[Κιόσκι] Λάθος φίλοι και λάθος εχθροί

Τελικά, εκείνη η παλιά θεωρία συνωμοσίας δεν ήταν μιας χρήσεως: χθες ο Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε ότι οι δεκάδες χιλιάδες Ουκρανοί που διαδηλώνουν κάθε μέρα στο Κίεβο καθοδηγούνται από αμερικανούς πράκτορες και λοιπούς εχθρούς της Ρωσίας. Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι ότι ο ρώσος πρόεδρος κατέφυγε για ακόμη μια φορά στη συνωμοσιολογία όπως έκανε στην Πορτοκαλί Επανάσταση το 2004. Είναι ότι τότε πίστεψε και ο ίδιος το ψέμα του. Και τώρα υφίσταται τις συνέπειες: όταν οι Ουκρανοί προτιμούν το κρύο και τα κλομπ από την ένταξή τους στη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας κι εσύ μιλάς για τους βαθύτατους ιστορικούς και πολιτισμικούς δεσμούς ανάμεσα στις δύο χώρες, τότε κινδυνεύεις όχι να σε φοβούνται αλλά να γελάνε μαζί σου.

Αλλά η γελοιοποίηση δεν είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Αυτό που απειλείται άμεσα στην πλατεία Ανεξαρτησίας της ουκρανικής πρωτεύουσας είναι η ίδια η εξωτερική του πολιτική. Ο ρώσος πρόεδρος θέλει να δημιουργήσει μια σφαίρα επιρροής που θα καταλάβει μεγάλο μέρος της πρώην Σοβιετικής Ενωσης. Η Ουκρανία των 45 εκατομμυρίων κατοίκων και της τεράστιας έκτασης είναι κάτι σαν το πετράδι του στέμματος. Για να πείσουν την Ουκρανία να στραφεί προς τη Μόσχα και όχι προς τις Βρυξέλλες, οι Ρώσοι επιστράτευσαν την κλασική μέθοδο του καρότου και του μαστιγίου. Από τη μία πλευρά επέβαλαν περιορισμούς στην εισαγωγή των ουκρανικών προϊόντων στη Ρωσία. Από την άλλη, έριξαν γέφυρες συνεργασίας προς την επιχειρηματική ελίτ της γειτονικής χώρας. Δεν υπολόγισαν, όμως, την αντίδραση μεγάλου μέρους της ουκρανικής κοινωνίας.

Οι χρωματιστές επαναστάσεις στις δημοκρατίες της πρώην ΕΣΣΔ ήταν μια διπλή κατάρα για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, σημειώνει ο Γκίντεον Ράχμαν στους Φαϊνάνσιαλ Τάιμς. Αφενός έκαναν τη Ρωσία να αντιληφθεί ότι αυτό που θεωρούσε «φυσική σφαίρα επιρροής» δεν ήταν καθόλου δεδομένο. Αφετέρου χρησίμευσαν ως ιδανικό μοντέλο για παρόμοιες διαμαρτυρίες στο εσωτερικό της ίδιας της Ρωσίας. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν κατέφυγε για ακόμη μια φορά στην αγαπημένη του θεωρία συνωμοσίας το 2011 και προχώρησε σε αντίποινα: στο κύμα διαμαρτυρίας που ξέσπασε μετά τις διπλές εκλογές, εκείνος απάντησε με πογκρόμ κατά των δυτικών μη κυβερνητικών οργανώσεων.

Το περιοδικό Φορμπς βιάστηκε πιθανότατα όταν πριν από μερικούς μήνες ανακήρυξε τον Πούτιν πιο ισχυρό άνθρωπο στον πλανήτη. Ο ρώσος πρόεδρος είναι στην πραγματικότητα αδύναμος. Οχι επειδή είναι ένας καταπιεσμένος ομοφυλόφιλος που αναζητά απελπισμένα λίγη οικογενειακή θαλπωρή, όπως θέλει η νέα βιογραφία του. Αλλά επειδή η δίψα του για εξουσία, ο τυφλός εθνικισμός του και η πολιτική του βουλιμία τον κάνουν να βλέπει εχθρούς και φίλους εκεί που δεν υπάρχουν.