Μαρία Ρεπούση: Ιστορία μου, αμαρτία μου…

Αν η ελληνική πολιτική σκηνή χρειάζεται μια μάγισσα, τα τελευταία 8-9 χρόνια την έχει: Μαρία Ρεπούση – κόρη του Βασίλη από το Ληξούρι Κεφαλονιάς και της Αννας Πετρολέκα από το Κυπαρίσσι των Μολάων Λακωνίας. Γεννήθηκε στη Φρεαττύδα του Πειραιά πριν από 59 χρόνια και, αν λάβουμε υπόψη τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ανθιμο, πρόκειται για «μια κυρία που αναστατώνει τον Ελληνισμό και φέρνει σε δύσκολη θέση τον Κουβέλη που είναι καλός άνθρωπος».

Για πολλούς η βουλευτίνα της ΔΗΜΑΡ είναι πρόσωπο που προκαλεί άκαιρα και χωρίς λόγο, χάνοντας έτσι και το δίκιο της. Δεν βρίσκει τι προσφέρουν οι παρελάσεις και ο εκκλησιασμός στα σχολεία, θεωρεί ότι κάποιοι από τους εθνικούς μύθους δεν αντέχουν στην ιστορική έρευνα και απορρίπτει τη μονοσήμαντη ελληνική ματιά στο παρελθόν.

Επειδή είναι βουλευτής της Αριστεράς, εκλαμβάνεται ως «ανακατώστρα» της δημόσιας ζωής που δεν σέβεται το εθνικό ή το θρησκευτικό συναίσθημα των απλών ανθρώπων και την ελληνική – ελληνοχριστιανική για την ακρίβεια – παράδοση. Και η αλήθεια είναι ότι η κυρία αξιοποιεί την κοινοβουλευτική της ιδιότητα περισσότερο για να προβάλει τις επιστημονικές θέσεις της παρά για να νομοθετεί. Αλλά κανένας δεν μπορεί να της προσάψει ότι δεν έχει τα επιχειρήματά της, τα οποία σε ένα συνέδριο ιστορικών δεν θα προκαλούσαν καμία τριβή.

Το πρόβλημα – όχι με τη Ρεπούση αλλά για την ίδια τη Ρεπούση – είναι πως οτιδήποτε και να πει αποδίδεται σχεδόν πάντα με τρόπο εντελώς διαφορετικό και από πολλούς σπανίως γίνεται δεκτό το σκεπτικό της ή ακόμη και το δικαίωμά της να έχει τη γνώμη της. Οι απαντήσεις της για όσα της προσάπτονται σπανίως ακούγονται. Ακόμη και μέσα στο κόμμα της τα συναισθήματα είναι αντιφατικά και τα στελέχη διχάζονται κάθε φορά που διατυπώνει μια άποψη και χαλάει τον κόσμο. Τη θεωρούν εργατική και πιστή στην κομματική γραμμή, αλλά δύο φορές έως τώρα η ΔΗΜΑΡ πήρε αποστάσεις, ενώ ίδιος ο Φώτης Κουβέλης τη συμβούλευσε «να είναι πιο προσεκτική στο πεδίο που αφορά τις επιστημονικές της απόψεις, τώρα που είναι κομματικό στέλεχος και βουλευτής».

Και ο Ανδρέας Παπαδόπουλος, εκπρόσωπος Τύπου της ΔΗΜΑΡ, προσπαθεί να σβήσει φωτιές: «Η κυρία Ρεπούση είναι ιστορικός. Είναι γνωστές οι απόψεις της και κρίνεται γι’ αυτές».
Σχεδόν κανένας δεν την ήξερε έως το 2006 όταν έγραψε με ομάδα συνεργατών της το βιβλίο Ιστορίας για την ΣΤ’ Δημοτικού «Στα νεότερα και σύγχρονα χρόνια», ένα απόσπασμα του οποίου έβαλε φωτιά στα τόπια και την έκανε διάσημη, αλλά και μισητό πρόσωπο σε κάποιους κύκλους. Είναι αυτό που αναφέρεται στους καταδιωκόμενους από τον τουρκικό στρατό Ελληνες, στην προκυμαία της Σμύρνης: «Χιλιάδες Ελληνες συνωστίζονται στο λιμάνι προσπαθώντας να μπουν στα πλοία και να φύγουν».

