[Αγιογραφίες] Σημαίες

ΜΙΑ φωτογραφία άξιζε κάποτε όσο χίλιες λέξεις. Σήμερα ισοδυναμεί με χίλια σχόλια στο Διαδίκτυο. Είναι η περίπτωση του Παύλου Φύσσα που απεικονίζεται στο πρωτοσέλιδο κυριακάτικης εφημερίδας ενώ ψυχορραγεί στα χέρια της κοπέλας του.

Η προβληματική χρονολογείται από την εποχή του Γουτεμβέργιου. Δηλαδή από τα χρόνια της τυπογραφίας όταν τα ηλεκτρονικά ΜΜΕ – πόσω μάλλον τα social media – ανήκαν στην επικράτεια της επιστημονικής φαντασίας. Οι μεν επικαλούνται το δικαίωμα στην προσωπικότητα. Το προσβάλλει η δημοσιοποίηση των τελευταίων στιγμών ενός ανθρώπου. Οι δε υπερασπίζονται το δικαίωμα στην πληροφόρηση. Είναι από τις σπάνιες φορές που το δίλημμα είναι απόλυτο. Δεν υπάρχει δυνατότητα μιας συνθετικής λύσης. Δημοσιεύεις ή δεν δημοσιεύεις – με τις όποιες συνέπειες.

ΦΥΣΙΚΑ, μπορείς να ξεφύγεις από την τυπολογία της «Πρώτης σελίδας», κατά τον τίτλο της γνωστής ταινίας με τον Τζακ Λέμον και τον Γουόλτερ Ματάου ως δημοσιογραφικό δίδυμο που επιδίδεται στον ταμπλόιντ κιτρινισμό. Και να δεις τα πράγματα χωρίς επαγγελματικό ψυχαναγκασμό. Η δολοφονία του Φύσσα είναι από μόνη της δεκάδες ή μάλλον εκατοντάδες χιλιάδες λέξεις. Η εικονογράφηση δεν προσφέρει τίποτε σε κανέναν. Τα συμπεράσματα μπορούν να βγουν ούτως ή άλλως. Από δημοσιογραφική άποψη, τα κρίσιμα ερωτήματα είναι αλλού. Ποιος όπλισε το χέρι του δράστη; Και γιατί επέδειξε – αν επέδειξε – τόση αδράνεια η ομάδα ΔΙΑΣ με εξαίρεση την αστυνομικίνα; Τι πληροφορίες κρύβουν τα κινητά; Τι αποκαλύπτουν οι επικοινωνίες της Αστυνομίας το βράδυ εκείνο; Το θετικό στοιχείο για τα ελληνικά ΜΜΕ είναι ότι καταβάλλεται προσπάθεια κάποια από τα ερωτήματα αυτά να απαντηθούν. Εκεί έγκειται, άλλωστε, η ουσία της υπόθεσης.

ΚΑΙ η φωτογραφία; Εδώ υπάρχουν δύο ερωτήματα.

ΕΡΩΤΗΜΑ πρώτο: Υπάρχει δημοσιογράφος που θα την είχε και δεν θα τη δημοσίευε; Το ερώτημα είναι υποθετικό. Αλλά όχι και εντελώς υποθετικό. Ας πούμε οι φωτογραφίες από τη δολοφονία του Κένεντι ή το 9/11 ήταν κοινής λήψης. Η φωτογραφία του Φύσσα ήταν αποκλειστική. Κάτι που σημαίνει ότι για να την έχεις θα πρέπει να την ψάξεις. Και μπορεί να επιλέξεις να μην ψάξεις. Αλλά να ψάξεις πώς έφθασαν τα πράγματα στο φονικό.

ΕΡΩΤΗΜΑ δεύτερο: Η δημοσίευση της φωτογραφίας έχει κάποια συνάρτηση με την εκδοτική πολιτική της κυριακάτικης εφημερίδας που τη δημοσιεύει; Εδώ η απάντηση είναι διπλή. Από τη μια, υπάρχει μια συνεπής δημοσιογραφική πρακτική να αναζητείται και να δημοσιεύεται κάθε σόκιν φωτογραφία από υπόθεση που συγκλονίζει την κοινή γνώμη. Αποκεφαλισμένα πτώματα, ερωτικές πράξεις σε παράνομο βίντεο και δεν συμμαζεύεται. Από την άλλη, υπάρχει ένα σερί δημοσιευμάτων στα οποία η Χρυσή Αυγή αντιμετωπίζεται με όρους λάιφσταϊλ ή που θα μπορούσαν να απηχούν την ευρύτερη ατζέντα της. Με άλλα λόγια, η δημοσίευση της επίμαχης φωτογραφίας δεν συνάδει αναγκαστικά με την ταυτότητα ή τα πιστεύω της κυριακάτικης εφημερίδας που τη δημοσιοποιεί. Και αυτή είναι η διαφορά από τις φωτογραφίες του Γρηγόρη Λαμπράκη στην «Αυγή» ή του Αλέκου Παναγούλη στα «ΝΕΑ». Οι νεκροί ήταν ήρωες στον αγώνα για δημοκρατία που υπηρετούσαν τα δύο έντυπα. Καμία σχέση με τις κίτρινες σημαίες μιας πειρατικής δημοσιογραφίας που κυματίζουν τάχα μεσίστιες για το φονικό στην Αμφιάλη.