[Τρίτη άποψη] Η σταθερή μας αστάθεια

Αν όλα όσα συνέβησαν την προηγούμενη εβδομάδα είχαν συμβεί σε κάποια άλλη στιγμή της ελληνικής πολιτικής Ιστορίας, η έκπληξη και οι ανατροπές θα ήταν πολύ μεγαλύτερες. Θα ήταν σχεδόν αδύνατο ακόμα και να επιβιώσει μια κυβέρνηση υπό το βάρος συνεχών προτάσεων δυσπιστίας, καταψήφισης σημαντικών νόμων από στελέχη της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας και μιας χιονοστιβάδας αποκαλύψεων για οριακής νομιμότητας πράξεις ανθρώπων του κύκλου της εξουσίας. Στις ημέρες μας, ωστόσο, όλα τα παραπάνω φέρνουν στην επιφάνεια τα δύο βασικά χαρακτηριστικά της «εποχής του Μνημονίου»: τον άλλου είδους κοινοβουλευτισμό, που φθάνει πολύ κοντά στο όριο του αντικοινοβουλευτισμού, και τον καθορισμό της πολιτικής διαπάλης όχι πια από τη διάκριση Αριστερά – Δεξιά αλλά από την αντιπαράθεση Μνημόνιο – Αντιμνημόνιο, που συχνά μετατρέπεται σε μάχη μεταξύ Λογικής (που τη βρίσκουμε ένθεν κακείθεν) και Παραλόγου (ομοίως). Η περιοδική ανάδειξη των σχημάτων της νέας εποχής τα ενδυναμώνει, με όλα τους τα προβληματικά στοιχεία, αντί να τα απειλεί.

Πολλές ήταν οι εκφάνσεις του «νέου κοινοβουλευτισμού» που αναδείχθηκαν μέσα από τα γεγονότα της περασμένης εβδομάδας έχοντας ως συνισταμένη την άγνοια ή την ασέβεια απέναντι στους πολιτειακούς κανόνες: προτάσεις δυσπιστίας που δεν πληρούν τις συνταγματικές προϋποθέσεις αλλά κατατίθενται για λόγους εντυπώσεων και παρακωλύσεων, ανάμειξη σε ενιαίο κείμενο και ψήφιση υπό ασφυκτικές συνθήκες πολλών, εντελώς διαφορετικών μεταξύ τους και ιδιαίτερα κρίσιμων διατάξεων, χαοτική, εκτός θέματος και με ακραίες εκφράσεις συζήτηση, ανοιχτή άρνηση της νομιμότητας από πολλές πλευρές του Κοινοβουλίου. Η πολιτική «λογική» της ψήφου που τελικά δίδεται υπέρ ή κατά τέτοιων νομοθετημάτων-παλίμψηστων έχει και αυτή διαφθαρεί από το ήθος του «νέου κοινοβουλευτισμού»: ούτε όσοι ψηφίζουν υπέρ, στο όνομα της κυβερνητικής σταθερότητας και της πορείας της χώρας, ούτε όσοι καταψηφίζουν, όπως καταψηφίζουν καθετί που προέρχεται από την «κυβέρνηση του Μνημονίου», προσπαθούν να πείσουν τους συναδέλφους τους και, κυρίως, το κοινωνικό σώμα για την έννοια, την προέλευση, τη λογική και τη σημασία των μέτρων που ψηφίζονται. Αρκετά από αυτά τα μέτρα είναι όχι μόνο χρήσιμα αλλά και θα έπρεπε να είχαν προωθηθεί από το εγχώριο σύστημα χωρίς εξωτερικές πιέσεις (απελευθέρωση επαγγελμάτων και ανταγωνισμού, μείωση γραφειοκρατίας και περιορισμός κράτους σε επιτελικά καθήκοντα, υιοθέτηση διεθνώς δοκιμασμένων πρακτικών υπέρ του καταναλωτή). Αλλα τα καθιστά αναγκαία η συγκυρία, όπως η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών χωρίς πλήρη υπαγωγή τους στο κράτος, κάτι που δεν κατάλαβαν ή έκαναν ότι δεν κατάλαβαν ορισμένοι από εκείνους που καταψήφισαν «από αριστερά». Κι άλλα, όπως ιδίως τα φορολογικά, αποτελούν διορθώσεις αστοχιών που επιδέχονται, με τη σειρά τους, νέες μεγάλες διορθώσεις. Το ότι όλα έφθασαν, υπό την πίεση των δανειστών αλλά και από εσωτερικές αστοχίες και καθυστερήσεις, να αποτελούν προαπαιτούμενα για την εκταμίευση αναγκαίων πόρων, δεν σημαίνει ότι τους αξίζει να μπαίνουν στη ζωή μας ουσιαστικά ερήμην του Κοινοβουλίου ή τραυματίζοντάς το όλο και πιο βαθιά.

Η τεχνητή αλλά δεσπόζουσα διάκριση μνημονιακών – αντιμνημονιακών συγκροτεί όχι μόνον έναν καμβά γενικευμένου ανορθολογισμού (όλα είναι μαύρο – άσπρο, συναίσθημα και όχι εξέταση, «μεγάλη εικόνα» και όχι «τεχνικές λεπτομέρειες») αλλά και δημιούργησε τις προϋποθέσεις για την εκκόλαψη του φαινομένου της Χρυσής Αυγής, που δηλητηριάζει αλλά και συγχρόνως καθορίζει το πολιτικό τοπίο της εποχής. Το ότι ορισμένοι «συστημικοί» αποδεικνύεται ότι αποτελούν προνομιακούς – και αυτοπαγιδευόμενους – συνομιλητές αυτού του ανοιχτά αντίθετου στη δημοκρατία μορφώματος, δεν νομιμοποιεί το μόρφωμα αλλά απονομιμοποιεί κομμάτια του συστήματος. Ιδού η ευκαιρία, αν πράγματι θέλουμε να γυρίσουμε πολιτική σελίδα: το περιθώριο, όπου και να δηλώνει ότι ανήκει, να τεθεί στο πραγματικό περιθώριο. Ετσι, ίσως, επαναποκτήσει, κάποια στιγμή, και ο κοινοβουλευτισμός το νόημά του. Και η σταθερή όσο και υπονομευτική αστάθεια να αρχίσει να μετατρέπεται σε ασταθή αλλά γνήσια σταθερότητα.    
      

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος, πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς