Συνταγή Μέρκελ για την Ευρώπη

Ισοσκελισμένο προϋπολογισμό το 2015 στη Γερμανία εξήγγειλε χθες η καγκελάριος Μέρκελ. Ηταν ένα έμμεσο μήνυμα για την υπόλοιπη Ευρώπη. «Θέλουμε μια ενωμένη Ευρώπη», είπε η Μέρκελ. Εδωσε ξανά όρκους πίστης στο κοινό νόμισμα. Αλλά η Ευρώπη της Μέρκελ κινείται λίγο-πολύ σε γνωστές συντεταγμένες.

«Δεν θέλουμε Ενωση χρεών, θέλουμε Ενωση σταθερότητας», τόνισε. «Στόχος μας είναι η σταθεροποίηση της Ευρώπης και της ευρωζώνης», είπε από την πλευρά του ο νέος κυβερνητικός της εταίρος Ζίγκμαρ Γκάμπριελ. Ο πρόεδρος του SPD υπογράμμισε τον κίνδυνο επικράτησης των πάσης φύσεως αντιευρωπαϊστών, λαϊκιστών στις προσεχείς ευρωεκλογές. Και για να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος «πρέπει να απελευθερώσουμε την ευρωπαϊκή ιδέα από τα δεσμά της γραφειοκρατίας», υπογράμμισε.

Τόσο από τις χθεσινές δηλώσεις Μέρκελ και Γκάμπριελ όσο και από το πρόγραμμα που συμφώνησαν οι τρεις μελλοντικοί κυβερνητικοί εταίροι βγαίνει το συμπέρασμα ότι η νέα κυβέρνηση του Βερολίνου θα ακολουθήσει την πεπατημένη της δημοσιονομικής πειθαρχίας που ακολουθήθηκε μέχρι τώρα με ένα αναπτυξιακό συμπλήρωμα. Τη διάσταση της συνέχειας δίνουν διατυπώσεις που απηχούν τις θέσεις του υπουργού Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε και της καγκελαρίου Μέρκελ. «Υποστηρίζουμε τους κανόνες του ενισχυμένου Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Η αξιόπιστη εφαρμογή του είναι το θεμέλιο για ένα βιώσιμο και σταθερό κοινό νόμισμα», αναφέρει το πρόγραμμα στο υποκεφάλαιο για την εξέλιξη της ευρωζώνης.

Στη συμφωνία δεν πέρασε κανένα από τα αιτήματα του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος για την κοινή διαχείριση χρέους, ούτε το ευρωομόλογο, ούτε το «Ταμείο Αποπληρωμής Χρέους» που είχε προτείνει προ διετίας το συμβούλιο των «πέντε σοφών» της Γερμανίας και θεωρείται ως ήπια μορφή ευρωομολόγου. «Η αρχή ότι κάθε χώρα – μέλος εγγυάται η ίδια για τα χρέη της πρέπει να διατηρηθεί. Κάθε μορφή κοινοτικοποίησης κρατικών χρεών θα έθετε σε κίνδυνο την επιβεβλημένη κατεύθυνση που πρέπει να έχουν οι εθνικές πολιτικές σε κάθε χώρα μέλος. Εθνική δικαιοδοσία για τον προϋπολογισμό και υπερεθνική εγγύηση χρεών είναι ασύμβατα», γράφει το κυβερνητικό πρόγραμμα.

Ούτε στον τρόπο αντιμετώπισης των χωρών που καταφεύγουν στην ασπίδα του μηχανισμού διάσωσης του ευρώ θα υπάρξουν αλλαγές. Θα ακολουθηθεί η γνωστή μέχρι τώρα πρακτική όπως προκύπτει από το κείμενο της συμφωνίας: «Πιστώσεις βοήθειας από ευρωπαϊκά προγράμματα διάσωσης πρέπει να χορηγούνται μόνον ως έσχατη λύση (ultima ratio), όταν τίθεται σε κίνδυνο η σταθερότητα της ευρωζώνης ως συνόλου. Θέλουμε οι χώρες που βρίσκονται σε κρίση να συμβάλουν σημαντικά με ίδια μέσα στην αντιμετώπιση της κρίσης, προτού πάρουν πιστώσεις βοήθειας. Η βοήθεια πρέπει να χορηγείται υπό αυστηρές προϋποθέσεις, ήτοι μεταρρυθμίσεις και μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης στις χώρες που την εισπράττουν. Τα πακέτα βοήθειας προϋποθέτουν ένα σαφές σχέδιο για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους».

ΕΓΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΟΥΛΗ. Οι συγκεκριμένες αναφορές αφορούν έμμεσα και την Ελλάδα, στον βαθμό που θα χρειαστεί ένα τρίτο πρόγραμμα βοήθειας μετά την εκπνοή του δεύτερου Μνημονίου στο τέλος του 2014. Χορήγηση οποιασδήποτε βοήθειας από τον μηχανισμό στήριξης του ευρώ ESM θα γίνει μόνον με όρους και προαπαιτούμενα για την Ελλάδα. Και θα πρέπει να εγκριθεί από τη γερμανική βουλή.

Η διαφορά με την προηγούμενη κυβέρνηση Μέρκελ είναι ότι με το SPD συμπληρώνεται η πολιτική λιτότητας με το κριτήριο της «κοινωνικής αντοχής», καθώς και την «ενίσχυση των επενδύσεων για καινοτομίες και ανάπτυξη», ενώ δίνεται έμφαση σε πολιτικές για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων.

Οι πρώτες αντιδράσεις
Ενρίκο Λέταπρωθυπουργός της Ιταλίας 
«Τα νέα που φτάνουν από το Βερολίνο μου φαίνονται θετικά, διότι έχει περάσει πολύς καιρός από τις εκλογές και υπάρχει ανάγκη για μια γερμανική κυβέρνηση όσο το δυνατόν πιο σύντομα»

Πέτερ Μπόφινγκερ
καθηγητής Οικονομίας και μέλος της λεγόμενης Επιτροπής Σοφών που συμβουλεύει τη γερμανική κυβέρνηση
«Η συμφωνία σχηματισμού μεγάλου συνασπισμού χαρακτηρίζεται από την προθυμία των κομμάτων να βελτιώσουν το βιοτικό επίπεδο των πολιτών μέσα στην επόμενη τετραετία»

Μάρτιν Σουλτς
πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
«Είμαι πολύ ικανοποιημένος με τη συμφωνία για τον σχηματισμό μεγάλου συνασπισμού. 
Η Γερμανία μπορεί τώρα να αποκτήσει μια κυβέρνηση που θα συνεισφέρει σε μια αλληλέγγυα, σταθερή, επιτυχημένη ΕΕ»

Γκρέγκορ Γκίζι
επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του Linke (Αριστερά)
«Θα είναι μια κυβέρνηση στασιμότητας. Εκείνο που με εξοργίζει είναι ότι ο κατώτατος μισθός δεν θα εφαρμοστεί αμέσως αλλά το 2015, και τότε όχι παντού, αλλά στην Ανατολική Γερμανία το 2017»