[Ιστορίες] «Πάντα η ίδια φωτογραφία»

Πέντε κολοσσοί του πολεμικού φωτορεπορτάζ κάθησαν στο ίδιο τραπέζι στο Περπινιάν, τη γαλλική πόλη όπου διεξάγεται το διεθνές φεστιβάλ φωτορεπορτάζ Visa pour l’image. Ηταν ο 96χρονος Αμερικανός Τζον Τζ. Μόρις, θρυλικός photo editor του περιοδικού «Life» επί Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ηταν επίσης ο 96χρονος Αμερικανός Ντέιβιντ Ντάγκλας Ντάνκαν, από τους πιο «δυνατούς» φωτογράφους του 20ού αιώνα. Ηταν ο 78χρονος Βρετανός Ντον ΜακΚάλιν· ο 64χρονος Γάλλος Πατρίκ Σοβέλ· και ο βενιαμίν της παρέας, βετεράνος εντούτοις φωτογράφος των πολέμων σε Αφγανιστάν, Ιράκ και Τσετσενία, ο 50χρονος Ρώσος Γιούρι Κοζίρεφ.

Από κοινού, οι πέντε αυτοί επαγγελματίες έχουν καλύψει τις μεγαλύτερες συγκρούσεις στον κόσμο των τελευταίων 70 ετών. Η αίθουσα του συνεδριακού κέντρου ήταν κατάμεστη, το κοινό διψασμένο. Αντηλλάγησαν πολλά κομπλιμέντα, ξεσήκωσαν πολλά χειροκροτήματα. «Καλύψαμε το χάσμα ανάμεσα στο ψέμα και την πραγματικότητα», διακήρυξε ο Τζον Μόρις. «Οταν γίνεται πόλεμος, όλες οι πλευρές προσπαθούν να μας εξαπατήσουν. Η εξουσία και η πολιτική μού προκαλούν αηδία», σχολίασε ο Ντον ΜακΚάλιν. Ο τόνος γινόταν σταδιακά πιο εξομολογητικός. «Εχω την εντύπωση ότι κάνω συνεχώς το ίδιο πράγμα», είπε ο Πατρίκ Σοβέλ. «Από την αρχή, είναι η ίδια γαμημένη πολεμική φωτογραφία, έχω όμως την αφέλεια να πιστεύω ότι μια εικόνα μπορεί να αλλάξει τα πράγματα».

Ο Σοβέλ θυμήθηκε εκείνον τον στρατιώτη που απαθανάτισε, στο Αζερμπαϊτζάν, δευτερόλεπτα πριν από την εκτέλεσή του. «Βλέποντάς με, ίσιωσε το κορμί του. Σαν για να περάσει ένα μήνυμα. Η φωτογραφία του απέτεινε τιμή και εξέθετε τους δράστες». Χειροκροτήματα στην αίθουσα. Ο ΜακΚάλιν, πάλι, ποτέ δεν πίστεψε ότι οι φωτογραφίες του «θα άλλαζαν τον κόσμο». «Είδα την αλήθεια του πολέμου, τα μάτια αυτών που πεθαίνουν από πείνα. Το μόνο που μπορούσα να τους προσφέρω ήταν να πιάσω τη μηχανή μου. Περίμεναν να τους βοηθήσω, εγώ. Και δεν μπόρεσα να κάνω τίποτα». Χειροκροτήματα στην αίθουσα. «Τίποτα δεν έχει αλλάξει», συνόψισε ο 96χρονος Ντέιβιντ Ντάγκλας Ντάνκαν. Τώρα πια, βέβαια, η εικόνα μεταδίδεται ταχύτατα, «ο καθένας μπορεί να γίνει φωτογράφος», «ο κόσμος δεν μπορεί να λέει ότι δεν ήξερε». Αλλά «όταν σταματήσουν οι μάχες στη Συρία, άλλες μάχες θα ξεκινήσουν κάπου αλλού. Και άλλοι φωτογράφοι θα είναι έτοιμοι να φύγουν και να διακινδυνεύσουν τη ζωή τους για την αλήθεια». Χειροκροτήματα στην αίθουσα.