[Κιόσκι] Η ρωσική ψυχή της Γερμανίας

Σύμφωνα με μια δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στη Γερμανία με αφορμή την ουκρανική κρίση, περίπου το 50% των Γερμανών τάσσεται υπέρ των ίσων αποστάσεων τόσο από τη Ρωσία όσο και από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Το αποτέλεσμα της δημοσκόπησης προκάλεσε στη λοκομοτίβα της ΕΕ ένα είδος κρίσης ταυτότητας και συμπυκνώθηκε από το περιοδικό Σπίγκελ σε ένα ερώτημα: «Πόσο δυτική είναι η Γερμανία;».

Πιθανότατα δεν θα χρειαστεί να διαβεβαιώσει η γερμανίδα καγκελάριος τους συμπολίτες της ότι ανήκουν στη Δύση όπως είχε εξηγήσει κάποτε ένας έλληνας πρωθυπουργός στους δικούς του συμπολίτες. Το πρόβλημα, ωστόσο, παραμένει. Η κρίση στην Ουκρανία έβγαλε από την κρυψώνα τους τις δύο ψυχές της Γερμανίας. Και το θέμα της στάσης απέναντι στη Ρωσία έκοψε σαν λεπίδα στα δύο μια χώρα που τα τελευταία χρόνια πλέει μακάρια σε ένα πέλαγος συναίνεσης.

Σε καμία άλλη δυτική χώρα δεν έχουν ταχθεί κατά της επιβολής κυρώσεων στη Ρωσία τρεις πρώην πρωθυπουργοί. Πουθενά αλλού δεν επισημάνθηκαν σε τέτοιο βαθμό τα λάθη της Ευρώπης και δεν δικαιολογήθηκαν τόσο πολύ οι πράξεις της Ρωσίας. Στα πρόσωπα του Χέλμουτ Σμιτ, του Γκέρχαρντ Σρέντερ και του Χέλμουτ Κολ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν βρήκε τρεις πολύτιμους συμμάχους. Ο ρώσος πρόεδρος θα όφειλε μάλλον να προσφέρει στους τρεις πρώην καγκελάριους ένα φιλί σαν εκείνο που ένωσε κάποτε τα χείλη του Ρώσου Λεονίντ Μπρέζνιεφ και του Γερμανού Ερικ Χόνεκερ.

Η εξήγηση του γερμανικού φιλορωσισμού δεν βρίσκεται μόνο στην εξάρτηση των Γερμανών από το ρωσικό φυσικό αέριο. Μπορεί να την αναζητήσει κανείς στην Ιστορία, στο βάρος της ενοχής για τα εκατομμύρια των νεκρών Ρώσων στη μάχη του Στάλινγκραντ, σε μια κάποια ρομαντική ιδέα για τη χώρα του Τσέχοφ και του Τολστόι, ακόμη και στον παλιό φόβο που έπαψε να υπάρχει μαζί με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης. Σε όλα αυτά θα πρέπει να προστεθεί μια παράδοση αντιδυτικής σκέψης, λαμπρά δείγματα της οποίας μπορεί να βρει κανείς στον Τόμας Μαν.

Είναι ένα περίπλοκο συναίσθημα που μπορεί ενδεχομένως να περιγράψει μια σκηνή την οποία μεταφέρει ο ανταποκριτής του BBC στο Βερολίνο. Ο βρετανός δημοσιογράφος παρατηρεί στο γραφείο του γερμανού βουλευτή Γιαν βαν Ακεν την κλασική ασπρόμαυρη φωτογραφία με τον ρώσο στρατιώτη που υψώνει τη σημαία με το σφυροδρέπανο στην οροφή του Ράιχσταγκ. «Οι Ρώσοι ήταν οι απελευθερωτές μας» του εξηγεί εκείνος. «Εσωσαν το Βερολίνο και τη Γερμανία από τους Ναζί». Ασφαλώς δεν υποτιμά τη συμβολή των Βρετανών ή των Αμερικανών. Αλλά ο Κόκκινος Στρατός…

Σήμερα όμως ο στρατός δεν είναι κόκκινος. Και – πολύ περισσότερο – οι ρώσοι στρατιώτες δεν είναι απελευθερωτές.