Ενας φορολογικός παράδεισος

Περίπου 20 έμποροι τέχνης βρήκαν χρόνο στο πολυάσχολο πρόγραμμά τους στην Tefaf, τη διάσημη φουάρ του Μάαστριχτ, για να ακούσουν το τελευταίο σχέδιο του Λουξεμβούργου προκειμένου να αναπτύξει και άλλους τομείς της οικονομίας του. Η αίθουσα που επιλέχθηκε για την περίσταση ήταν μικρή. Το Μεγάλο Δουκάτο, η χώρα με το υψηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα στον κόσμο – χάρη στα τεράστια φορολογικά πλεονεκτήματα που προσφέρει στον χρηματοπιστωτικό τομέα -, θέλει να συνδυάσει την εμπειρία του στον φορολογικό ανταγωνισμό με την οικονομική άνθηση του κόσμου της τέχνης. Για τον σκοπό αυτό προσφέρεται να γίνει ένα μέρος όπου θα «αποθηκεύονται» είδη πολυτελείας: από έργα τέχνης έως πολύτιμα μέταλλα και από συλλεκτικά μοντέλα αυτοκινήτων έως πανάκριβα μπουκάλια κρασί υψηλής ποιότητας.

Πίσω από αυτού του είδους την παρουσίαση βρίσκονταν η ίδια η κυβέρνηση του Λουξεμβούργου και μια χούφτα λογιστικών γραφείων και εταιρειών αεροπορικών μεταφορών, όλες ιδιοκτησία του Ντέιβιντ Αρέντ, διευθύνοντος συμβούλου του Luxemburg Freeport, της επιχείρησης που έχει αναλάβει το έργο. Γνωρίζοντας τις ιδιαιτερότητες του κοινού στο οποίο απευθύνεται, αφήνει στην άκρη το προφίλ της χώρας που συνδέεται μόνο με τον χρηματοπιστωτικό τομέα και προσπαθεί να θαμπώσει ένα επιλεγμένο κοινό μέσω των εμπόρων τέχνης, αποζητώντας να αναδείξει την υπεροχή της ως μιας μεγάλης και απόλυτα ασφαλούς αποθήκης. Φυσικά στην πρόταση περιλαμβάνονται και φορολογικά πλεονεκτήματα, έσπευσαν να διευκρινίσουν οι εκπρόσωποι της Freeport: «Κάθε τέτοιου είδους συναλλαγή θα απαλλάσσεται από ΦΠΑ. Εμείς δεσμευόμαστε να τηρούμε πλήρη μυστικότητα για τους θησαυρούς που θα αποθηκεύονται στο Λουξεμβούργο».  

Είναι το στοίχημα μιας χώρας που προσπαθεί με πολύ κόπο να αποτινάξει από πάνω της την ετικέτα του φορολογικού παραδείσου για να μετριάσει τον αρνητικό αντίκτυπο από το τέλος του τραπεζικού απορρήτου – τον Ιανουάριο του 2015. Η ιδιαίτερη φορολογική μεταχείριση που παρέχεται σε επιχειρήσεις και οικογενειακά funds, επενδυτικά κεφάλαια και μεγάλες ασφαλιστικές εταιρείες έχει μετατρέψει αυτή τη μικροσκοπική χώρα που βρίσκεται στην καρδιά της Γηραιάς Ηπείρου στο τρίτο κράτος με τη λιγότερη ανεργία στην ευρωζώνη (6,1%). Στο Λουξεμβούργο η κρίση αποτελεί θέμα του παρελθόντος, η οικονομία αναπτύχθηκε κατά 2,1% το 2013 και οι προβλέψεις της Κομισιόν κάνουν λόγο για περαιτέρω ανάπτυξη 2,6% φέτος. Οι ηγέτες της χώρας, όμως, γνωρίζουν ότι οι διευκολύνσεις προς μεγάλες περιουσίες δεν είναι απεριόριστες και γι’ αυτό έχουν εστιάσει τις προσπάθειές τους στην προσέλκυση συλλεκτών και όσων λατρεύουν την πολυτέλεια.

