[Κιόσκι] Κύριοι της μοίρας τους

Με τις δημοκρατίες της πρώην Σοβιετικής Ενωσης συμβαίνει ό,τι και με τα Βαλκάνια: η Ιστορία είναι συνεχώς παρούσα. Με την Ιστορία έχουν μάθει να ζουν και οι Ουκρανοί. Το περασμένο Σάββατο δεκάδες χιλιάδες πολίτες της Ουκρανίας κατέβηκαν στους δρόμους στη μνήμη των θυμάτων του μεγάλου λιμού που προκάλεσε ο Στάλιν τη δεκαετία του 1930 προκειμένου να δέσει στο άρμα της ΕΣΣΔ τη χώρα τους. Μια ημέρα αργότερα, δεκάδες χιλιάδες διαδήλωσαν κατά της αιφνιδιαστικής απόφασης της κυβέρνησης Γιανουκόβιτς να μην υπογράψει τη συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ επιλέγοντας να προσδέσει τη χώρα του στο άρμα της Ρωσίας.

Η Ιστορία επαναλαμβάνεται. Ευτυχώς για τους Ουκρανούς δεν επαναλαμβάνεται ως τραγωδία. Αλλά δεν επαναλαμβάνεται ούτε και ως φάρσα. Σήμερα δεν είναι ο λιμός του Στάλιν που λύγισε την Ουκρανία, αλλά ο ωμός εκβιασμός του Βλαντίμιρ Πούτιν. Ασφαλώς σημαντικό ρόλο στην επιλογή του Κιέβου έπαιξαν τα φιλορωσικά συναισθήματα του ουκρανού πρωθυπουργού Βίκτορ Γιανουκόβιτς. Τη δική του σημασία έχει και το γεγονός ότι η ΕΕ της κρίσης δεν γοητεύει και τόσο, όπως σημειώνει στη Μοντ ο καθηγητής Πολιτικών Επιστημών Ζακ Ριπνίκ. Αλλά ούτε η αγάπη του Γιανουκόβιτς για το Κρεμλίνο ούτε η χαμένη γοητεία της Ευρώπης καθόρισαν την επιλογή της Ουκρανίας. Ο καταλύτης ήταν ο διαρκής εκφοβισμός, οι συνεχείς απειλές.

Στη γεωπολιτική σκακιέρα περισσεύει ο κυνισμός. Το παιχνίδι είναι συνήθως άγριο και ο καθένας χρησιμοποιεί τα δικά του όπλα. Στην περίπτωση της Ουκρανίας, ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιστράτευσε την τιμή του αερίου και το εμπάργκο στις ουκρανικές εξαγωγές. Η πραγματοποίηση της απειλής θα προκαλούσε κάτι σαν λιμό μικρής κλίμακας. Αντίθετα, η προϋπόθεση που έθεσε η Ευρωπαϊκή Ενωση για την υπογραφή της συμφωνίας ήταν να αφεθεί ελεύθερη η πρώην πρωθυπουργός Γιούλια Τιμοσένκο που σαπίζει στις φυλακές καταδικασμένη για μια ανυπόστατη κατηγορία διαφθοράς. Στη «μάχη του Κιέβου» υπάρχει μια ποιοτική διαφορά. Ο ρώσος πρόεδρος ξύπνησε έναν εφιάλτη του παρελθόντος. Η Ευρώπη απέδειξε απλώς την προσήλωσή της στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Στο τέλος αυτής της μάχης, είναι σαφές ότι η Ουκρανία είναι στους χαμένους. Πιθανότατα έχασε και η Ευρώπη. Αλλά δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι νίκησε ο Πούτιν. Οπως επισημαίνει η Ζιντόιτσε Τσάιτουνγκ, το κράτος δικαίου χτυπάει με τον έναν ή τον άλλον τρόπο την πόρτα του αυταρχικού καθεστώτος του. Υπάρχει μια μεταρρυθμιστική δύναμη και μπορεί να σαρώσει τους παλιούς δορυφόρους που αγωνίζονται ακόμη, δύο και πλέον δεκαετίες από την κατάρρευση της σοβιετικής αυτοκρατορίας, να γίνουν κύριοι της μοίρας τους. Και τότε η τιμή του αερίου δεν θα έχει και πολλή σημασία.