[Τρίτη άποψη] Ελλειμμα αριστερής παιδείας

Στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε στην Εκθεση Θεσσαλονίκης ο Αλέξης Τσίπρας, κάποια στιγμή δυσκολεύτηκε να καταλήξει σε έναν όρο: να πει σημασιολογία ή σημειολογία; Απολαυστική στιγμή – και καθόλου σαρδάμ. Ποιος όρος όμως ήταν ο σωστός;

Αυτά παθαίνει κανείς όταν επιχειρεί να μιλήσει για πράγματα που θεωρούνται in, αλλά ο ίδιος είναι εντελώς off από αυτά. Ο κ. Τσίπρας άξιζε εδώ της ευφυούς παρατήρησης που έκανε ο Γιάννης Πρετεντέρης σε συναδέλφους του στο Mega, όταν αυτοί υποστήριζαν ότι η τρόικα ζητάει απολύσεις για σημειολογικούς λόγους. Τότε αυτός τους ρώτησε: «Και τι είναι, ρε παιδιά, η τρόικα, ο Ντεριντά είναι;». Ο κ. Τσίπρας, όντως, νομίζει ότι αν αναμείξεις ολίγη επανάσταση και ολίγον Ντεριντά (έστω, Ζίζεκ) κάνεις μια μεγάλη Αριστερά;

Δεν θα άξιζε η αναφορά στο περιστατικό, αν αυτό δεν έδινε αφορμή για ερμηνείες που επιχειρούν την απαξίωση της αριστερής παιδείας. Γιατί ενώ είναι εμφανής η εκ μέρους του κ. Τσίπρα απουσία γενικής παιδείας, γνώσεων, κριτικής και ολικής θεώρησης των πραγμάτων, υπάρχουν πολλοί που αυτή την έλλειψη την αποδίδουν στην αριστερή του παιδεία.

Είναι σίγουρο ότι υπάρχει πρόβλημα γενικής παιδείας, αλλά είναι ακόμη πιο σίγουρο ότι εδώ το θέμα είναι η απουσία αριστερής παιδείας από έναν ηγέτη αριστερού κόμματος. Για να είμαι πιο ακριβής, θα έπρεπε να γράψω ότι συνολικά έχουμε απουσία αριστερής δημοκρατικής παιδείας. Γιατί υπάρχει και αριστερή αντιδημοκρατική παιδεία – την οποία, επίσης, δεν κατέχει ο κ. Τσίπρας.

Να δώσω ένα παράδειγμα για να γίνει πιο καθαρό τι εννοώ. Ερωτηθείς ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, στην ίδια συνέντευξη, αν σχεδιάζει να καταθέσει πρόταση μομφής, ανέφερε ότι «δεν θα πέσει η κυβέρνηση με συζητήσεις στο Κοινοβούλιο», ότι «η κυβέρνηση θα πέσει με συντονισμένους κοινωνικούς αγώνες». Αυτή ή άποψη ανήκει στην κουλτούρα μιας αντιδημοκρατικά σκεπτόμενης Αριστεράς. Σπεύδω να προλάβω την όποια ένσταση και να δεχτώ τη θέση όσων αριστερών πιστεύουν ότι μια τέτοια άποψη ανήκει στην κουλτούρα μιας Αριστεράς που δεν αναγνωρίζει την αστική Δημοκρατία. Ουσιαστικά είναι το ίδιο. Κάθε απόρριψη της αστικής Δημοκρατίας σημαίνει απόρριψη της αντιπροσωπευτικής Δημοκρατίας.

Αυτή η φράση στο στόμα, π.χ., του κ. Λαφαζάνη ή του κ. Αλαβάνου, θα ήταν έκφραση της δικής τους αριστερής αντι-αστικής και αντικοινοβουλευτικής κουλτούρας. Οφείλουμε να συζητήσουμε και αυτή την άποψη, αν μη τι άλλο για να αποδείξουμε πόσο άστοχη είναι. Εχοντας όμως υπόψη τις απίστευτα αντιφατικές δηλώσεις του κ. Τσίπρα για το τι είναι δημοκρατία και τι όχι, για το τι είναι χούντα και τι όχι, για το πότε η Αριστερά είναι υπέρ της νομιμότητας και πότε όχι, η δική του απαξίωση των δημοκρατικών θεσμών, αν δεν είναι έκφραση αμετροέπειας, είναι δείγμα απουσίας οιασδήποτε αριστερής παιδείας – δημοκρατικής ή μη.   

Οι ιδέες του κ. Τσίπρα δίνουν αφορμή σε μερικούς να λοιδορούν γενικά την ιδεολογία της Αριστεράς και να μιλούν για μια «θεολογία» στην οποία «είναι προσκολλημένος» ο επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά η κουλτούρα της Αριστεράς και των αριστερών δεν είναι μόνο αυτή του κ. Τσίπρα, ούτε αυτή του κ. ΔΚ (ελπίζω όχι ο Δημήτρης Κουτσούμπας), όπως εκφράστηκε σε κριτική του στον «Ριζοσπάστη» (22-10-2013) για άρθρο μου στα «ΝΕΑ» (20/8/2013) με αφορμή την επέτειο της εισβολής των σοβιετικών τανκς στην Τσεχοσλοβακία. Αριστερή δημοκρατική κουλτούρα είναι αυτή των πολιτών που με πόνο ψυχής και συνείδησης, ανατρέποντας ακόμη και τη δική τους ιστορία, υποστήριζαν σε δύσκολους καιρούς ότι «ο σοσιαλισμός ή θα είναι δημοκρατικός ή δεν θα υπάρξει ποτέ». Γνωστή φράση του Νίκου Πουλαντζά, το όνομα του οποίου φέρει και το ινστιτούτο ιδεών του ΣΥΡΙΖΑ, φράση την οποία τίμησαν και τιμούν πολλοί άνθρωποι μέσα και σε αυτό το κόμμα.

Αλλά στην αντίληψη κάποιων «αριστερών θεολόγων» αυτά είναι «άλλου παπά ευαγγέλια». Το δικό τους ευαγγέλιο είναι η άποψη που θέλει τις κυβερνήσεις να ανατρέπονται στους δρόμους και όχι να εκλέγονται. Αυτή όμως ουσιαστικά είναι μια μη αριστερή άποψη, αφού μεταξύ άλλων εμποδίζει τη δημιουργία στη χώρα ενός συνασπισμού εξουσίας της Κεντροαριστεράς με δυνάμεις του ελληνικού δημοκρατικού ριζοσπαστισμού.  

Ο Γιώργος Σιακαντάρης είναι κοινωνιολόγος – συγγραφέας