[Διαστάσεις] Αλλο ηθική, άλλο πολιτική

Ο Πασκάλ θεωρούσε ότι υπάρχουν τρεις εξουσίες στη ζωή του ανθρώπου: η σάρκα, η λογική και η καρδιά. Εμπνεόμενος από τη θεωρία αυτή, ο γάλλος φιλόσοφος Αντρέ Κοντ-Σπονβίλ αντιπροτείνει στο βιβλίο του «Είναι ηθικός ο καπιταλισμός;» τέσσερις κατηγορίες: την οικονομία, την πολιτική, την ηθική και την αγάπη. Η καθεμιά από τις κατηγορίες αυτές υπακούει στους δικούς της κανόνες. Η οικονομία έχει τόση σχέση με την ηθική όση το σκάκι με τη μαγειρική. Η μάνα που ασχολείται με τα παιδιά της από ηθική υποχρέωση είναι μια κακή μάνα. Ο πολιτικός που αποφασίζει με βάση την ηθική είναι ένας ακατάλληλος πολιτικός. Οσο για τον καπιταλισμό, δεν είναι ούτε ηθικός ούτε ανήθικος. Δεν ξέρει καν τι σημαίνει αυτή η λέξη.

Ο Φώτης Κουβέλης είναι πρώτα αριστερός και ύστερα πολιτικός. Ως αριστερός αδυνατεί να συμβιβαστεί «ηθικά» με την απόλυση όχι μερικών χιλιάδων, αλλά ούτε ενός δημοσίου υπαλλήλου. Ως πολιτικός γνωρίζει ότι η αναδιάρθρωση του δημόσιου τομέα – που περιλαμβάνει μοιραία τη συρρίκνωσή του – είναι αναγκαία για την εξυγίανση της ελληνικής οικονομίας. Ως πολιτικός που στηρίζει την κυβέρνηση καλείται να συνυπογράψει ένα τέτοιο μέτρο. Κι εδώ δημιουργείται ένα ανυπέρβλητο πρόβλημα. Η διασταύρωση της ηθικής με την πολιτική τον οδηγεί σε αδιέξοδο. Ενα αδιέξοδο που προχθές το βράδυ έγινε εκρηκτικό.

Ο Βαγγέλης Βενιζέλος, αντίθετα, είναι πάνω απ’ όλα ένα πολιτικό ζώο. Γνωρίζει ότι η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού, δηλαδή η τέχνη του συμβιβασμού. Γνωρίζει επίσης να ελίσσεται. Και είναι ρεαλιστής. Αν πέσει η κυβέρνηση εξαιτίας της ΕΡΤ – αναρωτήθηκε προχθές -, οι απολυμένοι θα βγουν κερδισμένοι ή χαμένοι; Χαμένοι φυσικά, αφού τα σχέδια για την επιστροφή του μεγαλύτερου μέρους τους στις θέσεις τους θα παραπεμφθούν στις ελληνικές καλένδες. Ενας συμβιβασμός θα εξασφαλίσει, αντίθετα, μια συνέχεια και έναν καλύτερο έλεγχο της κατάστασης. Είναι ηθική αυτή η επιλογή; Μπορεί και όχι. Είναι όμως βαθιά πολιτική. Και προκαλεί έκπληξη που οι συγκεντρωμένοι στην ΕΡΤ χειροκρότησαν τον άγονο ιδεαλισμό του Κουβέλη και όχι τον γόνιμο ρεαλισμό του Βενιζέλου. Μάλλον μπερδεύουν κι εκείνοι τις κατηγορίες του Κοντ-Σπονβίλ.

Δεν τις μπερδεύει όμως η τρόικα. «Μα είναι δυνατόν να μας ασκούν τέτοια πίεση, όταν κινδυνεύει να πέσει η κυβέρνηση;», διαμαρτυρόταν χθες το πρωί ένας συνάδελφος στο ραδιόφωνο μαθαίνοντας ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο απειλεί να αναστείλει την πληρωμή της δόσης στην Ελλάδα αν δεν καλυφθεί ένα κενό ύψους 4 δισ. ευρώ. Ναι, είναι. Ανάλογες δηλώσεις έκαναν ο πρόεδρος του Eurogroup και ο επίτροπος Ολι Ρεν. Η οικονομία δεν έχει καμία σχέση με την ηθική ή την αγάπη (εντάξει, αν ο Γιούνκερ ήταν ακόμη στη θέση του, θα έστελνε το μήνυμα με πιο τρυφερό τρόπο). Οι εταίροι μας θέλουν και τη δημόσια τηλεόραση ανοιχτή και τη συνέχιση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Η αντιπολίτευση διαλέγει το πρώτο κομμάτι. Ο Πρωθυπουργός, το δεύτερο. Κάποιος όμως πρέπει να κάνει τη σύνθεση.