[Γνώμη] Δημοκράτες εναντίον φιλελευθέρων

Εκατομμύρια Αιγύπτιοι μίλησαν: ο Πρόεδρος Μοχάμεντ Μόρσι, που εξελέγη πριν από έναν χρόνο, απέτυχε. Με τεράστια πλήθη να ζητούν την παραίτησή του και νέες εκλογές, οι Ενοπλες Δυνάμεις αποφάσισαν να παρέμβουν.

Η Αίγυπτος έχει δίλημμα: η πολιτική της κυριαρχείται από δημοκράτες που δεν είναι φιλελεύθεροι και από φιλελεύθερους που δεν είναι δημοκράτες.

Η Μουσουλμανική Αδελφότητα, το ισλαμιστικό κίνημα του Μόρσι, αποδέχεται την εκλογική διαδικασία, στην οποία μάλιστα θριάμβευσε. Οι ψηφοφόροι το 2012 της έδωσαν πολύ μεγαλύτερη εξουσία από όση είχαν προβλέψει οι δημοσκοπήσεις. Ομως αυτό ήταν αναμενόμενο: αν και εκτός νόμου, οι ισλαμιστές έφτιαξαν μια αποτελεσματική πολιτική μηχανή, από τη δεκαετία του ’80, ενώ τα μέλη τους (ως ανεξάρτητοι) έπαιρναν μέρος σε βουλευτικές εκλογές αλλά και σε συνδικαλιστικές.

Οι δίκαιες εκλογές βελτίωσαν τις προεκλογικές ικανότητες της Αδελφότητας. Ομως δεν έχει δεσμευθεί στον πλουραλισμό ή στα ίσα δικαιώματα για τις μειονότητες. Συμμετέχει στη δημοκρατία αλλά δεν θέλει να μοιράζεται την εξουσία.

Πολλοί στην αντιπολίτευση, από την άλλη, πιστεύουν διακαώς στα δικαιώματα των μειοψηφιών, στις προσωπικές ελευθερίες, στα δικαιώματα του πολίτη και στη δημιουργία συμμαχιών – τουλάχιστον όσο οι εκλογές κρατούν τους ισλαμιστές μακριά από την εξουσία. Με άλλα λόγια, είναι φιλελεύθεροι χωρίς να είναι δημοκράτες, ζητούσαν την αποπομπή του Μόρσι και επιθυμούσαν την παρέμβαση των στρατιωτικών. Αποδείχθηκαν όμως εντελώς ακατάλληλοι να οργανώσουν τους ψηφοφόρους. Εχουν δημοκρατικούς στόχους αλλά δεν σέβονται τις δημοκρατικές αρχές. Ετσι σήμερα η Αίγυπτος αντιμετωπίζει ένα ενοχλητικό παράδοξο: ένα δήθεν δημοκρατικό κίνημα κάλεσε τον Στρατό, που επί έξι δεκαετίες τροφοδοτούσε τα καθεστώτα της χώρας με προέδρους, να εκδιώξει έναν δημοκρατικά εκλεγμένο πρόεδρο – όλα αυτά στο όνομα της επιστροφής της χώρας στη δημοκρατία.

Μετά την ανατροπή του Μουμπάρακ επισκέφθηκα πολλές φορές την Αίγυπτο για να μελετήσω την πορεία της δημοκρατίας εκεί. Μπορώ να διαβεβαιώσω ότι πριν από έναν χρόνο οι περισσότερο Αιγύπτιοι επιθυμούσαν διακαώς να φύγουν οι στρατηγοί από την πολιτική σκηνή. Ο Μόρσι έστρεψε πολλούς εναντίον του όταν τον περασμένο Νοέμβριο προσπάθησε να παρακάμψει τα δικαστήρια ενώ έφτιαχνε ένα καινούργιο, πιο ισλαμιστικό Σύνταγμα για την Αίγυπτο. Παρ’ όλα αυτά η συμμετοχή των ισλαμιστών στις εξελίξεις είναι σημαντική για να υπάρξει σταθερή κατάσταση στη χώρα. Κινήματα όπως η Μουσουλμανική Αδελφότητα αποτελούν σημαντικό κομμάτι της αιγυπτιακής κοινωνίας. Εάν τα εκατομμύρια που ξεχύθηκαν στους δρόμους θέλουν να φύγει η Αδελφότητα από την εξουσία θα πρέπει να οργανωθούν και να πραγματοποιήσουν μια αποτελεσματική προεκλογική εκστρατεία.

Αυτός θα ήταν ο καλύτερος τρόπος για να υπάρξει δημοκρατία στην Αίγυπτο. Η απομάκρυνση του Μόρσι μέσω στρατιωτικού πραξικοπήματος που υποστηρίζουν οι οπαδοί του λαϊκού κράτους και η φιλελεύθερη αντιπολίτευση μπορεί να αποδειχθεί ένας επικίνδυνος τρόπος.

Ο Σάμερ Σεχάτα είναι καθηγητής Διεθνών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Οκλαχόμα