Ανγκελα Μέρκελ: «Δεν πρέπει να υπάρξει χαμένη γενιά»

Τις προτεραιότητες που θέλει να προωθήσει σε μια Ευρώπη απογοητευμένη από την αποτυχία της λιτότητας περιέγραψε σε συνέντευξή της σε έξι ευρωπαϊκές εφημερίδες η Καγκελάριος, δυόμισι μήνες πριν από τις γερμανικές εκλογές. Οι γιγάντιοι γυάλινοι τοίχοι ανάμεσα στους οποίους εργάζεται αποκαλύπτουν πολλά για εκείνην αλλά και για τη Γερμανία. Από τα τεράστια παράθυρα μπορεί κάποιος να διακρίνει όλα τα γύρω κτίρια αλλά και εκείνους που περνούν με ποδήλατα και με λεωφορεία. Η ζωή συνεχίζεται και η Καγκελάριος την παρακολουθεί, ενεργά. Ο κόσμος γυρίζει και η Γερμανία έχει καταφέρει να αναδειχθεί σε μια παγκόσμια δύναμη, η οποία αυξάνει τις εξαγωγές της. Η Μέρκελ δέχθηκε τους ευρωπαίους δημοσιογράφους έτοιμη να μιλήσει για την απασχόληση, με αφορμή τη σημερινή συνάντηση στο Βερολίνο με ηγέτες ευρωπαϊκών χωρών και θέμα τους τρόπους αντιμετώπισης της ανεργίας των νέων. Εδειξε επίσης έτοιμη να αναφερθεί στην απόδοση ευθυνών σχετικά με όσα έχουν συμβεί, κομψή μέσα στο κόκκινο σακάκι της και με χαμόγελο στο ελαφρά μακιγιαρισμένο πρόσωπό της.

Η ανεργία των νέων είναι ίσως το πιεστικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη. Χαμένη γενιά δεν πρέπει να υπάρξει. Οσο για την Ελλάδα, έχει προχωρήσει μπροστά χάρη στην κυβέρνηση Σαμαρά που κάνει μεταρρυθμίσεις, αλλά μια νέα διαγραφή χρέους δεν πρέπει να αναμένεται.

Αυτά είναι τα βασικά σημεία της συνέντευξης που παραχώρησε η γερμανίδα Καγκελάριος. Η βασική της θέση παραμένει: για να λυθεί η κρίση χρειάζεται μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα. Για λόγους όμως που έχουν άμεση σχέση και με τις εκλογές του Σεπτεμβρίου στη Γερμανία, η Ανγκελα Μέρκελ αναδεικνύει τώρα την ανεργία των νέων στην πρώτη γραμμή, τόσο σε πολιτικό όσο σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο. «Σε ορισμένες χώρες», τονίζει στη συνέντευξή της, «η ανεργία των νέων έχει αυξηθεί πολύ τα τελευταία χρόνια και στην περίοδο της κρίσης οξύνθηκε ακόμη περισσότερο. Σε μια ήπειρο που γερνά, η παρατήρηση αυτή είναι αφόρητη. Δεν πρέπει να υπάρξει χαμένη γενιά».

Η γερμανίδα Καγκελάριος αναγνωρίζει ότι η ανεργία των νέων δεν μπορεί να λυθεί με το πάτημα ενός κουμπιού, είτε στη Μαδρίτη είτε στο Βερολίνο. Το γερμανικό μοντέλο συνέβαλε βέβαια στη μείωση της ανεργίας στο μισό από το 2005, εξακολουθούν όμως να υπάρχουν προβλήματα. Ολοι όσοι τελειώνουν το σχολείο, για παράδειγμα, δεν είναι κατ’ ανάγκην έτοιμοι να ακολουθήσουν ένα πρόγραμμα μαθητείας. Η κάθε χώρα μπορεί να εξοπλίσει την οικονομία της με δομές τελείως διαφορετικές από τις γερμανικές και να παρουσιάσει επιτυχίες. «Οταν στρέφομαι προς την Ιταλία, την Ισπανία ή την Ελλάδα, βλέπω να ευδοκιμούν πολλοί τομείς».

Η ίδια φοβήθηκε ποτέ στη ζωή της ότι θα μείνει άνεργη; «Ευτυχώς, όχι. Στα πρώτα χρόνια της πολιτικής μου δραστηριότητας σκέφτηκα μερικές φορές τι θα έκανα αν αυτή η δραστηριότητα ξαφνικά σταματούσε. Θα μπορούσα, για παράδειγμα, να γίνω διευθύντρια ενός γραφείου ευρέσεως εργασίας. Είναι πολύ καλό να βοηθάς τους ανθρώπους να βρουν δουλειά».

Ας πάρουμε το παράδειγμα ενός έλληνα ζυθοποιού. Εχει μειώσει το μισθολογικό του κόστος κατά 20%, αλλά δανείζεται δυόμισι φορές ακριβότερα από τη Γερμανία. Πώς να είναι ανταγωνιστικός και να προσλάβει περισσότερο προσωπικό; «Το υψηλό κόστος χρηματοδότησης των επιχειρήσεων αποδείχθηκε σοβαρότερο πρόβλημα από ό,τι είχαμε προβλέψει. Για μια δεδομένη περίοδο μπορεί να παρέμβει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ή το γερμανικό ινστιτούτο KfW. Ο υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε διαπραγματεύεται τη βοήθεια από το KfW με την Ισπανία και την Πορτογαλία, ενώ θα ακολουθήσουν άλλες διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα. Υποστηρίζω επίσης το σχέδιο του Πρωθυπουργού Σαμαρά να θέσει σε λειτουργία μια ελληνική επενδυτική τράπεζα ως εταίρο της KfW. Για να λυθεί όμως οριστικά το πρόβλημα χρειάζεται καλύτερος έλεγχος του τραπεζικού τομέα και κατά συνέπεια μια πιο αξιόπιστη κεντρική τραπεζική εποπτεία. Η τελευταία μπορεί να οδηγήσει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των αγορών και να συμβάλει μακροπρόθεσμα σε χαμηλότερα επιτόκια».

Η Γερμανία, λοιπόν, στηρίζει ξαφνικά τα προγράμματα της αγοράς εργασίας. Τα όρια του ελλείμματος γίνονται πιο χαλαρά. Η λιτότητα δεν βρίσκεται άραγε πια στην ημερήσια διάταξη; «Σε οτιδήποτε κάνω δεν υπάρχει καμιά αντίφαση ανάμεσα στα υγιή δημόσια οικονομικά και στην ανάπτυξη. Πώς γεννήθηκε η κρίση του χρέους; Ορισμένες χώρες είχαν χρεωθεί τόσο πολύ που οι επενδυτές δεν τους είχαν πλέον εμπιστοσύνη και σταμάτησαν να αγοράζουν ομόλογα. Σε μια τέτοια κατάσταση η περαιτέρω αύξηση του χρέους δεν είναι λύση. Πρέπει να μειωθούν τα ελλείμματα ώστε οι διεθνείς επενδυτές να δείξουν εκ νέου εμπιστοσύνη».