Κερδισμένοι και χαμένοι από το σκληρό ευρώ

Νέα δεδομένα για τις επιχειρήσεις, τον τουρισμό αλλά και τα νοικοκυριά φέρνει η νέα εποχή του σκληρού ευρώ. Τους τελευταίους μήνες – όσο η αμερικανική κεντρική τράπεζα κόβει χρήμα και η ευρωζώνη δείχνει να ανακάμπτει, έστω και ασθενικά – το ενιαίο νόμισμα έχει σκαρφαλώσει από τα επίπεδα του 1,20 έως και 1,38, ενώ χθες βρισκόταν στα επίπεδα του 1,35.

Ετσι, για ακόμη μία φορά αλλάζει ο επενδυτικός χάρτης, αλλά και προκαλείται ένα ντόμινο ανακατατάξεων, με κερδισμένους και χαμένους τόσο στην Ελλάδα όσο και σε ολόκληρη την ευρωζώνη. Οι εξαγωγικές επιχειρήσεις προς τρίτες χώρες αλλά και οι τουριστικές περιοχές που δέχονται επισκέπτες από χώρες εκτός ευρωζώνης είναι οι χαμένοι του σκληρού ευρώ, μια και η ανταγωνιστικότητά τους δέχεται σοβαρότατο πλήγμα. Την ίδια στιγμή όμως, το γεγονός ότι το πετρέλαιο τιμολογείται σε δολάρια είναι ευχής έργον τόσο για τις ενεργοβόρους επιχειρήσεις όσο και για τα νοικοκυριά, που θα πληρώσουν συγκριτικά λιγότερα χρήματα για να ζεσταθούν.

Επιπλέον, η άνοδος του ευρώ εντείνει τη μείωση του πληθωρισμού, ενώ όσοι μπορούν – με τον έναν ή τον άλλο τρόπο – να ψωνίσουν από τις Ηνωμένες Πολιτείες απολαμβάνουν γενναίων εκπτώσεων λόγω της ισοτιμίας.

Σε κάθε περίπτωση όμως, ξένοι και έλληνες αναλυτές εκτιμούν ότι το τοπίο παραμένει εξαιρετικά ρευστό, καθώς σε αυτή τη φάση όλα εξαρτώνται από τη νομισματική πολιτική που θα ακολουθήσουν οι κεντρικές τράπεζες σε ΗΠΑ και ευρωζώνη. Οσο η FED θα συνεχίζει την πολιτική της ποσοτικής χαλάρωσης (Quantitative Easing), τυπώνοντας ουσιαστικά χρήμα, τόσο το δολάριο θα εξασθενεί. Αντίστοιχα, αν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποφασίσει να ενισχύσει με επιπλέον ρευστότητα τις τράπεζες, το ευρώ αναμένεται να υποχωρήσει έναντι του αμερικανικού νομίσματος.

ΔΕΝ ΜΑΣ ΩΦΕΛΕΙ. Ειδικά για την Ελλάδα πάντως, η αύξηση του ευρώ σε σχέση με το δολάριο αποτελεί βάρος στην ανταγωνιστικότητα, όπως εξηγεί ο Τάσος Αναστασάτος, ανώτερος οικονομολόγος της Eurobank, αν και δεν αποτελεί τον μοναδικό παράγοντα. Και αυτό γιατί το 50% των εξαγωγών της χώρας πραγματοποιούνται σε χώρες εκτός ευρωζώνης.

Η επίπτωση στις τιμές των προϊόντων που εξάγονται προς τρίτες χώρες είναι σημαντική, με δεδομένο ότι τα ελληνικά προϊόντα εξαρτώνται πολύ περισσότερο από την τιμή πώλησης, σε αντίθεση, για παράδειγμα, με τα γερμανικά, όπου η χώρα προέλευσης και η ονομασία του ίδιου του προϊόντος μπορεί να το καταστήσει αυτόματα ανταγωνιστικό. Ουσιαστικά, το γεγονός ότι η Ελλάδα σε αυτή τη φάση δεν χαρακτηρίζεται από επώνυμα προϊόντα επιτείνει τις πιέσεις από την άνοδο του ευρώ.

