Τηλεόραση με χούντες

Κάποτε, εκείνα τα άχαρα, μακρόσυρτα χρόνια της καχεκτικής δημοκρατίας ανάμεσα στον Εμφύλιο και τη δικτατορία, όπου οι κυβερνήσεις τον έναν χρόνο ανήγγελλαν την ίδρυση τηλεόρασης και τον άλλο χρόνο έπαιρναν πίσω την αναγγελία, ο Σοφοκλής Βενιζέλος είχε πει: «Η κυβέρνηση που θα βάλει εμπρός την τηλεόραση στην Ελλάδα θα πέσει την επόμενη ημέρα».

Ούτε ο ίδιος μπορούσε να φανταστεί, προφανώς, ότι θα ερχόταν μια ημέρα, το καλοκαίρι του 2013, που μια κυβέρνηση θα κινδύνευε να πέσει όχι επειδή άνοιξε μα επειδή έκλεισε μια τηλεόραση. Κι ότι η ίδια (περίπου – μείον έναν εταίρο) κυβέρνηση θα κινδύνευε ξανά να ανατραπεί (θεωρητικά) από μια πρόταση δυσπιστίας της αντιπολίτευσης επειδή, πέντε ολόκληρους μήνες μετά το μπλακάουτ στην ΕΡΤ, έστειλε τα ΜΑΤ να ανακαταλάβουν το κτίριό της.

Αλλά φαίνεται πως μια παλιά κατάρα δέρνει τις σχέσεις της ελληνικής δημοκρατίας με τη ραδιοτηλεόραση.

Ως γνωστόν, η Ελλάδα ήταν η τελευταία ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες που άκουσε ραδιόφωνο. Και ήταν γραφτό το ραδιόφωνο να ξεκινήσει το 1938, στις ημέρες μια δικτατορίας. Και με τη σφραγίδα της. Με έναν αξιωματικό της Αστυνομίας, αρχιλογοκριτή εγκατεστημένο από την πρώτη ημέρα στα στούντιο της ραδιοφωνίας. Η παράδοση διατηρήθηκε επί μακρόν. Ώς τη δεκαετία του 1960 ο νόμος περί εθνικού ιδρύματος ραδιοφωνίας προέβλεπε ρητά το δικαίωμα του εκάστοτε υπουργού Προεδρίας Κυβερνήσεως να ελέγχει εκ των προτέρων τα κείμενα των ειδήσεων και των ενημερωτικών εκπομπών του ραδιοφώνου!

Με ανάλογο τρόπο, η Ελλάδα έφθασε να γίνει η απολύτως τελευταία χώρα της Ευρώπης που απέκτησε τηλεόραση, έξι χρόνια μετά τα Σκόπια, πέντε χρόνια μετά τα Τίρανα. Και πάλι, ύστερα από 15 χρόνια ταλαντεύσεων και ματαιώσεων, η τηλεόραση άρχισε να εκπέμπει το 1966, στις ταραγμένες ημέρες της «αποστασίας» και πριν να χρονίσει έπεσε στα νύχια μιας γελοίας δικτατορίας. Μιας χούντας που έβαλε κι αυτή την ανεξίτηλη σφραγίδα της.

Κι όταν έπεσε η χούντα, οι κυβερνήσεις της δημοκρατίας αρνήθηκαν να στερηθούν το δώρο της δικτατορίας, εξακολουθούσαν να θεωρούν την τηλεόραση μέρος του «προνομίου της εξουσίας» τους. Ακόμη κι όταν το κρατικό μονοπώλιο στη ραδιοτηλεόραση καταλύθηκε, το 1989, τα κυβερνητικά κόμματα επέμεναν να διεκδικούν το μερτικό τους στην προπαγάνδα διά της ΕΡΤ (καταδικάζοντάς τη σε μαρασμό διαρκείας, με μικρά φωτεινά διαλείμματα). Και να εξορκίζουν τα ιδιωτικά κανάλια, όσα κατά καιρούς δεν πήγαιναν απολύτως με τα νερά του κόμματος που ασκούσε (ή διεκδικούσε) την εξουσία, με τη βολική ρετσινιά της «διαπλοκής» – την οποία τα ίδια καλλιεργούσαν.

Υπάρχει πολλή δικτατορία στη ραδιοτηλεοπτική μας ιστορία. Αλλά οι μελοδραματικές κραυγές περί χούντας και δικτατορίας και κατάλυσης του Συντάγματος που ακούστηκαν το καλοκαίρι στο προαύλιο της ΕΡΤ και ξανά τώρα στο οδόστρωμα της οδού Μεσογείων είναι, νομίζω, άτοπες.

Το δράμα της ΕΡΤ, από τον Ιούνιο μέχρι σήμερα, δεν είναι ρήξη (όπως είναι μια δικτατορία στη δημοκρατική συνέχεια) με αυτή τη θλιβερή προϊστορία. Είναι, αντίθετα, η προέκτασή της.

Μια κυβέρνηση που κλείνει τη δημόσια τηλεόραση επειδή μέσα στο πατιρντί τής κρίσης έχει χάσει τη δύναμη να την ελέγξει αποτελεσματικά (και ταυτόχρονα θέλει να κάνει και μια επίδειξη εξυγιαντικής πυγμής στους δανειστές). Μια κυβέρνηση που στέκει αμήχανη, χαμένη επί πέντε μήνες, χωρίς να ξέρει τι να κάνει με τη νομικά ανύπαρκτη αλλά εκπέμπουσα πρόγραμμα ΕΡΤ, μέχρι να καταλήξει στην επίκληση της αστυνομικής δύναμης. Μια κυβέρνηση που διορίζει αποτυχόντες φίλους πολιτευτές σε δημόσια νοσοκομεία και οργανισμούς και συνεπώς προϊδεάζει ότι θα κάνει το ίδιο και με τη δημόσια ραδιοτηλεόραση, δημιουργώντας μια νέα κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν της παλαιάς (με λιγότερα έξοδα) – όλα αυτά δεν αποτελούν τομή, αλλαγή, αλλά επιβεβαίωση της συνέχειας στη μίζερη τηλεοπτική μας ιστορία.

Το ίδιο και η στάση μιας αντιπολίτευσης που δυστυχώς πολιτεύεται με την ίδια νοοτροπία ελέγχου επί των Μέσων από τότε που πίστεψε ότι η εξουσία τής χαμογελά στη στροφή του δρόμου. Και σπεύδει να οικειοποιηθεί και της ΕΡΤ το δράμα με μια αιφνιδιαστική – όσο και ανεξήγητη – κοινοβουλευτική μανούβρα.