[Ιστορίες] Σαμπάνια στο Σαράγεβο

Ωρες πολλές πριν από την προγραμματισμένη άφιξη του διάσημου συνθέτη, οι κάτοικοι της περιοχής άναψαν τα κάρβουνα για να τον φιλέψουν. Το σήμα το έδωσαν τα παιδιά: «Ηρθε!», βάλθηκαν να φωνάζουν ρυθμικά. Μια μπάντα άρχισε να παίζει. Εκείνος έπιασε αμέσως την κιθάρα. Το τραγούδι διέκοψε μια γαλοπούλα, δραπετεύοντας από τον άνδρα που την κρατούσε. Ο κόσμος βάλθηκε να κυνηγάει το πουλί στην πλατεία, τελικά το έκλεισε μέσα σε ένα σαραβαλιασμένο αυτοκίνητο και έπιασε ξανά το τραγούδι. Μια ομάδα νεαρών χορευτών, ελαφριά για την εποχή ντυμένων, έμεινε να τρέμει από το κρύο ενόσω κάποιος έψαχνε μια μπαλαντέζα. Αλλά κανένα από αυτά τα μικρά, ενίοτε και σουρεαλιστικά απρόοπτα δεν χάλασε το κέφι των συγκεντρωμένων. Οι κάτοικοι της Γκόριτσα, του μεγαλύτερου καταυλισμού Ρομά στο Σαράγεβο, υποδέχθηκαν χθες τον Γκόραν Μπρέγκοβιτς σαν ήρωα.   

«Γκόριτσα» είναι η ονομασία που επέλεξε ο Μπρέγκοβιτς, ένας από τους σπουδαιότερους συνθέτες των Βαλκανίων, και για το νέο του ίδρυμα∙ θα χορηγεί υποτροφίες σε μικρούς Ρομά που θέλουν αλλά δεν μπορούν να σπουδάσουν μουσική. Η αγάπη του Μπρέγκοβιτς για τη μουσική των Ρομά είναι γνωστή. «Champagne for Gypsies» λέγεται το τελευταίο του άλμπουμ. Η Μπάντα του για Γάμους και Κηδείες φιλοξενεί και διεθνώς αναγνωρισμένους ρομά μουσικούς από διαφορετικά είδη και χώρες. Αιώνες τώρα, είπε από το Σαράγεβο, τη γενέτειρά του, οι Ρομά «αφήνουν όμορφα ίχνη στην ευρωπαϊκή κουλτούρα». Από τον Μπετόβεν μέχρι τον Λιστ, «δεν υπάρχει συνθέτης που να μην επηρεάστηκε κάποια στιγμή από τη μουσική τους… Οι Ρομά έχουν μεγάλο ταλέντο στη μουσική».

Αλλά από τους 100.000 που ζουν στη Βοσνία, μόνο ένα στα πέντε παιδιά πηγαίνει στο δημοτικό. Και μόλις πέντε – έξι μικροί Ρομά φοιτούν σε μουσικές σχολές. «Δεν μπορώ να λύσω τα τεράστια προβλήματά τους. Αλλά ως γείτονας προς γείτονα, μπορώ να προσπαθήσω να βοηθήσω όσο μπορώ. Και δεν μπορείς να βοηθήσεις τους Ρομά αν δεν τους προσφέρεις εκπαίδευση». Σε ένα πρώτο στάδιο, το νέο ίδρυμα του Μπρέγκοβιτς θα στηρίξει παιδιά Ρομά του Σαράγεβο, με την ελπίδα σιγά σιγά να επεκταθεί σε ολόκληρη τη Βοσνία. Ηδη προγραμματίζεται μια μεγάλη συναυλία στην πόλη για τις 19 Δεκεμβρίου, ώστε να συγκεντρωθούν χρήματα. Τον Νέλσον Μαντέλα δεν τον ανέφερε καθόλου χθες ο Γκόραν Μπρέγκοβιτς. Αλλά έναν φόρο τιμής στη μνήμη του τον απέτισε.