[Ενστάσεις] Ο δήμιος

Το περασμένο Σάββατο, «ΤΑ ΝΕΑ» δημοσίευσαν τη γνώμη του αρθρογράφου των «Νιου Γιορκ Τάιμς» Ρότζερ Κοέν, στην οποία ο διαπρεπής σχολιαστής εκτιμά ότι η Ελλάδα απέφυγε την τύχη της Βαϊμάρης επειδή βρίσκεται υπό την ομπρέλα της Ευρώπης. Ακόμη και αν αυτή η ομπρέλα σημαίνει ύφεση, λιτότητα, φτώχεια, γενικώς αυτά που ζούμε, είναι ανασχετική μιας ακόμη πιο ζοφερής, ανυπολόγιστης καταστροφής.

Πού στηρίζεται αυτή η εκτίμηση; Μα στις αναλογίες που, κατά τα άλλα, εντοπίζει κανείς στην Ελλάδα και στη Βαϊμάρη. Ο Πίτερ Γκέι, ένας από τους πιο ενδιαφέροντες μελετητές της κουλτούρας της περιόδου, αναφέρει ότι το 1932 τα πολιτικά χαρακτηριστικά της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης ήταν «καθαρή όραση και πολιτική ανικανότητα, φόβος, καχυποψία και στιγμές ανορθολογικής ελπίδας» – επιπλέον ένταση και βία. Ο Γκέι, αναθυμούμενος (στο βιβλίο του «Η πνευματική ζωή στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης», μετάφρ. Βασ. Τομανάς, εκδ. Νησίδες) την περίοδο, κάνει μνεία του Αρθουρ Κέσλερ, ο οποίος εκείνη την εποχή βρισκόταν στο Βερολίνο, και αναπαράγει στην Αυτοβιογραφία του μια αστεία παραβολή που έλεγαν μεταξύ τους οι εργαζόμενοι στον εκδοτικό οίκο όπου εργαζόταν:

«Υπήρχε κάποτε ένας δήμιος ονόματι Βανγκ Λουν, που ζούσε στα χρόνια του δεύτερου αυτοκράτορα της δυναστείας Μινγκ. Ηταν διάσημος για την επιδεξιότητα και την ταχύτητα με την οποία αποκεφάλιζε τα θύματά του, αλλά σε όλη του τη ζωή έθρεφε μια κρυφή φιλοδοξία που ποτέ ώς τότε δεν την είχε πραγματοποιήσει, ν’ αποκεφαλίσει κάποιον τόσο γρήγορα, ώστε το κεφάλι του θύματος να μείνει ακουμπισμένο στον λαιμό του. Ασκούνταν και ασκούνταν και τέλος, στα εβδομήντα έξι του χρόνια, πραγματοποίησε τ’ όνειρό του. Ηταν μια μέρα με πολλές εκτελέσεις και ξεφορτώθηκε τους πολλούς με κομψή ταχύτητα και το κάθε κεφάλι κυλούσε στο χώμα. Επειτα ήρθε ο δωδέκατος άνδρας. Αρχισε ν’ ανεβαίνει στο ικρίωμα και ο Βανγκ Λουν, δίνοντας μια με το ξίφος του, αποκεφάλισε το θύμα του τόσο σβέλτα ώστε αυτό συνέχισε ν’ ανεβαίνει τα σκαλιά. Οταν έφτασε επάνω, είπε άγρια στον δήμιο: “Γιατί παρατείνεις το ψυχορράγημά μου; Ησουν ελεημόνως γρήγορος με τους άλλους!” Ηταν η μεγάλη στιγμή του Βανγκ Λουν. Ηταν η κορωνίδα του έργου της ζωής του. Ενα γαλήνιο χαμόγελο απλώθηκε στο πρόσωπό του. Γύρισε στο θύμα του και είπε: “Παρακαλώ, απλώς κουνήστε το κεφάλι”».

Αν δεν ήμασταν υπό την ομπρέλα της Ευρώπης, η χώρα ίσως βρισκόταν στη θέση του εκτελεσμένου που αρκούσε να κουνήσει το κεφάλι για να ολοκληρωθεί το δράμα.