Σε απόσταση μόλις 500 μέτρων από το σύγχρονο τέρμιναλ του μοναδικού αεροδρομίου της χώρας – που είναι το έβδομο μεγαλύτερο στην ΕΕ όσον αφορά τη διακίνηση φορτίων – διακρίνει κάποιος έναν τσιμεντένιο χώρο που οικοδομείται. Εδώ θα φυλάσσονται στο μέλλον μερικά από τα πιο ακριβά αντικείμενα στον κόσμο. «Είναι ακόμα δύσκολο να φανταστούμε πώς θα είναι τον Σεπτέμβριο, όταν θα ανοίξει τις πόρτες του» λέει ο Σέντρικ Εράρντ, τεχνικός υπεύθυνος του έργου. Σκοπός της κυβέρνησης είναι το Λουξεμβούργο να γίνει η χώρα με την υψηλότερη συγκέντρωση πολυτελών αγαθών στην Ευρώπη ανά τετραγωνικό μέτρο. Με απευθείας πρόσβαση στην πίστα του αεροδρομίου, όπου τα ιδιωτικά τζετ μπορούν να μεταφέρουν ό,τι επιθυμούν οι ιδιοκτήτες τους, αυτό το τεράστιο κτίριο – τρεις φορές μεγαλύτερο σε μέγεθος από το κτίριο του αεροδρομίου – θα μετατραπεί σε φιλόξενη αγκαλιά για τιμαλφή πλουσίων εντός και εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Τέσσερις μήνες πριν από την έναρξη λειτουργίας του, οι υπεύθυνοι έχουν ήδη κλείσει το 60% της συνολικής του έκτασης και η πληρότητα αναμένεται να φθάσει στο 100% «μερικές εβδομάδες μετά το άνοιγμα». Η μυστικότητα είναι απόλυτη και έτσι δεν αποκαλύπτονται ούτε καν οι τιμές που θα πρέπει να καλύψουν οι πελάτες. «Εγώ θα πω μόνο ότι η αποθήκευση ενός μεσαίου μεγέθους αντικειμένου κοστίζει λιγότερο από έναν καφέ στο κέντρο του Λουξεμβούργου, 2 ευρώ την ημέρα» λέει γελώντας ο Αρέντ. «Θα είναι πολύ ελκυστικό φορολογικά, κυρίως για πολίτες και εταιρείες εκτός Ευρώπης» λέει η Σιλβί Ατεν-Λίμπερ, υπεύθυνη στην υπηρεσία τελωνείων του Λουξεμβούργου. «Γι’ αυτούς είναι μια ευκαιρία να έχουν την περιουσία τους στο κέντρο της ΕΕ και να μπορούν να την εμπορεύονται χωρίς να πληρώνουν ούτε ένα ευρώ σε φόρο επί των πωλήσεων» τονίζει. Οι κρατικές εγγυήσεις θα επιτρέπουν στους ιδιοκτήτες να δείχνουν τα κομμάτια σε εκθέσεις τέχνης στη γύρω περιοχή (όπως π.χ. το Μάαστριχτ) και η σύμβαση πώλησης δεν θα έχει ΦΠΑ εάν η συμφωνία υπογράφεται μέσα στις εγκαταστάσεις που διαθέτουν διάφορες αίθουσες για την επίδειξη των έργων τέχνης και το κλείσιμο της συμφωνίας. «Οι τελωνειακές Αρχές θα έχουν γραφείο στο κτίριο» εξηγεί η Ατεν-Λίμπερ δείχνοντας ότι το όλο σχέδιο έχει μια έντονη πατίνα νομιμότητας.  

Το έργο έχει την υποστήριξη των τριών κύριων πολιτικών κομμάτων της χώρας. Δεν παραβιάζει καμία διάταξη του κοινοτικού δικαίου, αλλά η επικείμενη έναρξή του έχει προκαλέσει οργή στους διαδρόμους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και το θέμα αναμένεται να συζητηθεί μετά τις ευρωεκλογές. Για να δούμε εάν η ΕΕ θα τολμήσει να αντιμετωπίσει στην ουσία το ζήτημα των φορολογικών παραδείσων στο εσωτερικό της. Αυτή τη φορά ο εχθρός είναι μέσα στο σπίτι.

ΑΥΡΙΟ:  Δανία