Τα χαρτιά σας, παρακαλώ

Η ώρα είναι εννέα το πρωί. Η πύλη εισόδου του μεθοριακού σταθμού ανοίγει. Σκουπίζετε τον ιδρώτα από το μέτωπό σας και αρχίζετε να ανασηκώνετε ανά πέντε λεπτά τη μεταλλική μπάρα, ψελλίζοντας μονότονα την ίδια λέξη: «Επόμενος». Μια γυναίκα κάποιας ηλικίας πλησιάζει. Αιτείται εισόδου για δύο εβδομάδες προκειμένου να επισκεφθεί τον άρρωστο γιο της. Ελέγχετε το διαβατήριό της και διαπιστώνετε ότι είναι έγκυρο. Κι ενώ ετοιμάζεστε να την αφήσετε να περάσει, παρατηρείτε ότι κάτι περίεργο συμβαίνει με τη σφραγίδα στην άδεια εισόδου της. Την εξετάζετε και ανακαλύπτετε ότι είναι πλαστή. Η γυναίκα καταρρέει. Αρχίζει να κλαίει και να σας εκλιπαρεί να την αφήσετε να περάσει, εξηγώντας σας ότι πούλησε όλα τα υπάρχοντά της για να προμηθευτεί μια πλαστή άδεια στη μαύρη αγορά. Τα δάκρυά της δεν σας πτοούν. Καλείτε τους συνοριοφύλακες, οι οποίοι την απομακρύνουν. Ο επόμενος σας δείχνει μια εμφανώς πλαστή ταυτότητα. Ακόμη και η φωτογραφία της ανήκει σε άλλο πρόσωπο. Προτείνει να σας δωροδοκήσει. Κοιτάτε γύρω για να δείτε αν σας βλέπει κάποιος, παίρνετε τα χρήματα και τον αφήνετε να περάσει.

Δεν πρόκειται για όνειρο. Είναι ένα στιγμιότυπο από τη ζωή σας στην επικράτεια της Αρστότζκα.

Καταστάσεις όπως οι παραπάνω αποτελούν μέρος μιας τυπικής ώρας στο Papers, Please (Τα χαρτιά σας, παρακαλώ), το πνευματικό τέκνο του αμερικανού προγραμματιστή παιχνιδιών Λούκας Πόουπ. Πρόκειται για ένα καινούργιο παιχνίδι για υπολογιστές Windows και Mac, οι παίκτες του οποίου υποδύονται έναν αξιωματικό του Τμήματος Μετανάστευσης της Αρστότζκα, μιας φανταστικής χώρας του ανατολικού μπλοκ της δεκαετίας του 1980. Καθήκον τους είναι να ελέγχουν τα χαρτιά όσων θέλουν να περάσουν τα σύνορα, να κρίνουν ποιοι είναι νόμιμοι και να ανακαλύπτουν ποιοι είναι κατάσκοποι ή τρομοκράτες. Οσο περισσότερους αφήνετε νομίμως να περνούν από τα σύνορα τόσο πιο πολλά χρήματα κερδίζετε, τα οποία πρέπει να διαθέσετε για την κάλυψη εξόδων διατροφής, στέγασης και ιατρικής περίθαλψης της οικογένειάς σας.

Με μια πρώτη ματιά, το Papers, Please (http://papersplea.se) μπορεί να φαίνεται βαρετό. Στην ουσία, όμως, πρόκειται για ένα παιχνίδι στο επίκεντρο του οποίου βρίσκονται ηθικά διλήμματα, ανθρώπινες αξίες και προβλήματα που, ιδίως στη χώρα μας, εντείνονται όσο περνούν τα χρόνια: από το τείχος του Εβρου (τον φράχτη που ανεγέρθηκε με απόφαση του τότε υπουργού Προστασίας του Πολίτη Χρήστου Παπουτσή) μέχρι τα αλλεπάλληλα περιστατικά διακίνησης λαθραίων εμπορευμάτων και «λαθραίων» ανθρώπων από τα σύνορα, το ζήτημα της παράνομης μετανάστευσης δεν έπαψε ποτέ να μας απασχολεί.

«Τα χαρτιά σας, παρακαλώ» είναι μια φράση που πιθανότατα δεν έχετε πει ποτέ στη ζωή σας. Τι θα κάνατε, όμως, αν βρισκόσασταν εσείς στη θέση του αξιωματικού στον μεθοριακό σταθμό; Θα δείχνατε οίκτο στους παράνομους μετανάστες; Θα κάνατε τα στραβά μάτια, αν αυτοί (ή οι δουλέμποροι) σας έβαζαν μερικά χιλιάρικα στην τσέπη; Το βιντεοπαιχνίδι του Πόουπ σάς δίνει την ευκαιρία να πειραματιστείτε με την ηθική, τις αντοχές και τις αντιστάσεις σας.

Οσο περνά η ώρα, η πλοκή γίνεται όλο και πιο ενδιαφέρουσα και εναλλάσσεται σε διαφορετικά επίπεδα. Σταδιακά, τα πράγματα αρχίζουν να δυσκολεύουν: εκτός από «φουκαράδες» μετανάστες, έρχεστε αντιμέτωποι με αντικυβερνητικές συνωμοσίες, τρομοκρατικές επιθέσεις, διεθνείς και εσωτερικές εντάσεις, παίζοντας κορόνα – γράμματα ακόμη και την τύχη της ίδιας της οικογένειάς σας. Ενα από τα πιο συναρπαστικά στοιχεία του παιχνιδιού είναι το ευμετάβλητο της πλοκής: η ίδια ιστορία έχει 20 πιθανές καταλήξεις. Ολα εξαρτώνται από τις επιλογές που θα κάνετε, οι συνέπειες των οποίων δεν είναι πάντα προφανείς.

Το παιχνίδι εξελίσσεται σε διαρκή εξερεύνηση της ηθικής του ατόμου. Στα περισσότερα βιντεοπαιχνίδια του είδους οι επιλογές παρουσιάζονται με σαφήνεια: μπορείτε να σκοτώσετε έναν άνθρωπο ή να τον σώσετε, να επιστρέψετε τα κλοπιμαία ή να τα κρατήσετε για τον εαυτό σας. Στο Papers, Please, όμως, τα όρια του «καλού» και του «κακού» δεν είναι πάντα ευδιάκριτα. Θα δεχόσασταν να δωροδοκηθείτε ή να συναινέσετε στην αδικαιολόγητη κράτηση ανθρώπων; Αν όχι, θα αισθανόσασταν ότι συμβάλατε κι εσείς στην απονομή δικαιοσύνης στον κόσμο. Αλλά αν το κάνατε, θα κερδίζατε χρήματα που θα προσέφεραν στην οικογένειά σας μια άνετη ζωή. Η επιλογή βρίσκεται μόνο ένα κλικ μακριά.

Ο μικρός θεός
Στο Papers, Please μετατρέπεστε σε μικρό θεό αποφασίζοντας για την τύχη χιλιάδων ανθρώπων, τους οποίους, με μια σφραγίδα που θα βάλετε, μπορείτε να στείλετε στον «παράδεισο» (στη χώρα στην οποία θέλουν να μεταναστεύσουν) ή στην «κόλαση» (πίσω στην πατρίδα τους).