Επιπλέον, αρνητικά για την Ελλάδα λειτουργεί το γεγονός ότι η αύξηση των εξαγωγών που έχει παρατηρηθεί τους τελευταίους μήνες για τις εγχώριες επιχειρήσεις προέρχεται ως επί το πλείστον από χώρες εκτός ευρωζώνης. Ετσι, όσο παραμένουμε στην εποχή του σκληρού ευρώ τόσο εντείνεται η πίεση προς τις εξαγωγές. Αντίστοιχα, υπό την πίεση της ανόδου του ενιαίου νομίσματος βρίσκεται και ο τουρισμός, στον οποίο επίσης η αύξηση που σημειώθηκε το καλοκαίρι στηρίχθηκε στις αφίξεις από τις χώρες εκτός της ζώνης του ευρώ. Εντούτοις, όπως αναφέρει ο κ. Αναστασάτος, σύμφωνα με μελέτες που έχουν γίνει η απόλυτη τιμή των τουριστικών υπηρεσιών δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας, καθώς πολλά εξαρτώνται από την αύξηση ή τη μείωση του εισοδήματος στις χώρες αυτές.

ΚΑΙ ΕΥΛΟΓΙΑ. Το σκληρό ευρώ όμως δεν είναι μόνο πονοκέφαλος αλλά αποτελεί και ευλογία σε συγκεκριμένους τομείς της οικονομίας. Ο πρώτος από αυτούς έχει να κάνει με το κόστος του πετρελαίου και δίνει ανάσα τόσο σε επιχειρήσεις όσο και νοικοκυριά. Οι τιμές του μαύρου χρυσού ούτως ή άλλως διαμορφώνονται σήμερα στην περιοχή των δολαρίων το βαρέλι. Ετσι, σε συνδυασμό με την άνοδο του ευρώ, το πραγματικό κόστος του πετρελαίου διαμορφώνεται σε χαμηλότερα επίπεδα.

Καθώς μάλιστα η ελληνική οικονομία είναι αρκετά πετρελαιοβόρος, κάθε ανατίμηση του ευρώ λειτουργεί θετικά τόσο στο κόστος παραγωγής για τις επιχειρήσεις όσο και για τα νοικοκυριά. Εξάλλου το τελευταίο διάστημα – λόγω της πτώσης των διεθνών τιμών αλλά και της μειωμένης ζήτησης – ήδη η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης έχει υποχωρήσει σε σύγκριση με τα αρχικά δεδομένα. Ετσι, η άνοδος του ευρώ ενισχύει και την πτώση του πληθωρισμού.

Παράλληλα, για εκείνους που έχουν την οικονομική δυνατότητα, το ισχυρό ευρώ μειώνει σημαντικά τις τιμές των προϊόντων που παράγονται στις ΗΠΑ αλλά και σε αρκετές ασιατικές χώρες. Ετσι, όσοι έχουν τη δυνατότητα να κάνουν αγορές από το εξωτερικό απολαμβάνουν έκπτωσης που μπορεί να ξεπερνά ακόμη και το 30%.

Πάντως, όπως αναφέρουν οι ξένοι αλλά και ντόπιοι αναλυτές, η εικόνα της ισοτιμίας παραμένει ρευστή και πολλά μπορούν να αλλάξουν.

Πριν από λίγους μήνες η κυρίαρχη τάση ανάμεσα στους αναλυτές ήταν ότι το ευρώ θα επιστρέψει στα επίπεδα του 1,20, όμως η πραγματικότητα τους διέψευσε. Αν όμως η ΕΚΤ αποφασίσει να σταματήσει να αποστειρώνει τις τράπεζες από ρευστότητα είναι δεδομένο ότι η τρέχουσα ανοδική πορεία θα αναστραφεί.