[Διαστάσεις] Η λιτότητα ήταν λάθος;

Οταν ο βετεράνος οικονομολόγος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Γιαν Ιν’τ Βελντ συνέτασσε τον περασμένο μήνα την έκθεσή του για τα αποτελέσματα της λιτότητας στην Ευρώπη, δεν μπορούσε ασφαλώς να φανταστεί ότι θα προκαλούσε ένα πολιτικό θρίλερ. Στις 21 Οκτωβρίου  δημοσιεύτηκε ένα λινκ στο επίσημο twitter της Κομισιόν, στη συνέχεια αποσύρθηκε, ο οικονομολόγος αρνήθηκε να κάνει δηλώσεις επειδή η έκθεση δεν ήταν έτοιμη, είχαν προλάβει όμως ορισμένες ιστοσελίδες να δημοσιεύσουν τα βασικά της σημεία, οπότε η Επιτροπή αναγκάστηκε να την επαναφέρει. Εναν μήνα μετά, την ανακάλυψε η γαλλική «Λ’Ουμανιτέ» και χθες η «Λιμπερασιόν» την έκανε πρώτο θέμα, με τίτλο «Λιτότητα: το τέλος ενός δόγματος». Καλά θα ‘ταν.

Ο Ιν’τ Βελντ επισημαίνει ότι η ταυτόχρονη εφαρμογή μέτρων λιτότητας σε όλη την ευρωζώνη κατά τη διάρκεια της κρίσης είχε ως αποτέλεσμα να οδηγηθεί η Ενωση σε βαθύτερη ένωση απ’ ό,τι είχε προβλεφθεί και να πληγούν σκληρά η Ελλάδα και άλλες αδύναμες οικονομίες. Η Γερμανία – προσθέτει ο οικονομολόγος – μπορούσε να δαπανήσει την τελευταία τριετία περισσότερα χρήματα σε υποδομές και άλλες επενδύσεις ώστε να δώσει ώθηση στην ανάπτυξη. Αντί γι’ αυτό, όμως, μείωσε τις δαπάνες της, καθιστώντας ακόμη δυσκολότερο για τις χώρες της περιφέρειας να προσαρμοστούν. Ανάλογες απόψεις έχουν εκφράσει φυσικά και άλλοι οικονομολόγοι, όταν όμως η κριτική αυτή προέρχεται από το οικονομικό διευθυντήριο της Κομισιόν αποκτά άλλη βαρύτητα.

Η λιτότητα ήταν λοιπόν λάθος; Μήπως ο κ. Σαμαράς να έκανε σήμερα δώρο στην κ. Μέρκελ τις 28 σελίδες της συγκεκριμένης έκθεσης, ζητώντας της να αλλάξει πορεία; «Θα μπορούσαμε να έχουμε διαχειριστεί καλύτερα αυτή την κρίση, ώστε η λιτότητα να είναι λιγότερο βίαιη», αναγνωρίζει η οικονομολόγος Λόρανς Μπουν από την Bank of America. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα μπορούσε να έχει παρέμβει νωρίτερα. Ομως τα προβλήματα των χωρών που γνώρισαν κρίση ήταν υπαρκτά: τεράστιο χρέος και έλλειμμα, χαμηλή ανταγωνιστικότητα, ευάλωτος τραπεζικός τομέας. Για την επίλυσή τους, η λιτότητα ήταν αναγκαία. Μια «άλλη» λιτότητα, ένα διαφορετικό μείγμα, πάντως το «πάρτι» δεν μπορούσε να συνεχιστεί.

Εδώ ελλοχεύει ένας μεγάλος κίνδυνος. Οταν το ΔΝΤ αναγνωρίζει ότι υποτίμησε το ελληνικό πρόβλημα, αφήνει να εννοηθεί ότι το σωστό θα ήταν να είχε αφήσει την Ελλάδα στην τύχη της. Πολλοί από αυτούς που λένε στην Ευρώπη ότι το ελληνικό πρόγραμμα «δεν βγαίνει» ισχυρίζονται ότι μια λύση θα ήταν η εγκατάλειψη του ευρώ. Ο ανταποκριτής των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» στις Βρυξέλλες το έγραψε χθες καθαρά: αν η κυβέρνηση και η τρόικα δεν έλθουν σε κάποιο συμβιβασμό, οι φόβοι όσων έλεγαν από την αρχή ότι η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ ήταν αναπόφευκτη θα επαληθευτούν.

Κάτι τέτοιο θα αποτελέσει μια πραγματική εθνική τραγωδία. Ακόμη λοιπόν κι αν δεν προκύψει τίποτε άλλο από τη σημερινή συνάντηση, θα ήταν χρήσιμο να αποκλειστεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο και από τις δύο πλευρές. Επισήμως και κατηγορηματικά.