[Τελείωσε η Μεταπολίτευση;] Ο κρατισμός επιμένει

Πριν απ’ όλα, ας αναρωτηθούμε τι ήταν η Μεταπολίτευση. Παρά τις ακραίες φωνές, ήταν η καλύτερη περίοδος στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Η περίοδος που εδραιώθηκαν η δημοκρατία, ο πολυκομματισμός και οι πολιτικές ελευθερίες, που η χώρα εντάχθηκε στον σκληρό πυρήνα των ευρωπαϊκών κρατών, που διαμορφώθηκαν σύγχρονοι θεσμοί συνταγματικού κράτους, θεσμοί κράτους πρόνοιας και ενισχύθηκαν οι υποδομές. Μόνο που όλα αυτά έγιναν στη βάση ενός σαθρού οικονομικού, παραγωγικού και ιδεολογικού μοντέλου, στηριγμένου στις πελατειακές δομές, ενώ η ιδεολογία του ήταν ο κρατισμός.

Αν ως τέλος της Μεταπολίτευσης εννοούμε το τέλος του δικομματισμού, των πελατειακών σχέσεων και της κυρίαρχης ιδεολογίας του κρατισμού, τότε, ναι, η Μεταπολίτευση τελείωσε. Επειδή όμως το παλιό έχει ξεπεραστεί, αλλά το καινούργιο ακόμη κυοφορείται, ο κρατισμός ως κυρίαρχη ιδεολογία εξακολουθεί να στηρίζεται από τα άκρα, και όχι μόνο, ενώ την ίδια στιγμή το «μερκελικό μοντέλο οικονομίας» (μόνο κατ’ όνομα φιλελεύθερο) απειλεί με κατάρρευση τα θετικά επιτεύγματα της Μεταπολίτευσης (δημοκρατία και κράτος πρόνοιας).

Σήμερα υπάρχει κίνδυνος να έχουμε συνέχεια του μεταπολιτευτικού κρατισμού και  των πελατειακών σχέσεων με αντικοινοβουλευτικό πρόσωπο. Δυστυχώς, πολλοί «πατέρες και μητέρες» του έθνους στο Κοινοβούλιο με τον λόγο και τις πράξεις τους διευκολύνουν αντικοινοβουλευτικές και αντιπολιτικές διαθέσεις.

Το ερώτημα επομένως είναι πώς η Μεταπολίτευση μπορεί να τελειώσει με τέτοιον τρόπο, ώστε να μην επικρατήσουν οι δυνάμεις του ανορθολογικού μίσους. Για να γίνει κάτι τέτοιο, χρειάζεται ισχυρή σοσιαλδημοκρατία (που θα συμπεριλαμβάνει το όλο ΠΑΣΟΚ και την όλη ΔΗΜΑΡ), η οποία θα θέσει στο επίκεντρο της μετα-μεταπολιτευτικής περιόδου τα αιτήματα της αναδιανομής και του κοινωνικού κράτους.  

Ο Γιώργος Σιακαντάρης είναι κοινωνιολόγος, συγγραφέας