[Διαστάσεις] Τα ανθρώπινα δικαιώματα των μαθητών

Κουβέντιαζα τις προάλλες με έναν έφηβο που πηγαίνει Δευτέρα Λυκείου. Τα Αρχαία τα σιχαίνεται κι έτσι έβγαλε στο μάθημα ένα κόμικ και διάβαζε. Η καθηγήτρια του έκανε παρατήρηση, εκείνος είπε ότι δεν κάνει φασαρία, κατέληξαν στον διευθυντή. Αυτός του είπε ότι είναι υποχρέωση κάθε μαθητή να παρακολουθεί το μάθημα, είτε τον ενδιαφέρει είτε όχι. Πρέπει να κοιτάζει τον καθηγητή του, κι ας σκέφτεται εκείνη την ώρα ό,τι θέλει. Ο μικρός επέμεινε, επικαλέστηκε τα δικαιώματα του μαθητή, κάτι είχε διαβάσει και στους «Schooligans», έφαγε μια δίωρη αποβολή και ησύχασε.

Μου έλεγε την ιστορία και φυσικά υπερασπίστηκα την καθηγήτρια. Αλίμονο αν ο καθένας μπορεί να βγάζει ένα κόμικ την ώρα του μαθήματος επειδή αυτά που λέγονται δεν τον ενδιαφέρουν ή είναι βαρετά. Είναι επιχείρημα ότι δεν κάνεις φασαρία; Αν το έκαναν όλοι; Είναι θέμα σεβασμού, είναι θέμα πειθαρχίας, είναι θέμα αρχής, τέλος πάντων έτσι είναι. Δείξε ενδιαφέρον, κάνε τον βλάκα αν χρειαστεί, αλλά μην προκαλείς. Μαθητής είσαι.

Είναι όμως έτσι; Αν στα δικά μας χρόνια όταν βαριόμασταν στην τάξη – και, ναι, συνήθως βαριόμασταν – προσπαθούσαμε κρυφά να κάνουμε κάτι πιο ενδιαφέρον, στα ελληνικά σχολεία του 2014, όπου το επίπεδο της παρεχόμενης εκπαίδευσης δεν έχει βελτιωθεί και πολύ, δικαιούται άραγε ένας μαθητής, ή περισσότεροι μαθητές, να προβεί σε μια δημόσια αλλά σιωπηλή διαμαρτυρία; Ακόμα κι αν το μάθημα είναι ενδιαφέρον, έχει δικαίωμα να απέχει; Εχουμε ασχοληθεί εκτενώς τα τελευταία χρόνια με τα «ανθρώπινα δικαιώματα των ζώων». Μήπως πρέπει να ασχοληθούμε σοβαρά, και χωρίς συνδικαλισμούς, με τα «ανθρώπινα δικαιώματα των μαθητών»;

Διάβαζα στη «Ρεπούμπλικα» για τη Villa Monte, ένα ιδιωτικό σχολείο στη Ζυρίχη που ιδρύθηκε το 1983 και έχει εμπνευστεί από τη φιλοσοφία της Μαρία Μοντεσόρι και της Ρεμπέκα Γουάιλντ. «Αν μου επιτρέπεται να κάνω μόνο τα μαθήματά μου, αλλά δεν μπορώ να τα κάνω ποτέ όταν θέλω, τότε δεν θα τα κάνω ούτε όταν πρέπει» γράφει σε έναν τοίχο δίπλα στο τηλέφωνο. «Αν, αντίθετα, μου επιτρέπεται να τα κάνω όταν θέλω, θα τα κάνω με ευχαρίστηση και όταν πρέπει. Γιατί, για να εκπληρώσεις τις υποχρεώσεις σου, πρέπει να έχεις τη δυνατότητα να θέλεις να το κάνεις».

Η φιλοσοφία του σχολείου, λένε οι ιθύνοντες, είναι μια φιλοσοφία ζωής: να μαθαίνουν όλοι μαζί και ο ένας από τον άλλο. Να μαθαίνουν όταν θέλουν. Να έχουν χρόνο να γνωρίσουν τον εαυτό τους, τους άλλους και το γύρω περιβάλλον. Χωρίς άγχος. Χωρίς εξετάσεις και τιμωρίες. Σχεδόν χωρίς δασκάλους.

Το μαντέψατε: το σχολείο είναι πολύ δημοφιλές. Οι μαθητές θέλουν να πηγαίνουν και τα Σαββατοκύριακα. Αλλά δεν θα το πω στον πιτσιρικά με το κόμικ, άντε μετά να τον μαντρώσεις.