[Διαστάσεις] Το σκάνδαλο μέσα μας

Σε μια συνέντευξη που έδωσε τον περασμένο Ιούνιο στην «Γκάρντιαν», ο Εντουαρντ Σνόουντεν έθεσε ως εξής το ζήτημα των παρακολουθήσεων από την αμερικανική Υπηρεσία Εθνικής Ασφαλείας (NSA): «Δεν μπορείτε ούτε να φανταστείτε τι είναι ικανοί να κάνουν. Είναι τρομακτικό μέχρι πού φτάνει η δράση τους. Μπορούν να παγιδεύσουν υπολογιστές και, μόλις κάποιος μπαίνει στο Διαδίκτυο, να ξέρουν από ποιον υπολογιστή μπήκε».

Χάρις στις αποκαλύψεις του πρώην αναλυτή της CIA, μάθαμε ότι υπάρχουν δύο τρόποι με τους οποίους η αμερικανική αντικατασκοπία συγκεντρώνει στοιχεία. Με βάση τον πρώτο, που λέγεται Prism, οι μεγάλες επιχειρήσεις επικοινωνίας (Google, facebook, Microsoft, Apple, Yahoo!, YouTube κ.λπ.) έχουν ανοίξει την «πίσω πόρτα» στις μυστικές υπηρεσίες για να αποσπούν προσωπικά δεδομένα των χρηστών τους. Τα δεδομένα αυτά χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων για τη διαμόρφωση ατομικών πορτρέτων και σύνθετων ομαδικών γραφημάτων. Με βάση τον δεύτερο τρόπο, που έχει διάφορες κωδικές ονομασίες, οι πράκτορες της NSA συγκεντρώνουν στοιχεία μέσω των τηλεφωνικών και των ηλεκτρονικών επικοινωνιών (e-mails). Στη συνέχεια γίνεται επεξεργασία όλων αυτών των στοιχείων με τη βοήθεια ενός μηχανισμού που λέγεται XKeyscore.

Κάθε μέρα δημοσιεύονται και νέες αποκαλύψεις για τις κατασκοπευτικές δραστηριότητες τόσο της NSA όσο και της αντίστοιχης βρετανικής υπηρεσίας GCHQ. Και το μεγάλο ερώτημα είναι ένα: γιατί δεν έχει υπάρξει κατακραυγή γι’ αυτό το δίκτυο; Είναι αλήθεια ότι οι κυβερνήσεις των παρακολουθούμενων χωρών διαμαρτύρονται, καλούν πρεσβευτές για εξηγήσεις, απειλούν. Η Γαλλία απαιτεί το ζήτημα να συζητηθεί στη σημερινή Σύνοδο Κορυφής. Η Μέρκελ, που έμαθε χθες ότι ίσως να παρακολουθούν το κινητό της τηλέφωνο(!), ζήτησε εξηγήσεις από τον Ομπάμα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε να ανασταλεί η αποστολή τραπεζικών στοιχείων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι πολίτες όμως; Οι διανοούμενοι; Οι οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων;

Ο Αλέν Τουρέν είναι έξαλλος. «Η παράνομη κατασκοπεία από μια μεγάλη ξένη δύναμη θα έπρεπε να έχει προκαλέσει μια πολιτική και ηθική μάχη για την υπεράσπιση των αρχών και των ελευθεριών που εγγυώνται τα Συντάγματά μας», λέει ο γάλλος κοινωνιολόγος στην εφημερίδα «Ρεπούμπλικα». «Κι όμως, ακόμη και σε αυτό το ζήτημα φαίνεται πως όλα θα συγκαλυφθούν και θα ενταφιαστούν από γραφειοκράτες που πληρώνονται για να μην κάνουν τίποτα». Με τους Αμερικανούς τα πράγματα είναι σαφή: ασκούν πολιτική με καθαρά και βρώμικα μέσα. Οι Ευρωπαίοι, αντίθετα, δεν ασκούν καμιά πολιτική. Είμαστε αδύναμοι και αδιάφοροι. Κι αν εκεί υπάρχουν πολίτες που καταγγέλλουν τα σκάνδαλα (ο Μπράντλεϊ Μάνινγκ με το Wikileaks, ο Εντουαρντ Σνόουντεν με το Datagate), εδώ κοιμόμαστε βαθιά. Το πραγματικό σκάνδαλο, λέει ο Τουρέν, δεν βρίσκεται στην Αμερική, αλλά μέσα μας, στην απουσία οποιασδήποτε αντίδρασής μας.