[Κιόσκι] Μόνο μην το πούμε στους Δανούς

Ο Εντμουντ Φελπς λέει ότι έχουμε χάσει την επαφή μας με την καινοτομία. Ο Μαρκ Μαζάουερ ότι έχουμε χάσει την πίστη μας στη δημοκρατία. Και ο Αλεσάντρο ντ’ Αβένια ότι είμαστε ανίκανοι να ερωτευτούμε. Ενας νομπελίστας οικονομολόγος, ένας αναγνωρισμένος ιστορικός κι ένας επιτυχημένος στη χώρα του συγγραφέας περιγράφουν στην πραγματικότητα το ίδιο πράγμα: έναν κόσμο που δεν μας αρέσει, ένα μέλλον που προοιωνίζεται σκοτεινό, μια αναπόφευκτη παρακμή της οποίας δεν γνωρίζουμε ακόμη το τίμημα. Μας έχει καταλάβει ένα είδος κόπωσης που μας κάνει ερωτικά αναλφάβητους, πνευματικά οκνηρούς και εξαιρετικά αδιάφορους απέναντι στους δημοκρατικούς θεσμούς.

Πώς καταντήσαμε έτσι; Φταίει το γεγονός ότι το σεξ έχει γίνει κάτι σαν γυμναστική, όπως διαπιστώνει ο ιταλός συγγραφέας στη Repubblica; Ή μήπως φταίνε εκείνα τα καταραμένα εμότικονς που δεν μας αφήνουν να εκφραστούμε και νεκρώνουν τις αισθήσεις μας; Τι εξηγεί αυτήν την απάθεια, τι κρύβεται πίσω από αυτήν την αφασία; Είναι μόνο ο έρωτας στα χρόνια του Διαδικτύου; Και η καινοτομία πού εξαφανίστηκε; Στην ίδια εφημερίδα, ο Εντμουντ Φελπς πιάνει το νήμα από την εποχή της βιομηχανικής επανάστασης για να εξηγήσει ότι σήμερα έχει χαθεί η κοινή αίσθηση της αξίας της καινοτομίας, των εφευρέσεων, της επαναστατικής προόδου που συνέδεε τους ερευνητές, τους επιχειρηματίες, τους ακαδημαϊκούς και τους απλούς πολίτες. Αυτή η απουσία του καινοτόμου πνεύματος είναι η αιτία της οικονομικής κρίσης και της αύξησης των κοινωνικών ανισοτήτων.

Και είναι και η δημοκρατία που δεν γοητεύει πια. Ο Μαρκ Μαζάουερ επισημαίνει ότι κανένας δεν πιστεύει πλέον στον πολιτικό χαρακτήρα των θεσμών, υπάρχει μια τάση απολιτικοποίησης των πάντων, μια πεποίθηση ότι η λύση είναι μια καθαρά τεχνοκρατική υπόθεση. Οι αντιστάσεις υποχωρούν απέναντι στους εξτρεμισμούς, οι αγορές και το Διαδίκτυο αντικαθιστούν τους θεσμούς και διαβρώνουν την ικανότητά των φορέων τους να διαπλάσουν το μέλλον, να δώσουν μια κατεύθυνση στην καθημερινότητα. Μήπως η λύση θα ήταν μια παγκόσμια δημοκρατία; Μα όχι, η δημοκρατία είναι ένα κοινωνικό συμβόλαιο, όχι μια τεχνική διακυβέρνησης, είναι ιστορική διαδικασία, όχι αφηρημένο μοντέλο. Κι έπειτα, οι πολίτες σήμερα δεν έχουν εμπιστοσύνη στα εθνικά τους Κοινοβούλια, μπορεί να φανταστεί κανείς τι τύχη θα είχε ένας υπερεθνικός θεσμός.

Αν κάτι μπορεί να μας παρηγορήσει σε αυτήν τη δυστοπία που ζούμε, είναι ότι ο δυτικός άνθρωπος εξακολουθεί μέσα στην παρακμή του να αμφισβητεί, να αναμετράται με το παρελθόν, να αναζητεί λύσεις για το μέλλον, να διακινεί ιδέες. Διαφορετικά δεν έχουμε παρά να παραδοθούμε στη δυστυχία. Πράγμα που είναι εύκολο εάν είσαι ένας δυστυχισμένος Ελληνας. Το σοκ για τους ευτυχισμένους Δανούς, όμως, θα ήταν μεγάλο.