[Γνώμη] Το Πακιστάν της αντίδρασης

Εκπαίδευση για όλους, και για τα παιδιά των εξτρεμιστών. Αυτή την έκκληση απηύθυνε από το βήμα του ΟΗΕ την ημέρα των γενεθλίων της, την περασμένη εβδομάδα, η Μαλάλα Γιουσαφζάι, η νεαρή Πακιστανή που πυροβολήθηκε πέρυσι τον Οκτώβριο από πακιστανούς Ταλιμπάν. Η Δύση χαιρέτισε τη γενναιότητά της. Η αντίδραση στο Πακιστάν ωστόσο ήταν χλιαρή, αν όχι εχθρική.

Η κυβέρνηση της χώρας δεν αναγνώρισε την Ημέρα Μαλάλα, όπως όρισε ο ΟΗΕ τη 12η Ιουλίου με την ελπίδα να αυξήσει την ευαισθητοποίηση για την εκπαίδευση. Αλλά και οι νεαροί Πακιστανοί – περιλαμβανομένης της αστικής μεσαίας τάξης και των χρηστών του Ιντερνετ – επιτέθηκαν στη Γιουσαφζάι μέσω των κοινωνικών δικτύων. Κάποιοι την αποκαλούν Μαλάλα Δραμαζάι, υπονοώντας ότι δραματοποίησε την επίθεση με σκοπό να γίνει διάσημη και να ζητήσει άσυλο στο εξωτερικό. Αλλοι υποστηρίζουν ότι είναι πράκτορας της CIA.

Γιατί; Οι «Αντιδράσεις για τη Μαλάλα», όπως το θέτει η πακιστανή μυθιστοριογράφος Μπίνα Σαχ, «καταδεικνύουν το γεγονός ότι οι περισσότεροι Πακιστανοί βρίσκονται σε μεγάλη σύγχυση». Η εθνική υπερηφάνεια είναι κάτι πολύ περίπλοκο σε μία χώρα που δεν έχει βρει ακόμη την ταυτότητά της.

Η δυσφορία έναντι της Γιουσαφζάι διαφαίνεται στις τρεις βασικές καταγγελίες των επικριτών της: η φήμη της υπερτονίζει την πιο αρνητική πλευρά του Πακιστάν (την ανεξέλεγκτη αγωνιστικότητα), η εκστρατεία της για την εκπαίδευση απηχεί την ατζέντα της Δύσης. Ο θαυμασμός της Δύσης στο πρόσωπό της είναι υποκριτικός, καθώς παραβλέπει τα δεινά άλλων αθώων θυμάτων, όπως τα θύματα των αμερικανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών.  

Η Γιουσαφζάι δεν είναι η πρώτη Πακιστανή που αναδεικνύει τη σύγχυση του έθνους. Πέρυσι ήταν η Σαρμίν Ομπαΐντ-Σινόι. Αφού έγινε η πρώτη Πακιστανή που κέρδισε Οσκαρ για το ντοκιμαντέρ της με θέμα τις γυναίκες που δέχονται επίθεση με οξύ, κατηγορήθηκε ότι εκμεταλλεύεται ευάλωτες γυναίκες και ότι δυσφημεί το Πακιστάν στο πλαίσιο μιας εκστρατείας την οποία στηρίζει η Δύση.

Υπάρχει επίσης η περίπτωση της Μουχτάρ Μάι, η οποία προτίμησε να οδηγήσει σε  δίκη τους άνδρες που τη βίασαν παρά να σιωπήσει – όπως θα ήταν αναμενόμενο. Το περιοδικό «Γκλάμουρ» την ανέδειξε Γυναίκα της Χρονιάς για το 2005. Στην πατρίδα της όμως κατηγορήθηκε ακόμη και για «συνωμοσία εναντίον του Ισλάμ».

Οι ολέθριες αντιδράσεις μοιάζουν περίεργες σε μια χώρα που φιλοδοξεί να αναδείξει την εκπαίδευση και τα δικαιώματα των γυναικών. Στην πραγματικότητα είναι απλώς ένα σημάδι ότι το Πακιστάν παλεύει ακόμη να ανακαλύψει τον εαυτό του, να καθορίσει με ποιον ακριβώς τρόπο θα συμμετάσχει στη σύγχρονη παγκόσμια οικονομία διατηρώντας το αποικιακό παρελθόν του, να απορρίψει τις δυτικές πιέσεις εποφθαλμιώντας τη διεθνή αναγνώριση, να ενδυναμώσει τους δημοκρατικούς θεσμούς ως ισλαμική δημοκρατία.