[Ανάλυση] Αλεπούδες και σκαντζόχοιροι

Τι γυρεύει ο Τόμσεν στο παζάρι; Τι συμβαίνει με την αλεπού του ΔΝΤ; Και πώς αυτό επηρεάζει – ας μην πούμε: εκτροχιάζει – τον σχεδιασμό της κυβέρνησης στην οικονομία;

Από την ώρα που η χώρα μπήκε στο Μνημόνιο, η οικονομική πολιτική είναι μια διαρκής διαπραγμάτευση. Ενα παζάρι που γίνεται το ένα τρίμηνο μετά το άλλο με την τρόικα. Μόνο που αυτή δεν είναι πάντα αδιαίρετη και ομοούσια. Διαφοροποιήσεις έχουν επισημανθεί συχνά. Ενίοτε λύνονται με το να βγαίνουν έξω οι τροϊκανοί και να μιλούν με τα «κεντρικά» – δηλαδή τους προϊσταμένους τους στο ΔΝΤ, στην ΕΚΤ ή στην Κομισιόν των Βρυξελλών.

Στο παζάρι αυτό – που έχει μπει σε άτυπη αναστολή αναμένοντας τη συγκρότηση της νέας γερμανικής κυβέρνησης – ο Τόμσεν έχει πάρει μια θέση που φαίνεται να αποκλίνει από αυτή των άλλων της τρόικας. Ο Δανός είναι αρνητικός και απέναντι στο βοήθημα που δίνει η κυβέρνηση για το πετρέλαιο θέρμανσης. Αλλά και στην πολιτική που βλέπει το πρωτογενές πλεόνασμα ως κάτι που μπορεί εν μέρει να διανεμηθεί υπέρ των ασθενεστέρων – δηλαδή των ενστόλων, των χαμηλόμισθων και των συνταξιούχων.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κυβέρνηση πρέπει να δείξει κοινωνική ευαισθησία σε μια Ελλάδα όπου οι άνθρωποι ψάχνουν ημέρα τα σκουπίδια. Ο χειμώνας έρχεται και η αιθαλομίχλη από τα τζάκια θα δώσει πάλι στην Αθήνα κάτι από τη μυρωδιά καμένου ξύλου που διατρέχει τον παγερό αέρα σε μια πόλη σαν το Γκρόζνι. Η κυβέρνηση δεν μπορεί να μην επιχειρήσει να βοηθήσει στον τομέα της θέρμανσης. Για λόγους πολιτικούς αλλά και για λόγους ανθρώπινους. Εκτός αν το ζητούμενο είναι να πιάσουμε τα ποσοστά αυτοκτονιών στις Βαλτικές, όπου επίσης «διέπρεψε» το ΔΝΤ εφαρμόζοντας προγράμματα μοναδικής σκληρότητας.

Αντίστοιχα ισχύουν και για τη διανεμητική διάθεση απέναντι στο πρωτογενές πλεόνασμα. Αυτό δεν μπορεί να είναι μόνο εργαλείο για τη μείωση του χρέους. Δεν μπορεί δηλαδή να μετράει μόνο προς τα πάνω. Πρέπει να γίνει αισθητό και προς τα κάτω. Αλλιώς ο κόσμος, ιδιαίτερα δε τα χαμηλά στρώματα, δεν καταλαβαίνει προς τι οι θυσίες. Εν πολλοίς, «it’s politics, stupid». Οχι μόνο γιατί στο τέλος της πολιτικής περιόδου που ξεκίνησε έχει αυτοδιοικητικές και ευρωεκλογές. Αλλά για λόγους πολιτικής σταθερότητας.

Παρ’ όλα αυτά, η αλεπού του ΔΝΤ αμφισβητεί τη στρατηγική του πλεονάσματος σε βαθμό που να διαβλέπει δημοσιονομικό κενό – ενώ δεν το έβλεπε το περασμένο καλοκαίρι! Η στάση αυτή δυσκολεύει τη ζωή της κυβέρνησης, μετατρέποντάς την σε πολιτικό φορέα που απλώς αυξάνει τη δόση λιτότητας που χορηγεί στην κοινωνία. Δεν γίνεται έτσι όμως. Ούτε έχουμε την πολυτέλεια να φεύγουν οι υπουργοί νύχτα όπως στην Πορτογαλία. Ούτε υπάρχουν άλλες πολιτικές λύσεις – άλλωστε, το μοντέλο Μόντι που δοκιμάστηκε στην Ιταλία απέτυχε παταγωδώς. Ή μάλλον υπάρχει ο ΣΥΡΙΖΑ. Σε κατ’ ιδίαν συναντήσεις με πρόσωπα που έχουν γνώση του εξωτερικού, ο πρόεδρός του ενδιαφέρεται κυρίως να μάθει αν έρχονται νέα οριζόντια μέτρα. Προφανώς, τα θεωρεί πολιτική ταφόπλακα για την κυβέρνηση. Οι απόψεις του για την οικονομία θα βάλουν την Ελλάδα σε περιπέτειες, αφού δεν συμβαδίζουν με το πλαίσιο των διεθνών δεσμεύσεων της χώρας.

Αν πάντως ο Τόμσεν είναι αλεπού, η κυβέρνηση, κατά τη γνωστή διάκριση του φιλοσόφου Αϊζάια Μπερλίν, είναι σκαντζόχοιρος. Δηλαδή επιμένει στη μόνη αλήθεια που ξέρει – και αυτή είναι ότι η οικονομική πολιτική χρειάζεται πιο κοινωνικό πρόσωπο.