Το 1949, έπειτα από έναν καταστροφικό εμφύλιο, η Αριστερά ηττήθηκε. Οι άνθρωποί της γνώρισαν κατόπιν τη βαναυσότητα των νικητών: εκτελέσεις, εξορίες, φυλακές… Στη μετεμφυλιακή Ελλάδα των κοινωνικών φρονημάτων, ο αριστερός γνώρισε τον αποκλεισμό, τις διακρίσεις, την ανασφάλεια μόνο και μόνο εξαιτίας της ιδεολογίας του. Χρειάστηκαν ουσιαστικές πολιτικές πρωτοβουλίες των κυβερνήσεων Ανδρέα Παπανδρέου, στη Μεταπολίτευση, προκειμένου να προωθηθεί η εθνική συμφιλίωση. Η κατοχύρωση δικαιωμάτων όσων συμμετείχαν στο αναγνωρισμένο ως αντιστασιακό ΕΑΜ ήταν μια τεράστια πολιτική μεταρρύθμιση: επιτέλους, απέναντι στις κρατικές δομές μπορούσαν να είναι όλοι ίσοι. Ηταν η μεγαλύτερη μεταπολεμική μεταρρύθμιση και δεν την αμφισβήτησε σχεδόν κανείς – εκτός από τους τρομοκράτες της 17 Νοέμβρη που συνέχισαν μόνοι τον εμφύλιο. Η ανοχή στο πλαίσιο του νόμου, με την οποία αντιμετώπισε η δημοκρατία τους τρομοκράτες μετά την εξάρθρωση της δολοφονικής οργάνωσής τους, ήταν ένα ακόμα πλήγμα στην κουλτούρα του μίσους.
Το δυστύχημα ήταν ότι στις συνέπειες του εκτροχιασμού και της κατάρρευσης που οδήγησε η μετατροπή του μεταπολιτευτικού σε πελατειακό κράτος, η ανάδυση της Χρυσής Αυγής ως κοινοβουλευτικής δύναμης επανέφερε στην πολιτική σκηνή τον λόγο του μίσους. Θα περίμενε κανείς τα πολιτικά κόμματα του λεγόμενου συνταγματικού τόξου να πάρουν τις αποστάσεις τους, πιέζοντας τις κρατικές δομές να αντιμετωπίσουν τον αναδυόμενο εξτρεμισμό στις παραβατικές εκδοχές του. Ορισμένοι, ωστόσο, στο όνομα της Αριστεράς, επιχειρούν την αναβίωση του εμφυλιοπολεμικού διχασμού.
Πριν από λίγο καιρό, η δημοτική αρχή της Καλαμάτας, σε ένδειξη πολιτικής ακρισίας και λανθασμένης αίσθησης του τοπικού συμφέροντος, επέτρεψε στη Χρυσή Αυγή να διοργανώσει κάμπινγκ για να εορτάσει τη σημαντικότερη αντιδημοκρατική εκτροπή στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου, τη δικτατορία του Μεταξά. Οι τοπικοί φορείς, μαζί με κόμματα και συνδικαλιστικές οργανώσεις αντιτάχθηκαν σ’ αυτό το κάμπινγκ και αριστερές ομάδες διοργάνωσαν συλλαλητήριο στην ωραία πόλη της Πελοποννήσου. Αν και οι πιέσεις είχαν τελεσφορήσει και το κάμπινγκ αποφεύχθηκε, το συλλαλητήριο έγινε. Αλλά όταν σ’ αυτό δεσπόζουν συνθήματα όπως «Λαέ θυμήσου το χώμα που πατάς, λευτέρωσε ο Αρης και το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ», ο αντιφασιστικός χαρακτήρας της διαδήλωσης υποχωρεί και, αντ’ αυτού, αναβιώνει το εμφυλιοπολεμικό κλίμα, ένας χωρίς λόγο ρεβανσισμός. Δυο γάιδαροι μαλώνανε σε ξένον αχυρώνα.
Το μίσος δυο παλιών αντιπάλων που τους έθεσε απέναντι ο ιδεολογικός φανατισμός ξαναγυρνά. Στο χέρι των κομμάτων της Αριστεράς πρωτίστως είναι να μην το επιτρέψουν. Διότι αν η εξουσία που διεκδικεί ο ΣΥΡΙΖΑ, π.χ., έχει σκοπό να αντικαταστήσει το κλίμα εθνικής συμφιλίωσης, οι πολίτες οφείλουν να το γνωρίζουν. Είναι σπάνιο ζώο οι εθελοντές κάστορες σε γουναράδικα.