Ασπίδα στην ελευθερία του Τύπου

«Οι δημοσιογράφοι μάς ζητούν διακαώς να τους εξηγήσουμε εάν και γιατί οι ειδήσεις που πρόκειται να δημοσιεύσουν και αφορούν θέματα ασφάλειας μπορεί να δημιουργήσουν κινδύνους ή να προκαλέσουν μεγάλες ανησυχίες. Τότε ζητάμε να διαβάσουμε τα σχετικά άρθρα και να δούμε τα έγγραφα στα οποία βασίζονται, αλλά μας απαντούν ότι κάτι τέτοιο δεν το συζητούν καν. Ο Τύπος που θεωρεί τον εαυτό του προστάτη της δημοκρατίας είναι χρήσιμος, όμως καμιά φορά πρέπει να υπάρχει περισσότερη ταπεινότητα». Ο Ρόμπερτ Λιτ, σύμβουλος του διευθυντή της αμερικανικής Υπηρεσίας Εθνικής Ασφαλείας (NSA) και επικεφαλής της ομάδας των δικηγόρων της, είχε σίγουρα θάρρος όταν είπε αυτά τα λόγια πριν από λίγες ημέρες μέσα στον «λάκκο των λεόντων». Δηλαδή μπροστά στους διευθυντές έγκυρων εντύπων, όπως οι «Νιου Γιορκ Τάιμς», η «Ουάσιγκτον Ποστ», το «Νιου Γιόρκερ» και το «Νέισιον», αλλά και μπροστά σε έγκυρους δημοσιογράφους που τον τελευταίο καιρό έχουν αποκαλύψει πολλά μυστικά της NSA.

Η διάσκεψη «Πηγές και μυστικά» πραγματοποιήθηκε από την εφημερίδα «Νιου Γιορκ Τάιμς» στο πλαίσιο της απονομής των βραβείων Τζορτζ Πολκ και είχε θέμα τις σχέσεις μεταξύ δημοσιογράφων, των πηγών τους και των κυβερνητικών υπηρεσιών. Σε αυτήν συμμετείχαν από τη διευθύντρια της εφημερίδας Τζιλ Εϊμπραμσον έως τον Μπομπ Γούντγουορντ που είχε αποκαλύψει το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ και τον Γκλεν Γκρίνγουολντ, τον δημοσιογράφο που συνεργάστηκε με τον πρώην αναλυτή της CIA Εντουαρντ Σνόουντεν για τη δημοσίευση χιλιάδων απόρρητων εγγράφων της NSA, στα οποία αποκαλύφθηκε ένα ευρύτατο δίκτυο παρακολουθήσεων πολιτών και ηγετών σε όλο τον κόσμο.

Στο στόχαστρο πολλών εκ των παρισταμένων βρέθηκε ο αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα. Ενας εξ αυτών, ο ερευνητής των «Νιου Γιορκ Τάιμς» Τζέιμς Ράιζεν, που σύντομα μπορεί να βρεθεί φυλακή εάν δεν αποκαλύψει τις πηγές του για ένα αποκαλυπτικό άρθρο σχετικά με την εθνική ασφάλεια που δημοσιεύθηκε πριν από δέκα χρόνια, κατήγγειλε ότι «ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας έχει διαβρώσει τα πολιτικά δικαιώματα. Ο Ομπάμα σε αυτόν τον τομέα είναι πιο σκληρός και από τον Μπους. Εχει θέσει σε εφαρμογή μέτρα εναντίον του Τύπου, που ο προκάτοχός του είχε απειλήσει μόνο ότι θα λάβει». Κατέληξε μάλιστα χαρακτηρίζοντας την κυβέρνηση Ομπάμα ως «τον μεγαλύτερο εχθρό της ελευθερίας του Τύπου που έχουν συναντήσει εδώ και τουλάχιστον μια γενιά».

Ο Μπομπ Γούντγουορντ που συντόνισε τη συζήτηση σε ένα από τα πάνελ προσπάθησε να διαπιστώσει εάν οι διάσημοι ρεπόρτερ θεωρούν την κυβέρνηση Ομπάμα «αντιδημοσιογραφική», όμως όλοι οι συμμετέχοντες απάντησαν ότι ο όρος είναι πολύ ευρύς. «Κάθε κυβέρνηση είναι αντιδημοσιογραφική» παρατήρησε η Τζέιν Μάγερ. Πάντως ο Γούντγουορντ κάλεσε τους συναδέλφους του να επιστρέψουν στον παλιό κανόνα της δημοσιογραφίας: να γυρνάνε και να συναντάνε τις πηγές τους «τρώγοντας τις σόλες των παπουτσιών τους». Ετσι, πρόσθεσε, δεν θα κινδυνεύουμε και από την ηλεκτρονική παρακολούθηση…

Ολοι οι ρεπόρτερ που καλύπτουν θέματα εθνικής ασφάλειας συμφώνησαν ότι η επιθετική πολιτική του Λευκού Οίκου απέναντι σε όσους αφήνουν να διαρρέουν απόρρητα έγγραφα προς τους δημοσιογράφους, μαζί με τις αποκαλύψεις για ευρύτατη πρακτική ηλεκτρονικών παρακολουθήσεων, επηρεάζουν σημαντικά την πρόθεση όσων σκέφτονται να δώσουν τις πληροφορίες αυτές στον Τύπο.

Κάτι στο οποίο επίσης συμφώνησαν τόσο οι δημοσιογράφοι όσο και οι εκπρόσωποι των κρατικών υπηρεσιών είναι ότι η αμερικανική κυβέρνηση χρειάζεται επειγόντως ένα βιώσιμο σύστημα για όσους θέλουν να προβούν σε καταγγελίες – ένα σύστημα που θα μελετά τις καταγγελίες αυτές αλλά και θα προστατεύει τα άτομα από την αντεκδίκηση.

Ο πρώην διευθυντής των «Νιου Γιορκ Τάιμς» Μπιλ Κέλερ πήρε συνέντευξη από τον γερουσιαστή Τσαρλς Σούμερ, ο οποίος δήλωσε αισιόδοξος για την προοπτική να εγκριθεί ένας ομοσπονδιακός νόμος που θα προστατεύει τους δημοσιογράφους. Θα προστατεύει βέβαια μόνο τους επαγγελματίες και όχι τους ερασιτέχνες και μέχρι τη στιγμή που θα πρέπει να παρουσιαστούν μπροστά στον δικαστή.

Ο Γκλεν Γκρίνγουολντ που αποκάλυψε το σκάνδαλο της NSA παρατήρησε ότι ο ίδιος είναι πλέον πρόσφυγας στο Ρίο της Βραζιλίας, ενώ ο Σνόουντεν βρήκε πολιτικό άσυλο στη Μόσχα, επειδή οι Αρχές των ΗΠΑ κατέστησαν σαφές ότι πρέπει να ελεγχθεί για «εγκληματικές δραστηριότητες που έθεσαν σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια» και έτσι κινδυνεύει με σύλληψη μόλις πατήσει το πόδι του στην Αμερική. «Μπορεί να το τολμήσω» είπε μεταξύ αστείου και σοβαρού. «Με έχουν καλέσει σε μια διοργάνωση στις 11 Απριλίου…».