[Γνώμη] Ο ξεχασμένος απολογισμός

Ανατρέποντας τον πρώτο δημοκρατικά εκλεγμένο Πρόεδρο, ο οποίος ήταν παράλληλα και ο πρώτος μη στρατιωτικός αρχηγός κράτους από την πτώση του βασιλιά Φαρούκ, ο αιγυπτιακός Στρατός διαμόρφωσε για ακόμη μία φορά την Ιστορία της χώρας. Είναι κάτι που συμβαίνει σταθερά από το 1952, όταν μια χούφτα νεαρών «ελεύθερων αξιωματικών» εκθρόνισε τον Φαρούκ επιτρέποντάς του να εγκαταλείψει την Αίγυπτο και να μεταβεί με το γιοτ του στην Ιταλία, όπου και άφησε την τελευταία του πνοή. Αυτή η ιδρυτική πράξη, που ονομάστηκε «η επανάσταση του Ιουλίου» (και όχι πραξικόπημα), έθεσε τις βάσεις του καθεστώτος και μετέτρεψε τον Στρατό σε θεματοφύλακα των θεσμών της χώρας αλλά και της πολιτικής της ταυτότητας.

Εξήντα ένα χρόνια μετά, δεν έχει αλλάξει σχεδόν τίποτα. Ο Στρατός παραμένει η βασική κινητήρια δύναμη της πολιτικής αλλαγής. Εκθρόνισε έναν βασιλιά το 1952, έναν στρατιωτικό δικτάτορα, τον Χόσνι Μουμπάρακ, το 2011 και τέλος έναν εκλεγμένο Πρόεδρο, τον Μοχάμεντ Μόρσι, το 2013 καταστρέφοντας μεθοδικά τη νομιμότητα όλων των κυβερνώντων, με όποιον τρόπο και αν αναδύθηκαν στην εξουσία, για να επιβληθεί ως μοναδικός και έσχατος μηχανισμός επίλυσης των θεσμικών και πολιτικών κρίσεων. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι ο στρατηγός Αμπντελ Φατάχ αλ Σίσι, επικεφαλής του γενικού επιτελείου και υπουργός Αμυνας, ανέθεσε στον πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου Αντλι Μανσούρ την εξουσία.

Το περίεργο στο «πραξικόπημα» της Αιγύπτου είναι ότι σημειώθηκε μόλις έναν χρόνο μετά την εκλογή ενός ισλαμιστή που κατέκτησε την Προεδρία της Δημοκρατίας με πολύ μικρή διαφορά (κάτι λιγότερο από 2%) ασφαλώς χάρη σ’ εκείνους που προτίμησαν την πανούκλα του εξτρεμισμού από τη χολέρα του αυταρχισμού. Χρησιμοποιώντας τους Αδελφούς Μουσουλμάνους για να σταματήσει την επαναστατική δυναμική μετά τον Φεβρουάριο του 2011, ο Στρατός στράφηκε στη συνέχεια προς τους επαναστάτες για να απαλλαγεί από τους Αδελφούς Μουσουλμάνους.

Σε αυτό το διάστημα είναι σαν να είχαν ξεχαστεί τα πάντα: τα ατιμωτικά «τεστ παρθενίας» στις διαδηλώτριες που είχαν συλληφθεί το δίμηνο Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου του 2011, ο ρόλος του Στρατού (και όχι μόνο της Αστυνομίας) στην καταστολή των διαδηλώσεων που οδήγησαν στην ανατροπή του Μουμπάρακ, η ημέρα της διάσημης «μάχης της καμήλας», οι βασανισμοί και οι περίπου 12.000 στρατιωτικές δίκες ανάμεσα στον Φεβρουάριο του 2011 και τον Ιούνιο του 2012. Πώς ξέχασαν οι Αιγύπτιοι έναν τέτοιο απολογισμό; Ασφαλώς οι φιλελεύθεροι επαναστάτες δεν άλλαξαν γνώμη γι’ αυτόν τον θεσμό που εξακολουθεί να απολαμβάνει σκανδαλώδη προνόμια. Αλλά για το μεγάλο κοινό ο Στρατός παραμένει «ο γιος του λαού», το χωνευτήρι του έθνους και ο βασικός κοινωνικός ανελκυστήρας της χώρας – αυτός που επέτρεψε στον γιο ενός ταχυδρόμου, τον Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ, να κυβερνήσει τη μεγαλύτερη χώρα του αραβικού κόσμου.