[Διαστάσεις] Κι όμως, οι διαχωριστικές γραμμές υπάρχουν!

Η Μαρίν Λεπέν έδωσε χθες μια συνέντευξη στη Μοντ. Και το βασικό της μέλημα ήταν να αποδείξει ότι το κόμμα της δεν ανήκει στη Δεξιά ούτε – πολύ περισσότερο – στην Ακροδεξιά, αλλά είναι κάτι άλλο, κάτι καινούργιο, ένας τρίτος πόλος που δεν μπορεί να περιγραφεί με τις παλιές, ξεπερασμένες ετικέτες. «Η διάκριση μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς δεν ανταποκρίνεται πλέον στην πραγματικότητα» είπε. «Βρισκόμαστε στη χρονιά μηδέν ενός μεγάλου πατριωτικού κινήματος, ούτε της Δεξιάς ούτε της Αριστεράς, που αντίθετα με τη σημερινή πολιτική τάξη υπερασπίζεται το έθνος, απορρίπτει τον νεοφιλελευθερισμό και τον ευρωπαϊσμό, και είναι ικανό να ξεπερνά τις παλιές διαχωριστικές γραμμές για να θέτει το πραγματικό ερώτημα: το όραμά μας είναι εθνικό ή μετα-εθνικό;».

Οποιος θέλει να εμφανιστεί σήμερα ως καινούργιος παίκτης στο πολιτικό σκηνικό, το πρώτο πράγμα που ξεκαθαρίζει είναι ότι απορρίπτει τη διάκριση ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά. Το κάνει είτε από μια δεξιά και αντιευρωπαϊκή σκοπιά, όπως η Μαρίν Λεπέν, είτε από μια αριστερή και φιλοευρωπαϊκή σκοπιά, όπως ο Σταύρος Θεοδωράκης. «Το δίλημμα μέχρι χθες ήταν αν θα μετακινηθούμε στο δεξιό ή στο αριστερό δωμάτιο του παλιού μισογκρεμισμένου σπιτιού» είπε στη Χαλκίδα ο αρχηγός του Ποταμιού. «Εμείς αποφασίσαμε να αλλάξουμε σπίτι. Να αλλάξουμε το πολιτικό σύστημα. Να μετακομίσουμε απέναντι».

Η στρατηγική αυτή έχει απήχηση, ειδικά στους νέους. Εχει όμως και κινδύνους. Η αποϊδεολογικοποίηση της συζήτησης αφήνει να εννοηθεί ότι οι λύσεις των προβλημάτων δεν είναι δεξιές και αριστερές, αλλά καλές και κακές, τίμιες και ανέντιμες, φιλολαϊκές και αντιλαϊκές. Δείτε τον Ολάντ, λένε οι οπαδοί της «υπέρβασης». Είναι σοσιαλδημοκράτης, όπως υποστηρίζει ο ίδιος, ή ακολουθεί μια δεξιά πολιτική, όπως λένε πολλοί από τους επικριτές του; Και τα δύο ή τίποτα από τα δύο, δεν έχει καμιά σημασία.

Κι όμως έχει. Το θόλωμα των διαχωριστικών γραμμών δεν σβήνει την αναγκαιότητά τους, την αναδεικνύει. Σύμφωνα με τον γάλλο φιλόσοφο Μαρσέλ Γκοσέ, υπάρχουν δύο θεμελιώδη κριτήρια που ορίζουν την πολιτική στράτευση. Το ένα είναι η στάση απέναντι στους μετανάστες και τη μετανάστευση και το άλλο ο χειρισμός του θέματος της ανισότητας. Σε αυτά τα δύο πεδία κρίνεται σήμερα ο διαχωρισμός μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς. Το πρώτο είναι μάλλον συμβολικό, αφού οι μεταναστευτικές πολιτικές δεν διαφέρουν πολύ μεταξύ τους, το άλλο είναι πιο πραγματικό, όσο κι αν οι κοινωνικές δυνάμεις που καθορίζουν το παιχνίδι των ανισοτήτων διαφεύγουν σε μεγάλο βαθμό από την πολιτική εξουσία.

Οι δύο αυτές πολιτικές οικογένειες έχουν υποστεί μια ολοκληρωτική αλλαγή ταυτότητας, έλεγε ο Γκοσέ σε μια πρόσφατη συνέντευξή του στο περιοδικό Λε Πουάν. Οι πορείες προσαρμογής τους, όμως, συγκλίνουν σε ένα σημείο: την Ευρώπη. Οπου – surprise! – υπάρχει επίσης μια Ευρώπη της Δεξιάς (περισσότερη αγορά, περισσότερος καπιταλισμός, περισσότερη απελευθέρωση, κι όλοι θα γίνουν πλούσιοι) και μια Ευρώπη της Αριστεράς (υπέρβαση των εθνών, ανθρώπινα δικαιώματα, κοινωνική δικαιοσύνη). Να τα θυμόμαστε αυτά, έρχονται ευρωεκλογές.