Αυστηρός αλλά δίκαιος ο «Ντελόρ της ευρωζώνης»

Στις 20 Οκτωβρίου του 2010, με κυβέρνηση μόλις δύο εβδομάδων στην Αθήνα, ο υπουργός Οικονομικών Γιώργος Παπακωνσταντίνου έκανε το παρθενικό του ταξίδι στο Λουξεμβούργο και ενημέρωσε το Eurogroup ότι το ελληνικό έλλειμμα θα καταλήξει στο διπλάσιο από τις προβλέψεις της προηγούμενης κυβέρνησης. Στη συνέντευξη Τύπου που επακολούθησε, ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ πάγωσε το αίμα των Ελλήνων: «The game is over – Το παιχνίδι τελείωσε».

 Θεωρείται αφελής όποιος πιστεύει ότι ο πολιτικός από το Λουξεμβούργο – παλαιά αλεπού των ευρωπαϊκών πραγμάτων – δεν το ήξερε ή τουλάχιστον δεν το περίμενε, αργά ή γρήγορα. Πρόσφατα η γαλλίδα δημοσιογράφος Φλοράνς Οτρέ σε βιβλίο της για τη Μέρκελ αποκάλυψε δύο μυστικά ταξίδια του στην Αθήνα επί κυβερνήσεως Καραμανλή. Από καιρό έβλεπε καχύποπτα τα στοιχεία που έστελναν στην Eurostat οι ελληνικές κυβερνήσεις, καλυπτόμενες πίσω από την υπό τον έλεγχό τους Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία. Αλλωστε ήδη η Ελλάδα είχε θητεύει για δύο χρόνια στους περιορισμούς των όρων της Συνθήκης περί υπερβολικού ελλείμματος.

Τρία χρόνια από εκείνη την παγωμάρα που δημιούργησε, ο Γιούνκερ – έρχεται τη Δευτέρα στην Αθήνα ως Πρωθυπουργός της χώρας του – θεωρείται κάτι περισσότερο από φιλέλληνας, σχεδόν εθνικός ευεργέτης. Μάλιστα έχει προταθεί – από τον πρώην πρόεδρο της Βουλής Δημήτρη Σιούφα – να του δοθεί η ελληνική ιθαγένεια για τις υπηρεσίες που προσέφερε για να κρατηθεί η πιο προβληματική οικονομία της ευρωζώνης στο κοινό νόμισμα.

Ο ίδιος δεν έχει διστάσει να αποκαλύψει ότι αυτή η έξοδος ήταν υπόθεση ωρών τον Μάιο του 2012. Και ότι χρειάστηκε ακόμη και να πει ψέματα, παίζοντας κορόνα – γράμματα την αξιοπιστία του, για να μη συμβεί το μοιραίο: τον Μάιο του 2011, διέψευσε ακριβές δημοσίευμα ότι το Eurogroup συνεδρίασε ειδικά για την Ελλάδα.

 – «Είχα δέκα δευτερόλεπτα για να αποφασίσω πώς θα αντιδρούσα σε δημοσίευμα του Spiegel – Online. (…) Προτίμησα να προκαλέσω ένα μικρό κύμα αγανάκτησης για ένα κατά συνθήκη ψεύδος».

ΜΕΓΑΛΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ. Στα 59 του σήμερα – αν και δείχνει μεγαλύτερος – με ένα βραβείο Καρλομάγνου στο πέτο του, θεωρείται ο «Ντελόρ της ευρωζώνης». Είναι ο πολιτικός με τη μεγαλύτερη εμπειρία στις ευρωπαϊκές υποθέσεις – τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τα νομισματικά – από οποιονδήποτε άλλον στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Αν όπως οι πιλότοι μετρούσε ώρες πτήσης, ο συνολικός χρόνος της συμμετοχής του σε ευρωπαϊκές συνεδριάσεις θα ήταν απίστευτος.

Ξεκίνησε να γίνει δικηγόρος στην πατρίδα του, με σπουδές στο Βέλγιο και στη Γαλλία. Αλλά ο συνδικαλιστής πατέρας του, του άνοιξε τον δρόμο για την πολιτική. «Μου έλεγε να διαβάζω τις εφημερίδες από την ηλικία των επτά ετών και με ήλεγχε πάνω σε αυτό» είπε σε μια συνέντευξή του. Στην κουζίνα του σπιτιού του όπου συγκεντρώνονταν οι συνάδελφοι του πατέρα του, ο Ζαν-Κλοντ πήρε τα πρώτα μαθήματα πολιτικής και δεν τα ξέχασε ποτέ. Π.χ. στα τριάντα και πλέον χρόνια της πολιτικής σταδιοδρομίας του δεν εγκατέλειψε τη συνήθεια να περπατάει συχνά στους δρόμους της πρωτεύουσας και να ακούει τους ανθρώπους από πρώτο χέρι.