Η «συνωστισμός» δεν αναφέρεται, όπως της καταλογίζουν, ούτε το εννοούσε έτσι, όπως διευκρίνισε. Αλλά στο πολιτικό κλίμα της εποχής τα πράγματα κινήθηκαν με τη λογική «ράβδος εν γωνία άρα βρέχει…». Η ίδια παραδέχτηκε ότι η διατύπωση ήταν λανθασμένη αφού προσέβαλε ανθρώπους και «σε συνεννόηση με τη συγγραφική ομάδα, την αλλάξαμε». Εν τω μεταξύ κλήθηκε να γνωμοδοτήσει η Ακαδημία και στο πόρισμά της ανέφερε ότι βρήκε στο βιβλίο σοβαρές παραλείψεις, λάθη και απροσεξίες.

Πολλοί σήμερα εκτιμούν ότι η Μαρία Ρεπούση πλήρωσε τον αδυσώπητο πόλεμο για την επικράτηση στο ψηφοδέλτιο της ΝΔ στην Α’ Αθήνας.
Ο στόχος ήταν να πληγεί η Μαριέττα Γιαννάκου ως υπουργός Παιδείας, η οποία δεν υπέκυψε στις πιέσεις να καταδικάσει τη συγγραφέα και έχασε την έδρα. Ο διάδοχός της Ευριπίδης Στυλιανίδης – που καλλιεργούσε εκείνη την περίοδο κλίμα δελφίνου του Καραμανλή για τον εαυτό του – πρόθυμα απέσυρε το βιβλίο. Αλλά από τότε ορίζει τη μοίρα της.

Η ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΣΚΕΨΗ. Για τη Ρεπούση η ελεύθερη σκέψη του επιστήμονα είναι αυτονόητη και η ίδια διαθέτει τη γενναιότητα να την υπερασπίζεται, ακόμη και όταν ρίχνεται βορά στην αρένα. Και τέτοιες περιπτώσεις υπήρξαν πολλές, μετά τον «συνωστισμό». Συχνά ερωτάται αν είναι ελέφαντας. Π.χ. αν αμφισβητεί ότι υπάρχει εθνική ταυτότητα. Η απάντησή της είναι: «Την εθνική ταυτότητα κανένας δεν την αμφισβητεί, αλλά δεν υπάρχει μια απαράλλακτη, κλειστή και φοβική εθνική ταυτότητα».

 Οταν σε μια συνεδρίαση της Βουλής το προεδρείο ζήτησε να τηρηθεί ενός λεπτού σιγή για τα θύματα της ποντιακής γενοκτονίας, της καταλόγισαν ότι έφυγε επιδεικτικά. Η ΔΗΜΑΡ αναγκάστηκε να δηλώσει ότι «σύσσωμη η Κοινοβουλευτική Ομάδα της τίμησε τη μνήμη του Ποντιακού Ελληνισμού και η απουσία κάποιων από τις βουλευτές της οφείλεται σε καθαρά πρακτικούς λόγους», διανέμοντας και δήλωση της βουλευτίνας, κατά την οποία «ο σεβασμός μου στη μνήμη του Ποντιακού Ελληνισμού είναι δεδομένος και δεν επιτρέπω σε κανέναν να τον αμφισβητεί».

Ωστόσο, κάποιοι εκπρόσωποι των Ποντίων την έγραψαν στα μαύρα κατάστιχα. «Ντροπή να είναι στη Βουλή», έλεγε ο Χάρρυ Κλυνν. «Το υποκείμενο που λέγεται Μαρία Ρεπούση» ρίχτηκε στην πυρά. Και συνεχίζει.

ΙΕΡΗ ΟΡΓΗ. Πρόσφατα η πρότασή της να γίνει η διδασκαλία των Θρησκευτικών στα ελληνικά σχολεία προαιρετική και να σταματήσει η «ορθόδοξη κατήχηση των μαθητών» την έκανε στόχο εκκλησιαστικών κύκλων – που της έχουν κηρύξει από χρόνια ιερό πόλεμο. Λόγω της θέσης της ότι ο υποχρεωτικός εκκλησιασμός δεν συνάδει με το σύγχρονο σχολείο, την έπιασε στο στόμα του ο Μητροπολίτης Κορίνθου: «Εδώ χανόμαστε και αυτή η κυρία ψάχνει να βρει τον τρόπο να μας αφελληνίσει;». Αλλά και ο μειλίχιος Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος δεν της χαρίστηκε. «Κυρά μου, με ποιο δικαίωμα εσύ θα αποφασίζεις ότι δεν θα εκκλησιάζονται τα παιδιά; Ρώτησες τους γονείς;».

