[Κιόσκι] Ενας παλιός, στοχαστικός κόσμος

Ενας από τους πρωταγωνιστές είναι κάποιος Αλέν. Ενα πρωινό του Ιουνίου κάνει μια βόλτα στους Κήπους του Λουξεμβούργου, στο Παρίσι. Και παρατηρεί ότι όλες οι κοπέλες γύρω του έχουν τον αφαλό τους ακάλυπτο. Το θέαμα του αρέσει αλλά αισθάνεται ότι υπάρχει και κάτι που τον ενοχλεί: σαν η δύναμη της γυναικείας γοητείας να έχει μετατοπιστεί από τους γλουτούς και το στήθος σε μια στρογγυλή τρύπα που βρίσκεται στο κέντρο του σώματος. Κοιτάζει επίμονα τους γυμνούς αφαλούς και επιχειρεί να δώσει μια ερμηνεία σε αυτή την παράξενη μετατόπιση.

Ο Αλέν είναι ο τελευταίος μυθιστορηματικός ήρωας του Μίλαν Κούντερα. Ανήκει σε έναν κόσμο που κινείται με πιο αργούς ρυθμούς. Λιγότερο φρενήρη και περισσότερο στοχαστικό, φτιαγμένο για να κολλήσει το βλέμμα του σε έναν αφαλό, πρόθυμο να αναζητήσει απαντήσεις για πράγματα που δεν έχουν και πολλή σχέση με τις μικρές αγωνίες της καθημερινότητας και τις μεγαλύτερες της ζωής. Είναι ένας κόσμος που χάνεται – εάν δεν έχει χαθεί ήδη. Αρτιμελής μπορεί να υπάρξει πλέον μόνο στη φαντασία ενός συγγραφέα που γράφει μυθιστορήματα με τη διεισδυτικότητα ενός δοκιμιογράφου και δοκίμια με την πένα ενός μυθιστοριογράφου.

Οταν περιγράφεις έναν τέτοιο κόσμο, το μόνο που πρέπει να αποφύγεις είναι η παγίδα της νοσταλγίας, η ευκολία της καταγγελίας ενός κόσμου – του σημερινού – που δεν σε γοητεύει και η εξύμνηση ενός παλαιότερου που τον έχεις εξιδανικεύσει. Ο συγγραφέας του «Αστείου» αποφεύγει τις παγίδες και τις ευκολίες με έναν ευφυή τρόπο: δεν εξυμνεί εκείνον τον στοχαστικό κόσμο που αγάπησε και δεν υπάρχει πια, αλλά την ασημαντότητά του.

Η «Γιορτή της ασημαντότητας» κυκλοφόρησε χθες στην Ιταλία. Ο συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας Αλεσάντρο Πιπέρνο ανακαλύπτει στην Κοριέρε ντέλα Σέρα ότι για ακόμη μία φορά σε ένα βιβλίο του Κούντερα η φωνή που διηγείται είναι η ίδια με αυτή που στοχάζεται. Υποθέτει ότι η έλλειψη βεβαιοτήτων που χαρακτηρίζει τον στοχασμό του τσέχου συναδέλφου του οφείλεται στην απέχθειά του προς κάθε μορφή ολοκληρωτισμού. Καταλαβαίνει ότι για να αποφύγει τον υπεροπτικό διδακτισμό καταφεύγει στο χιούμορ, στην ειρωνεία, στην παραδοξολογία.

«Η ασημαντότητα είναι η ουσία της ζωής», σκέπτεται κάποια στιγμή ένας από τους πρωταγωνιστές της ιστορίας που δεν είναι ο Αλέν. «Μας συνοδεύει παντού και πάντα. Βρίσκεται ακόμη κι εκεί όπου δεν θέλει να τη δει κανείς: στον τρόμο, στις αιματηρές μάχες, στις μεγαλύτερες συμφορές. Συχνά απαιτείται θάρρος σε δραματικές συνθήκες για να την αναγνωρίσεις και να την αποκαλέσεις με το όνομά της. Αλλά δεν φτάνει να την αναγνωρίσεις μόνο. Πρέπει να την αγαπήσεις. Πρέπει να μάθεις να την αγαπάς».