Μπήκε στη Βουλή με το Χριστιανοκοινωνικό Κόμμα του Λαού και το 1982 ορίσθηκε υφυπουργός σε κυβέρνηση του Ζακ Σαντέρ. Σήμερα είναι ο μακροβιότερος Πρωθυπουργός στην Ευρώπη αφού εκλέγεται διαρκώς από το 1995. Το ίδιο ρεκόρ έχει και ως υπουργός Οικονομικών αφού είχε αυτόν τον ρόλο – από ένα σημείο μαζί με την με την πρωθυπουργία – για είκοσι χρόνια, δηλαδή μέχρι το 2009. Δεν θεωρείται καθόλου παράδοξο ότι θα είναι εκ νέου υποψήφιος πρωθυπουργός του χρόνου! Ο Δούκας Ερρίκος του Μεγάλου Δουκάτου θα κουραστεί να τον ορκίζει…

Με την κυκλοφορία του ευρώ ανέλαβε συντονιστής των χωρών-μελών. Το 2005 ανεδείχθη πρόεδρος της ευρωζώνης και έγραψε ιστορία, διαχειριζόμενος όχι μόνο τις παιδικές ασθένειες του νέου νομίσματος αλλά και το τσουνάμι της κρίσης που το χτύπησε, ιδίως τα αδύναμα μέλη του. Σήμερα ο «κύριος Ευρώ», έχει τη συμπάθεια αν όχι και την ευγνωμοσύνη πολλών Ευρωπαίων, και ιδίως των Ελλήνων που τον θεωρούν πιστό φίλο τους.

ΤΡΟΧΑΙΟ ΑΤΥΧΗΜΑ. Το 1989 έχει ένα σοβαρό τροχαίο ατύχημα και κατά κάποιον τρόπο εγκατέλειψε την πολιτική για τη θέση του διοικητή της Παγκόσμιας Τράπεζας, σε πέντε χρόνια όμως επέστρεψε στον πολιτικό στίβο της χώρας του για να διαδεχθεί τον Ζακ Σαντέρ και να… μείνει.

Ισως η πιο κρίσιμη στιγμή της σταδιοδρομίας του ήταν τον Ιούλιο του 2005, όταν έπρεπε να πείσει τους συμπολίτες του να ψηφίσουν υπέρ του Ευρωπαϊκού Συντάγματος. Το πέτυχε – ποσοστό άνω του 56% – με μια μέθοδο που στην Ελλάδα είχε εφαρμόσει από το 1996 ο Κώστας Σημίτης: απείλησε να παραιτηθεί αν δεν εξασφάλιζε την έγκριση.

Ως επικεφαλής του Eurogroup ήταν αυστηρός αλλά δίκαιος με τους Eλληνες και προσπάθησε να διασώσει την παρτίδα. Σε κάθε περίπτωση υπήρξε ειλικρινής. Μετά το Μνημόνιο τον Ιούλιο του 2011 είπε ευθέως αυτό που έκρυβε η τότε κυβέρνηση ακόμη: «Με την έγκριση της νέας βοήθειας και τις αυστηρές προϋποθέσεις στις οποίες δεσμεύεται η Αθήνα, η κυριαρχία των Ελλήνων θα περιοριστεί».

Δεν παρέλειπε να ζητάει να τηρούνται όσα συμφωνούνται. Ομως όσες φορές χρειάστηκε υπερασπίστηκε τους πολίτες: «Κανένας δεν έχει δικαίωμα να δίνει μαθήματα στην Ελλάδα και να πληγώνει τους Ελληνες δίνοντας μαθήματα και απειλώντας με έξοδο από το ευρώ. Ο λαός έδειξε κουράγιο, μπορεί να ελπίζει».

Επιδέξιοι χειρισμοί
Πάντα διαχώριζε τη θέση του από τις ακραίες αρνητικές τοποθετήσεις για την Ελλάδα, όπως των γερμανών, των ολλανδών και των αυστριακών πολιτικών, χαρακτηρίζοντας τις θεωρίες περί εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη ως «πολεμοχαρή ρητορική». Για να κρατάει τις ισορροπίες προέβαλε τη θεωρία ότι τεχνικά ήταν εφικτό να υπάρξει ελληνική έξοδος, αλλά πολιτικά θα ήταν τρέλα για την ίδια την ευρωζώνη. Με τους επιδέξιους χειρισμούς του, η Ελλάδα απέφυγε την έξοδο και ο ίδιος να του σκάσει χώρα-μέλος στα χέρια.