Οι διαφανείς επιχειρήσεις μαγνήτης για τους επενδυτές

Μία από τις βασικές αιτίες της τελευταίας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης αποτέλεσε το γεγονός ότι οι επενδυτές δεν είχαν στη διάθεσή τους όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες προκειμένου να αξιολογήσουν επαρκώς τον κίνδυνο από τις τοποθετήσεις τους. Αρκετοί πλέον επενδυτές, εκτός από τις κλασικές παραμέτρους όπως κίνδυνος, απόδοση και δυνατότητες ρευστοποίησης, λαμβάνουν επίσης υπόψη τις λεγόμενες ESG παραμέτρους, δηλαδή παραμέτρους περιβαλλοντικής απόδοσης (Environment), κοινωνικών επιπτώσεων (Society) και εταιρικής διακυβέρνησης (Governance).

Η υιοθέτηση επίσης πρακτικών στις χρηματαγορές, όπως των υποχρεωτικών σε κάποιες περιπτώσεις εκθέσεων αειφορίας από τις εισηγμένες εταιρείες και εισαγωγής δεικτών υπεύθυνων επενδύσεων από τις χρηματιστηριακές Αρχές, δίνει μεγαλύτερη ώθηση στην εν λόγω αγορά η οποία κυριαρχείται ως επί το πλείστον από θεσμικούς επενδυτές και υπολογίζεται παγκοσμίως σε πάνω από 12 τρισ. δολάρια ΗΠΑ.

Στην ελληνική χρηματιστηριακή αγορά δεν υπάρχει πολιτική υποχρεωτικότητας δημοσιοποίησης ESG πληροφοριών ούτε δείκτης υπεύθυνων επενδύσεων, αν και η σχετική πρόβλεψη του Ν. 2190/1920, άρθρο 43α παρ. 3α και άρθρο 107 για τις ανώνυμες εταιρείες και που αφορούν την ετήσια έκθεση διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου φέρεται να ενδιαφέρει ελάχιστες εκ των ελληνικών εισηγμένων επιχειρήσεων.

Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι στην κεφαλαιαγορά της Βραζιλίας (BM&FBOVESPA), οι εισηγμένες εταιρείες που δημοσιοποιούν ESG πληροφορίες έχουν αυξηθεί από 96 σε 157 μόλις μέσα σε έναν χρόνο από την εφαρμογή της πολιτικής «δημοσιοποιήστε ή εξηγήστε γιατί δεν δημοσιοποιείτε», ή αγγλιστί «report or explain».

Το ενδιαφέρον των επενδυτών για τέτοιου είδους πληροφόρηση προκειμένου να την ενσωματώσουν σε διαχείριση κινδύνων και χρηματοοικονομική επενδυτική ανάλυση είναι τέτοιο που οι παγκόσμιοι οργανισμοί επιχειρηματικής και χρηματοοικονομικής πληροφόρησης όπως Bloomberg και Thompson Reuters έχουν αναπτύξει ολοκληρωμένες και συνεχώς ενημερωμένες βάσεις δεδομένων ESG πληροφοριών για χιλιάδες εισηγμένες ανά τον κόσμο.

Πριν από τρία χρόνια ο Bloomberg ανέπτυξε και παρουσίασε στην επενδυτική κοινότητα ένα μοντέλο βαθμολόγησης (σκορ) εισηγμένων επιχειρήσεων, λαμβάνοντας υπόψη αποκλειστικά ESG κριτήρια, το λεγόμενο ESG Disclosure Score. O Bloomberg υπολογίζει σε μια κλίμακα από το 0 έως το 100 το ESG Disclosure Score για πάνω από 6.000 εισηγμένες σε πάνω από 50 χώρες, απαντώντας έτσι στις αυξημένες απαιτήσεις των θεσμικών κυρίως επενδυτών για περισσότερη διαφάνεια και εκτίμηση κινδύνου σε σχέση με τις εν λόγω παραμέτρους. Η πληροφορία πλέον αυτή είναι άμεσα διαθέσιμη online στους υπολογιστές των χρηστών του Bloomberg.

