[Ενστάσεις] Καλαμάτα

Την πρώτη φορά που, παιδί, ήρθα στην Αθήνα από την Καλαμάτα, με το οτομοτρίς, κάναμε 12 ώρες. Κάπου στη μέση, κοντά στη Μεγαλόπολη, μια νέα μηχανή περίμενε για να τραβήξει τον συρμό από την άλλη πλευρά, μέχρι την πρωτεύουσα ταξιδεύαμε ανάποδα. Το κόλπο αυτό με βοήθησε αργότερα, όταν είχα μάθει πια να διαβάζω, να βρω τον δολοφόνο σε ένα αστυνομικό διήγημα της Αθηνάς Κακούρη δημοσιευμένο στον «Ταχυδρόμο», η δράση του οποίου ξεδιπλωνόταν στο οτομοτρίς.

Μακρινή μεν, αλλά η Καλαμάτα δεν ήταν παραμεθόριος – γιατί, εκτός των άλλων, δεν την άγγιζαν ο φόβος και η ανασφάλεια μιας πιθανής σύρραξης με κάποια από τις χώρες που περιστοίχιζαν την Ελλάδα και, πριν και κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, όλες τις θεωρούσαμε εχθρικές. Δεν ήταν όμως και θαύμα εξωστρέφειας. Σύμφωνοι, είχε μέχρι και αρχοντικό του Τσίλερ, μια φοβερή βιβλιοθήκη στο Πανταζοπούλειο, μερικές επιδραστικές προσωπικότητες… Κι είχε και θάλασσα, τη φοβερή παραλία που, όσο να ‘ναι, εκπροσωπεί έναν ανοιχτό ορίζοντα. Κατά τα άλλα, όμως, ήταν ένας φτωχός τόπος. Περιστοιχισμένη από ελαιώνες, σταφίδες, ορυζώνες και συκιές, τυποποιούσε τα αγροτικά της προϊόντα – και η μόνη βιομηχανική παραγωγή ήταν τα τσιγάρα, του Καρέλια. Μοιραία οι κάτοικοί της ήταν εξαρτημένοι από τους πολιτικούς. Και, εξίσου μοιραία, πλειοψηφούσαν οι συντηρητικοί, ήταν οι μόνοι που, ίσως, εξασφάλιζαν διέξοδο στις υπηρεσίες του κράτους στα παιδιά που τέλειωναν το γυμνάσιο. Η άλλη πηγή προσόδου ήταν ο Στρατός. Αλλά οι φαντάροι της εποχής ήταν σαν εξόριστοι, γι’ αυτό κατανοώ το διακριτικό σύνθημα σε έναν τοίχο του στρατοπέδου: «π@#$άνα Καλαμάτα εσύ μας τρως τα νιάτα».

Από τότε πέρασαν… αιώνες. Στην Καλαμάτα πάμε σε τρεις ώρες, είναι κοσμοπολίτικη, έχει ένα σούπερ Φεστιβάλ Χορού με διεθνή απήχηση, φοιτητές, τουρίστες, ξένους, δίπλα είναι το Κόστα Ναβαρίνο… Παρ’ όλα αυτά, ο ΟΑΕΔ την έγραψε παραμεθόριο, για να επιδοτούνται κάποιες επιχειρήσεις της. Ξέρω ότι έχει πολύ προλεταριάτο και πολλή ανεργία, έχει σίγουρα περισσότερη ανάγκη έναν τέτοιο κανονισμό από τον ναό του Επικούριου Απόλλωνα, που εν μια νυκτί ο Αντώνης Σαμαράς τον πέρασε από την Ηλεία στη Μεσσηνία. Αλλά, πάλι, οι αλλαγές έχουν φέρει στην πόλη περισσότερη περηφάνια και αυτοπεποίθηση – και σίγουρα οι σοβαροί Καλαματιανοί δεν θέλουν διακρίσεις επειδή ζουν στην εκλογική περιφέρεια του Πρωθυπουργού, δεν τους αρέσει να ζουν εις βάρος άλλων.

Γι’ αυτό χρειάζεται αμέσως να αποκατασταθεί η πραγματικότητα: η Καλαμάτα δεν είναι παραμεθόριος. Είναι περήφανη επαρχία που θα αναζωογονηθεί επειδή οι κάτοικοί της δεν φοβήθηκαν τη δουλειά και έχουν καταλάβει ότι το μέλλον είναι στην καινοτομία, στις τολμηρές ιδέες και στην εξωστρέφεια. Και επ’ ουδενί στο πελατειακό σύστημα του παρελθόντος.