Μια ερώτησή της πριν από έναν χρόνο για τα – παράνομα κατά την ελληνική νομοθεσία – νηπιαγωγεία των μουσουλμάνων της Θράκης την έκανε στόχο του Συλλόγου Κωνσταντινουπολιτών γιατί «δεν διστάζει σε “ύποπτο χρόνο” να καταθέτει επερώτηση στη Βουλή».

Υπερασπιζόμενη τους συντελεστές της θεατρικής παράστασης «Corpus Christi», μπήκε στο στόχαστρο της Χρυσής Αυγής και του Μητροπολίτη της εκλογικής της περιφέρειας Σεραφείμ, στον οποίο η ίδια καταλόγισε συμπόρευση με νεοναζιστικού χαρακτήρα κινήσεις.

«Κάθε λαός δημιουργεί εθνικούς μύθους», απάντησε όταν ρωτήθηκε αν υπήρξε ο χορός του Ζαλόγγου. Αλλά αυτό ήταν αρκετό να ανοίξουν οι κρουνοί εναντίον της για ό,τι συνέβη στο Σούλι τον Δεκέμβριο του 1803. «Ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάστηκε η δήλωση δεν αποδίδει όσα είπα», απάντησε, αλλά ματαίως. Βουλευτής Επικρατείας της ΝΔ τότε ο Γιάννης Μιχελάκης τής καταλόγισε «αβάσταχτη ιστορική ελαφρότητα».

ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ. Πρόσφατα, η άποψή της ότι τα Αρχαία Ελληνικά πρέπει να διδάσκονται υποχρεωτικά μόνο στα παιδιά που θα ακολουθήσουν κλασικές σπουδές «ενώ για τα υπόλοιπα θα έπρεπε να είναι προαιρετικά και σε μετάφραση» άνοιξε νέα μέτωπα που έφεραν απέναντί της ακόμη και τον Αλέκο Αλαβάνο, ο οποίος παλαιότερα την είχε υπερασπιστεί.

«Καμιά φορά εκφράζομαι λάθος…»
Η ίδια η Μαρία Ρεπούση δεν δείχνει διατεθειμένη να υποστείλει τη σημαία της γνώμης της. «Διεκδικώ το δικαίωμά μου να απαντώ με τον δικό μου τρόπο, δεν πρόκειται κανείς να με βάλει στη λογική του μαύρου – άσπρου». Αλλά εμμέσως παραδέχεται πως ενίοτε ξεπερνά την κόκκινη γραμμή: «Καμιά φορά κάνω το λάθος να μιλώ στην πολιτική με ιστορικούς όρους».

ΕΙΠΕ
Για το μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών
«Τα Αρχαία Ελληνικά χρειάζονται υποχρεωτικά μόνο για τα παιδιά που θα ακολουθήσουν κλασικές σπουδές ενώ για τα υπόλοιπα θα έπρεπε να είναι προαιρετικά. Τα αρχαία ελληνικά είναι “νεκρή γλώσσα” καθώς δεν ανήκουν στις ομιλούμενες γλώσσες σήμερα».

Για το μάθημα των Θρησκευτικών
«Τα Θρησκευτικά με την έννοια της ορθόδοξης κατήχησης δεν έχουν θέση στο σύγχρονο Λύκειο. Στη Β’ και Γ’ των Επαγγελματικών Λυκείων δεν υπάρχει η Ιστορία. Αυτοί θα γίνουν πολίτες του κράτους. Και διδάσκονται Ιστορία μόνο στην Α’ Λυκείου. Αντίθετα, διδάσκονται τα Θρησκευτικά και αναρωτιέμαι: γιατί, ενώ θέλετε να κάνετε ένα νέο σύγχρονο Λύκειο, επιμένετε στην αντίληψή σας για τα Θρησκευτικά που δεν είναι καν θρησκειολογία».