[Κιόσκι] Τα πάντα για ένα βλέμμα

Το ημερολόγιο. Τον πρώτο καιρό, αφότου διαγνώσθηκε με καρκίνο η γυναίκα μου, κρατούσα ένα ημερολόγιο επειδή φοβόμουν ότι θα ξεχάσω. Ηταν κάτι που με βοήθησε πάρα πολύ. Αισθανόμουν ότι έπρεπε να περιγράψω την ασθένειά της με τη μέγιστη δυνατή ακρίβεια. Ηταν το έργο που όφειλα να επιτελέσω πρώτα ως ανθρώπινο ον κι έπειτα ως συγγραφέας.

Το αντίθετο του θανάτου. Οταν άκουσα την μπαλάντα του Ζορζ Μπρασένς με την ιστορία της χήρας που βρίσκει παρηγοριά στον καλύτερο φίλο του μακαρίτη, μου φάνηκε πολύ γαλλική. Ομως, δεν είναι έτσι. Το τέλος μιας ζωής και η βία της απώλειας κάνουν κάποιους ανθρώπους να ριχτούν στο άκρως αντίθετο. Και το αντίθετο του θανάτου είναι το σεξ.

Το Σύμπαν. Εχω μια πολύ δαρβινιστική θεώρηση του Σύμπαντος: είμαστε «φρικιά», ένα είδος πολύ εξελιγμένο σε σχέση με τον ρόλο μας στο Σύμπαν. Αλλά το Σύμπαν δεν έχει συναισθήματα. Την ίδια στάση που έχει απέναντί μας, την έχει και απέναντι στα σκαθάρια.

Ο μύθος του Ορφέα. Σε αυτόν τον μύθο βρίσκεται η σχέση μας με την άβυσσο. Ο Ορφέας καταβαίνει στον Αδη για να πάρει πίσω την Ευρυδίκη. Σήμερα δεν μπορούμε να φθάσουμε σε τέτοια βάθη. Εκείνη η μεταφορά μάς έχει εγκαταλείψει. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να βυθιστούμε στα όνειρά μας ή στις αναμνήσεις μας. Μπορεί να θυσιάσει κανείς τα πάντα για ένα βλέμμα σαν τον Ορφέα;

Sehnsucht (καημός). Είναι ένας όρος της γερμανικής ρομαντικής σχολής που δεν υπάρχει στα αγγλικά. Περιγράφει το είδος της μοναξιάς που βίωσα μετά τον θάνατο του ανθρώπου που αγαπούσα, αυτή την αβάσταχτη επιθυμία για κάποιον ή κάτι που δεν μπορείς να έχεις.

Ο πόνος. Είναι το αρνητικό της αγάπης. Θέτει σε δοκιμασία τη φιλία, μας κάνει εγωιστές, περισσότερο μας εξασθενίζει παρά μας δυναμώνει. Κάποιες φορές κολλάμε επάνω του. Ο Ε.Μ. Φόρστερ έλεγε ότι ένας θάνατος μπορεί να έχει μια εξήγηση, αλλά δεν θα ρίξει ποτέ φως σε έναν άλλο θάνατο. Το ίδιο συμβαίνει και με τον πόνο: δεν εξηγεί ποτέ έναν άλλο πόνο.

Το πένθος. Κάποτε, η θρησκεία μάς προσέφερε ένα πλαίσιο: πήγαινες στην εκκλησία, επισκεπτόσουν τον τάφο, φορούσες μαύρα. Σήμερα δεν ξέρουμε πώς να αντιμετωπίσουμε ούτε τον θάνατο ούτε το πένθος. Δεν μας μαθαίνουν τι πρέπει να κάνουμε όταν μας χτυπά ο πόνος. Πρέπει να τα καταφέρουμε μόνοι μας.  Παλιότερα πεθαίναμε στο σπίτι, τώρα συνήθως στο νοσοκομείο και όταν συμβαίνει, θεωρείται κάτι σαν αποτυχία της ιατρικής. Ο θάνατος, όμως, είναι ένα βασικό, έμφυτο μέρος της ζωής.

Ο βρετανός συγγραφέας Τζούλιαν Μπαρνς στη «Ρεπούμπλικα» με αφορμή την έκδοση των απομνημονευμάτων του «Levels of life» στα ιταλικά.