[Ενστάσεις] Εχουμε πρόβλημα δημοκρατίας;

Ο γάλλος στοχαστής Ετιέν Μπαλιμπάρ, τα λέγαμε και τις προάλλες, έχει έναν διεθνιστικό στόχο: την υποχώρηση των εθνικών κρατών σε μια μεγάλη ευρωπαϊκή ομοσπονδία. Μετά το κλείσιμο της ΕΡΤ ένωσε τη φωνή του με τις πολλές ευρωπαϊκές φωνές που επέκριναν την ελληνική κυβέρνηση. Μίλησε ακόμη και για πρόβλημα δημοκρατίας στην Ελλάδα.

Προχθές, σε ένα σύντομο κείμενό του, μιλούσε για «σοβαρή επίθεση εναντίον της ελευθερίας της έκφρασης και της ενημέρωσης», αποδίδοντας σημαντικές ευθύνες γι’ αυτό και στην τρόικα και στους εταίρους. «Ηρθε η ώρα να πάψει το ελληνικό έθνος να καταστρέφεται», καταλήγει η ανακοίνωσή του, «και η Ευρώπη, οι κυβερνήσεις της οποίας υπέκυψαν στις επιταγές της οικονομικής ολιγαρχίας, να πάψει να μεταλλάσσεται». Το κείμενο του στοχαστή συνυπογράφουν αρκετοί ακόμα πανεπιστημιακοί, κυρίως Γάλλοι, ο Ζίζεκ – και μερικοί Ελληνες με λατινικούς χαρακτήρες.

Η αλήθεια είναι ότι η σύνθετη σκέψη του Μπαλιμπάρ δεν μπορεί να διανοηθεί τη συνθετότητα της ελληνικής κατάστασης, γι’ αυτό και το κείμενό του είναι επιφανειακά καταγγελτικό. Απ’ αυτή την άποψη δεν πηγαίνει βαθύτερα απ’ όσο πήγαν τα εντυπωσιοθηρικά πρωτοσέλιδα, οι τηλεοπτικές εκπομπές και η αρθρογραφία πολλών ευρωπαϊκών ΜΜΕ.

Ευνόητο. Η Ελλάδα της κρίσης δεν εξηγείται με σχήματα. Και δεν υπάρχει μεγαλύτερη εξαπλούστευση από την αντίληψη ότι η χώρα είναι θύμα του Μνημονίου, της τρόικας ή των εταίρων της. Η αφήγηση της ελληνικής κρίσης (όπως αρέσει στους καθηγητές να λένε) έχει αρχίσει πολύ πριν από την έλευση της τρόικας.

Ο Ετιέν Μπαλιμπάρ αυτό το παραλείπει. Το σχήμα που κατασκευάζει του επιτρέπει να παρακάμψει τις σημαντικότερες ευθύνες. Τις ευθύνες των ελληνικών κομμάτων και των πολιτών που ανέχθηκαν, στήριξαν τις στρεβλώσεις της ελληνικής πολιτικής ζωής και επωφελήθηκαν απ’ αυτές. Οσο ευρωπαϊκό πρόβλημα κι αν είναι η Ελλάδα, πρωτίστως είναι ελληνικό, δικό μας.

Δεν υπάρχει, λοιπόν, όπως καταγγέλλει ο Μπαλιμπάρ, έλλειμμα δημοκρατίας; Υπάρχει ακριβώς το ίδιο έλλειμμα που υπήρχε σε όλη τη Μεταπολίτευση. Ανέκαθεν, ό,τι προσέκρουε στα εθνικά φετίχ (μειονότητες, δικαιώματα, ιστορική αφήγηση κ.λπ.) αυτομάτως βρισκόταν σε δεύτερη μοίρα.

Η ελληνική κοινωνία είναι αγοραφοβική. Αλλά όσο ζει τις συνέπειες της κρίσης δύσκολα αυτή η χώρα θα πάψει να ομφαλοσκοπεί, παραδομένη όπως είναι στον λαϊκισμό, στον ρατσισμό και σε λογής αυταρχισμούς. Για να ξεφύγουμε απ’ αυτό, όμως, χρειάζεται να βοηθήσουν πολύ πιο ουσιαστικά οι Ευρωπαίοι. Οχι ελεώντας μας για να συνεχίσουμε να σερνόμαστε. Αλλά, με δεδομένη την έλλειψη του πολιτικού θάρρους του οικείου προσωπικού, ωθώντας μας να προχωρήσουμε όλο και πιο γρήγορα τις μεταρρυθμίσεις που έχουμε συμφωνήσει.