[Διαστάσεις] Υπάρχει και η ηθική κρίση

Ώς τώρα κυριαρχούσε το κακό σενάριο: η ψήφος διαμαρτυρίας στις ευρωεκλογές του ερχόμενου Μαΐου να φθάσει το 30%, με αποτέλεσμα οι 250 από τις 751 έδρες του Ευρωκοινοβουλίου να καταληφθούν από αντισυστημικές δυνάμεις είτε της άκρας Αριστεράς είτε (κυρίως) της άκρας Δεξιάς. Αυτό θα έχει αποτέλεσμα να μπλοκάρει η λειτουργία του σώματος την πιο κρίσιμη στιγμή, την ώρα δηλαδή που η ευρωζώνη θα προσπαθεί να σταθεροποιηθεί μετά την έξοδό της από την κρίση. Η τραπεζική ένωση, η ενιαία διακυβέρνηση, η βελτίωση των ισορροπιών υπέρ του Νότου, θα εξαρτώνται από τις διαθέσεις της Λεπέν, του Βίλντερς, του Μπέπε Γκρίλο και των Αληθινών Φινλανδών. Ώς και η Ισπανία φοβάται ότι θα βγει από τις κάλπες της ένα δυνατό ακροδεξιό κόμμα.

Τον τελευταίο καιρό, όμως, έχει αρχίσει να έρχεται στο προσκήνιο το καλό σενάριο: οι φόβοι αυτοί να αποδειχθούν αβάσιμοι και το επόμενο Ευρωκοινοβούλιο να παραμείνει ένα οχυρό των φιλοευρωπαϊκών και ήπιων ευρωσκεπτικιστικών δυνάμεων. «Πιστεύω ότι οι εκλογές επιφυλάσσουν άλλες εκπλήξεις, όχι μια μεγάλη ακροδεξιά ή ακροαριστερή ψήφο διαμαρτυρίας», είπε την περασμένη Πέμπτη ο πρώην πρωθυπουργός του Βελγίου Γκι Φέρχοφστατ σε ένα σεμινάριο για το μέλλον της Ευρώπης που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες. Ο Φέρχοφστατ ελπίζει ότι οι Φιλελεύθεροι – που υπό την προεδρία του ακολουθούν μια ισχυρή φιλοευρωπαϊκή γραμμή – θα είναι και αυτήν τη φορά τρίτο κόμμα και ότι ο ίδιος θα είναι υποψήφιος για την προεδρία της Κομισιόν.   

Η καινούργια αυτή αισιοδοξία μπορεί να αφορά την υπέρβαση της οικονομικής και πολιτικής κρίσης που διέρχεται η Ευρώπη, αφήνει απέξω όμως αυτό που η γαλλίδα καθηγήτρια και συγγραφέας Φρανσουάζ Εριτιέ αποκαλεί «ηθική κρίση»: την αδιαφορία για την τύχη των αποκλεισμένων, την άνοδο του ρατσισμού και της εκφρασμένης βούλησης να εκδιωχθούν οι «ξένοι», την έκρηξη των θρησκευτικών φανατισμών, την ενίσχυση ατομιστικών συμπεριφορών του τύπου «δεν πληρώνω τους φόρους μου», ακόμη και την εγωιστική οδήγηση στους δρόμους και το παρκάρισμα στο πεζοδρόμιο. Τα συνθήματα αυτής της κρίσης είναι: ο καθένας για τον εαυτό του, το μόνο που με ενδιαφέρει είναι το συμφέρον μου, το μόνο που μετράει είναι η γνώμη μου. Κανείς δεν λέει να μην καλλιεργούμε τον κήπο μας. Πρέπει όμως την ίδια ώρα να συμβάλλουμε στην αρμονία του κόσμου.

Για να καταπολεμηθεί αυτή η κρίση, η Εριτιέ προτείνει κάτι απλό: να προσπαθούμε να βλέπουμε, να αντιμετωπίζουμε, να αναγνωρίζουμε τους άλλους ως όμοιους με μας. Να παρατηρούμε αυτό που μας χωρίζει με τον άλλο μέσα από τα δικά του μάτια, όπως είπε κάποτε ο Αμος Οζ. Εχω την εντύπωση ότι αυτήν την κουλτούρα προσπαθούν να φέρουν οι «58» στην πολιτική μας ζωή, αλλά μπορεί να κάνω λάθος, μπορεί να πέσουν και αυτοί θύματα προσωπικών και μικροκομματικών αντιπαραθέσεων.