Τίμησαν την τέχνη της κριτικής

Στον κριτικό λογοτεχνίας Δημήτρη Ραυτόπουλο απονέμεται, και μάλιστα ομόφωνα, το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων. Η Διεύθυνση Γραμμάτων του υπουργείου Πολιτισμού ανακοίνωσε χθες τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας 2013 (για βιβλία που κυκλοφόρησαν το 2012) και μαζί το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων που από τη θέσπισή του το 1992 απονέμεται για τρίτη μόλις φορά σε λογοτεχνικό κριτικό (οι άλλοι δύο ήταν η Νόρα Αναγνωστάκη και ο Αλέξης Αργυρίου).

Τα άλλα βραβεία δόθηκαν κατά πλειοψηφία στους Νίκη Αναστασέα, Γιάννη Παλαβό, Μάρκο Μέσκο, Μιχάλη Χρυσανθόπουλο και Θοδωρή Καλλιφατίδη.

Ειδικότερα: το Βραβείο Μυθιστορήματος απονέμεται στη Νίκη Αναστασέα για το έργο της «Πολύ χιόνι μπροστά στο σπίτι» (εκδ. Πόλις). Το Βραβείο Διηγήματος – Νουβέλας απονέμεται στον Γιάννη Παλαβό για το έργο του «Αστείο» (εκδ. Νεφέλη). Το Βραβείο Ποίησης στον Μάρκο Μέσκο για το έργο του «Τα λύτρα» (εκδ. Γαβριηλίδης).

Το Βραβείο Δοκιμίου – Κριτικής στον Μιχάλη Χρυσανθόπουλο για το έργο του «Εκατό χρόνια πέρασαν και ένα καράβι. Ο ελληνικός υπερρεαλισμός και η κατασκευή της παράδοσης» (εκδ. Αγρα). Το Βραβείο Μαρτυρίας – Βιογραφίας – Χρονικού – Ταξιδιωτικής Λογοτεχνίας στον Θοδωρή Καλλιφατίδη για το έργο του «Τα περασμένα δεν είναι όνειρο» (εκδ. Γαβριηλίδης). Το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα δόθηκε στον Χρήστο Αρμάντο Γκέζο για το έργο του «Ανεκπλήρωτοι φόβοι» (εκδ. Πολύτροπον).

Ενα Ειδικό Βραβείο σε λογοτέχνη του οποίου το βιβλίο προάγει σημαντικά τον διάλογο πάνω σε ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα απονεμήθηκε ομόφωνα στον Βασίλη Λαδά για το βιβλίο του «Παιχνίδια κρίκετ» (εκδ. Γαβριηλίδης).

Τιμητική διάκριση απονέμεται στα περιοδικά «Η Παρέμβαση» και «Εμβόλιμον» για τη συμβολή τους στη νεοελληνική λογοτεχνία.

Την Κριτική Επιτροπή αποτελούσαν οι: Αλέξανδρος Ζήρας (πρόεδρος), Γεώργιος – Ιωάννης Ανδρειωμένος (αντιπρόεδρος), Αννα Καρακατσούλη, Μιχαήλ Μπακογιάννης, Γεώργιος Ξενάριος, Διονύσιος Μαγκλιβέρας, Ιωάννης Τζανής, Μαρία Στασινοπούλου, Γεώργιος Συμπάρδης.

Σε σχέση με την επιλογή του 90χρονου λογοτεχνικού κριτικού, δοκιμιογράφου αλλά και δημοσιογράφου (δούλεψε στην «Αυγή» και την «Απογευματινή») Δημήτρη Ραυτόπουλου, ο Αλέξης Ζήρας γράφει μεταξύ άλλων στο σκεπτικό της Κριτικής Επιτροπής: «Η λογοτεχνική κριτική είναι μια τέχνη (…) που από τις αρχές της δεκαετίας του ’50 βρήκε στον Ραυτόπουλο έναν εκπρόσωπό της που της αφοσιώθηκε, σχεδόν ολοκληρωτικά. (…) Οσοι υπήρξαμε νέοι ή πολύ νέοι, παιδιά ακόμα, όπως εγώ, αναγνώστες της “Επιθεώρησης Τέχνης”, ήταν αδύνατο να μην είχαμε σταθεί στις βιβλιοκριτικές που δημοσίευε ο Ραυτόπουλος εκεί, κείμενα μαχητικά, εν πολλοίς αφοριστικά, αλλά ταιριασμένα με μια θεωρητική, κοινωνιστικής κατεύθυνσης επιχειρηματολογία που έβλεπε το λογοτεχνικό έργο ως τόπο στον οποίο αναπαριστάνεται το κοινωνικό γίγνεσθαι μιας εποχής. Αλλά και ως ένα είδος καθρέφτη πάνω στον οποίο αντικατοπτρίζεται ο τρόπος με τον οποίο μια κοινωνία φαντάζεται τον εαυτό της. (…) Αλλά τόσο στην πρώτη του συναγωγή μελετών και βιβλιοκρισιών, “Οι ιδέες και τα έργα” (1965), όπως και στα βιβλία που έβγαλε μετά το τέλος της δικτατορίας, “Τέχνη και εξουσία” (1985) και “Κρίσιμη λογοτεχνία” (1986), ήταν σαφές ότι μεγάλωνε ολοένα και περισσότερο η απόκλισή του από (…) την υποταγή του νοήματος της λογοτεχνίας και της τέχνης στην ιδεολογία».