Οι καρδιοπάθειες, ο καύσωνας και η θερμοπληξία

Η δεκαετία του ‘80 υπήρξε ορόσημο για τη θερμοπληξία στη χώρα μας. Ενα τριήμερο υψηλής θερμοκρασίας, άπνοιας και υψηλής ατμοσφαιρικής υγρασίας ήταν αρκετό για να προκαλέσει εκατονάδες θανάτους από θερμοπληξία. Σε περίπου 2.000 ανήλθαν τότε οι νεκροί στην Αθήνα.

Το τρίπτυχο υψηλή θερμοκρασία, υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία και άπνοια συνιστά την προϋπόθεση της θερμοπληξίας. Καύσωνας απλά σημαίνει υψηλές θερμοκρασίες.

Θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι όταν υπάρχουν συνθήκες θερμοπληξίας, τότε το θερμορρυθμιστικό σύστημα του ανθρώπου αποσυντονίζεται. Βασικός λόγος είναι το γεγονός ότι το σώμα του ανθρώπου δεν μπορεί να αποβάλει με τον ιδρώτα θερμότητα, γιατί η άπνοια και η υψηλή υγρασία παρεμποδίζουν την εξάτμιση του ιδρώτα, η οποία είναι υπεύθυνη για την πτώση της θερμοκρασίας στο δέρμα και στο σώμα.

Ετσι η θερμοκρασία του σώματος όχι μόνον δεν πέφτει, αλλά ανεβαίνει, φθάνοντας ακόμη και τους 41° C. Ιδιαίτερα ευαίσθητα στη θερμοπληξία είναι τα ηλικιωμένα άτομα, των οποίων το θερμορρυθμιστικό σύστημα, λόγω αθηροσκλήρωσης, υπολειτουργεί.

Σε προχωρημένα στάδια θερμοπληξίας παρατηρείται σύγχυση, με συμπτώματα εγκεφαλοπάθειας, που μπορεί να οδηγήσουν τελικά σε κώμα.

Επιρρεπείς σε θερμοπληξία, εκτός από τα ηλικιωμένα άτομα, είναι οι ασθενείς που παίρνουν αγγειοδιασταλτικά και διουρητικά φάρμακα, δηλαδή τα άτομα που πάσχουν από υπέρταση (πίεση) ή καρδιακή ανεπάρκεια ή σακχαρώδη διαβήτη.

Στις περιπτώσεις αυτές, κάθε ασθενής πρέπει να συμβουλεύεται τον γιατρό του, ο οποίος είναι καθ’ όλα αρμόδιος να προσαρμόσει τη δοσολογία των φαρμάκων που παίρνει ο άρρωστος, ανάλογα με τις επικρατούσες ατμοσφαιρικές συνθήκες.

Ομως τι συμβαίνει κάθε χρόνο;

Από τη δεκαετία του ‘80 και μετά, τα μέσα ενημέρωσης υιοθέτησαν τον όρο καύσωνας, υπονοώντας την ύπαρξη κινδύνου θερμοπληξίας. Ετσι κάθε φορά που η μετεωρολογική υπηρεσία προαναγγέλλει αύξηση της θερμοκρασίας άνω των 35° C, τα μέσα ενημέρωσης προαναγγέλλουν καύσωνα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Το υπουργείο Υγείας κινητοποιείται, θέτει το ΕΚΑΒ και τα νοσοκομεία σε συναγερμό και εκδίδονται έκτακτες ανακοινώσεις με επακόλουθο την παράλυση της λειτουργίας της χώρας.

Αλίμονο εάν η αύξηση της θερμοκρασίας, έστω και η υπερβολική, σήμαινε αναγκαστικά θανάτους. Οι αραβικές χώρες που το καλοκαίρι ζουν σε θερμοκρασίες 40°-50° θα είχαν αμέτρητα θύματα – που ευτυχώς δεν έχουν.

Τότε, θα ρωτήσει κάποιος, δεν θα πρέπει να λαμβάνονται μέτρα όταν ανεβαίνει η θερμοκρασία σε επίπεδα άνω των 35° C; Ασφαλώς και πρέπει να λαμβάνονται.

Οι καρδιοπαθείς δεν αποτελούν ειδική ομάδα κινδύνου. Οι καρδιοπαθείς όμως με σοβαρές καρδιοπάθειες είναι αυτοί που κατατάσσονται στα άτομα υψηλού κινδύνου.

Τα άτομα υψηλού κινδύνου (υπερήλικοι, ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, σακχαρώδη διαβήτη κ.λπ.) θα πρέπει να γνωρίζουν ότι:

* Η παρατεταμένη ηλιοθεραπεία μπορεί να οδηγήσει σε θερμοπληξία και γι’ αυτό συνιστάται να εκτίθενται στον ήλιο για χρονικό διάστημα τόσο όσο να στεγνώσει το σώμα τους. Η εμφάνιση πυρετού έπειτα από ηλιοθεραπεία, σε συνδυασμό με κεφαλαλγία ή σύγχυση, δημιουργεί υπόνοια για διάγνωση θερμοπληξίας.

* Θα πρέπει να αποφεύγουν τις άσκοπες εξόδους από το σπίτι, κυρίως τις μεσημεριανές ώρες.

* Πρέπει να κατοικούν σε σπίτια με κλιματισμό ή – εάν αυτό δεν είναι δυνατόν – να κάνουν συχνά ντους κατά τη διάρκεια της ημέρας.

* Να τρέφονται με υγρές τροφές και χυμούς και να πίνουν άφθονο κρύο νερό.

* Πρέπει η ενδυμασία τους να συμβάλλει στη διατήρηση του σώματός τους όσο γίνεται πιο δροσερού. Γι’ αυτό και συνιστώνται τα φαρδιά λευκά ρούχα που αντανακλούν και δεν απορροφούν θερμότητα.

Η λήψη αυτών των απλών μέτρων, χωρίς υπερβολές και υστερίες, αρκεί.