Στη χώρα μας, την πρώτη θέση στην κατάταξη των επιχειρήσεων σε όλους τους κλάδους καταλαμβάνει ο Ομιλος Επιχειρήσεων Μυτιληναίος λαμβάνοντας το υψηλό σκορ 70,25 αν συνυπολογίσει κανείς τόσο τα απαιτητικά κριτήρια του μοντέλου όσο και τη δραστηριότητα του Ομίλου στη βαριά βιομηχανία (βλ. Πίνακα 1). Στη σχετική λίστα βρίσκουμε επίσης ελληνικές εισηγμένες οι οποίες δημοσιοποιούν συστηματικά στοιχεία εταιρικής υπευθυνότητας και αειφόρου ανάπτυξης όπως Ομιλος ΟΤΕ, ΤΙΤΑΝ, Alpha Bank, Τράπεζα Πειραιώς, ΔΕΗ, Ελληνικά Πετρέλαια κ.ά. Ειδικά για τον Ομιλο Επιχειρήσεων Μυτιληναίος άξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι συμπεριλαμβάνεται στην πρώτη δεκάδα (9η θέση) στην παγκόσμια κατάταξη του σχετικού δείκτη του Bloomberg (βλ. Πίνακα 2). Μήπως αυτός είναι ένας από τους λόγους για τον οποίο ο εν λόγω Ομιλος βρίσκεται στο επίκεντρο του διεθνούς επενδυτικού ενδιαφέροντος το τελευταίο διάστημα;

Ενα πράγμα ωστόσο είναι σίγουρο. Οι εν λόγω υπεύθυνοι επενδυτές δεν ενδιαφέρονται μόνο για τα αποτελέσματα τριμήνων αλλά και για τη μακροπρόθεσμη στρατηγική ανάπτυξη των επιχειρήσεων, η οποία οφείλει να λαμβάνει υπόψη της την επίδραση των δραστηριοτήτων και αποτελεσμάτων της επιχείρησης τόσο στις τοπικές κοινωνίες όσο και στο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον που λειτουργεί με γνώμονα το τρίπτυχο άνθρωπος – περιβάλλον – οικονομική ωφέλεια.

Η ανάκτηση της εμπιστοσύνης στις αγορές και στις επιχειρήσεις είναι κομβικής σημασίας και εφικτή μόνο μέσα από τη θέσπιση μακροπρόθεσμων στόχων δημιουργίας αξίας για τους κοινωνικούς εταίρους (stakeholders) των επιχειρήσεων, αλλά και με τη συμβολή του επίσημου κράτους, το οποίο οφείλει να δημιουργήσει ένα κατάλληλο περιβάλλον για την εγκαθίδρυση ενός βιώσιμου καπιταλισμού μέσα από τη νομοθεσία και την παροχή κινήτρων.  

Προς αυτή την κατεύθυνση φαίνεται να κινείται και η πρόταση που κατέθεσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την 16η Απριλίου 2013 σχετικά με την τροποποίηση των οδηγιών (8/660/ΕΕΚ και 83/349/ΕΕΚ) για τις ετήσιες και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, με την οποία ανοίγει πάλι ο διάλογος σε επίπεδο ευρωπαϊκών οργάνων για την ανάγκη κανονιστικής ρύθμισης της αειφορίας. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο η προτεινόμενη τροποποίηση επιχειρεί να προσδώσει υποχρεωτικό χαρακτήρα στη δημοσίευση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών, συμπεριλαμβανόμενων πληροφοριών σχετικά με περιβαλλοντικά και κοινωνικά θέματα. Η υποχρέωση αυτή θα απευθύνεται σε επιχειρήσεις που κατά μέσο όρο απασχολούν περισσότερους από 500 εργαζομένους και είτε ο ισολογισμός τους υπερβαίνει τα 20 εκατ. ευρώ, είτε ο καθαρός κύκλος εργασιών τους υπερβαίνει τα 40 εκατ. ευρώ.

Πάνω από 18.000 επιχειρήσεις στην ΕΕ θα επηρεαστούν από αυτές τις αλλαγές και μόλις 150 περίπου στην Ελλάδα, ωστόσο, είναι φανερό ότι η θεσμοθέτηση ενός ισχυρού νομικού πλαισίου που θα υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να δημοσιεύουν μη οικονομικά στοιχεία, διαφορετικά να λογοδοτούν, είναι πλέον γεγονός τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και επίπεδο χωρών.

Η Global Sustain, με γραφεία σε Αθήνα και Βρυξέλλες, προσφέρει καινοτόμες υπηρεσίες σε θέματα που σχετίζονται με την αειφορία, την εταιρική υπευθυνότητα, τις υπεύθυνες επενδύσεις, την επιχειρηματική ηθική και αριστεία, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Στα μέλη της περιλαμβάνονται εταιρείες, μη κυβερνητικές και μη κερδοσκοπικές οργανώσεις, δημόσιοι φορείς, εκπαιδευτικά ιδρύματα, μέσα μαζικής ενημέρωσης, επαγγελματικά σωματεία, σύλλογοι και άλλοι φορείς του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα (www.globalsustain.org).