[Ιστορίες] Η Χάνα Αρεντ στο Παρίσι

Δεν έχει την όψη του Διαβόλου. Ενας 54χρονος καθηλωμένος σε αναπηρικό καροτσάκι είναι, συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος που είχε στα 26 του. Ο πρώτος ρουαντέζος κατηγορούμενος για «συνέργεια σε γενοκτονία» που κάθεται στο εδώλιο του κατηγορουμένου στη Γαλλία. Συνελήφθη πριν από πέντε χρόνια σε γαλλικό έδαφος, στη Μαγιότ. Βάσει της νομοθεσίας της, η Γαλλία υποχρεώθηκε να τον προσαγάγει σε δίκη, κι ας είναι ξένος, κι ας εκτυλίχθηκαν σε άλλη χώρα τα γεγονότα. Περισσότεροι από 800.000 νεκροί μέσα σε εκατό ημέρες. Κι όμως, για πολλούς στην Ευρώπη παραμένουν «ένας ακόμα εθνοτικός πόλεμος στην Αφρική».

Η δίκη του Πασκάλ Σιμπικάνγκουα άρχισε στο Παρίσι πριν από πέντε εβδομάδες. Τον παρουσίασαν ως αξιωματούχο που είχε το 1994, κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας των Τούτσι στη Ρουάντα, «δικαίωμα ζωής και θανάτου»∙ έναν «βασανιστή» που βρισκόταν, πριν ακόμα αρχίσουν οι μαζικές σφαγές, στην κεφαλή ταγμάτων θανάτου∙ έναν από τους βασικούς μετόχους του διαβόητου ραδιοφωνικού σταθμού Μιλ Κολίν που καλούσε μέρα – νύχτα τους Χούτου της Ρουάντας να εξαφανίσουν από τη χώρα και την τελευταία «κατσαρίδα».

Ο ίδιος αρνήθηκε τα πάντα. Παρουσιάστηκε ως «ένας πατριώτης», ένας «Δίκαιος», που προσέφερε καταφύγιο σε Τούτσι κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας. Ναι, ήταν μέλος της εσωτερικής αντικατασκοπίας, αλλά ήταν «ένας απλός πράκτορας» επιφορτισμένος με «την αποδελτίωση και ανάλυση του Τύπου». Τους τρεις μήνες των σφαγών εκείνος περνούσε τον περισσότερο χρόνο κλεισμένος στο δωμάτιό του, γράφοντας. Και σήμερα είναι θύμα ενός «κυνηγιού μαγισσών». Αλλωστε είχε μητέρα και γυναίκα Τούτσι – πώς θα μπορούσε να είναι ένοχος για όσα του καταμαρτυρούν;

Το είχε χρησιμοποιήσει και ο Αντολφ Αϊχμαν το επιχείρημα: δεν είχε τίποτα προσωπικό κατά των Εβραίων, αντιθέτως, «είχε πολλούς προσωπικούς λόγους για να μην είναι κατά των Εβραίων» – υπονοούσε την εβραία συγγενή της μητέρας του με την οποία είχε καλές σχέσεις. Ερευνα έχει καταδείξει ότι τουλάχιστον το ένα τρίτο των σφαγέων στη Ρουάντα είχε κάποια συγγένεια με Τούτσι. Ο εισαγγελέας στη δίκη του Πασκάλ Σιμπικάνγκουα ζήτησε ισόβια δεσμά. Αν η Χάνα Αρεντ είχε την ευκαιρία να καλύψει αυτή τη δίκη στο Παρίσι, αντί για τη δίκη του Αϊχμαν στην Ιερουσαλήμ, μάλλον στον ίδιο υπότιτλο θα είχε καταλήξει: «Μια έκθεση για την κοινοτοπία του κακού». Η ετυμηγορία του γάλλου δικαστή αναμένεται σήμερα.