[Ενστάσεις] Η ήττα είναι ιδεολογική

Το 1947, δυο χρόνια μετά την αποφυλάκισή του από το Αουσβιτς, ο ιταλοεβραίος συγγραφέας και ποιητής Πρίμο Λέβι (1919-1987) έγραψε τις αναμνήσεις του. Το βιβλίο, που κυκλοφορεί και στα ελληνικά με τίτλο «Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος» (μετάφραση Χαρά Σαρλικιώτη, εκδ. Αγρα), περιγράφει τη βιωμένη εμπειρία του στο στρατόπεδο. Παραθέτω τρία μικρά αποσπάσματα από την περιγραφή της απόλυτης φρίκης:

n «Να εκμηδενίσεις τον άνθρωπο είναι δύσκολο, όσο και να τον δημιουργήσεις: δεν ήταν απλό, πήρε χρόνο, αλλά τα καταφέρατε, Γερμανοί. Είμαστε υπάκουοι κάτω από το βλέμμα σας, δεν έχετε να φοβηθείτε τίποτα από μας: καμιά πράξη αντίστασης, καμιά λέξη πρόκλησης, κανένα κριτικό βλέμμα» (σελ. 181).

n «26 Ιανουαρίου 1945 (σσ.: ημέρα που απελευθερώθηκε): Ο κόσμος μας ήταν ένας κόσμος νεκρών και φαντασμάτων. Το τελευταίο ίχνος πολιτισμού έσβησε μέσα μας και γύρω μας. Το έργο της αποκτήνωσης που άρχισαν οι θριαμβευτές Γερμανοί, το ολοκλήρωσαν οι ηττημένοι Γερμανοί» (σελ. 206).

n «Ο φασισμός ήταν ακόμα παρών, αλλά κρυμμένος μέσα στο κουκούλι του.  Προετοίμαζε την αλλαγή του για να εμφανιστεί ξανά με καινούργιο πρόσωπο, μη αναγνωρίσιμο, πιο αξιοσέβαστο, προσαρμοσμένος στις καινούργιες συνθήκες ενός κόσμου ο οποίος έβγαινε από την καταστροφή που ο ίδιος ο φασισμός είχε προκαλέσει» (σελ. 213).

Ο Λέβι έζησε με το φάντασμα εκείνης της απίστευτης ιστορίας εκμηδένισης. Στις 11 Απριλίου 1987, αυτοκτόνησε, πέφτοντας από τον τρίτο όροφο της πολυκατοικίας του στο Τορίνο, στο κενό. Ο Ελι Βίζελ σχολίασε: «Ο Πρίμο Λέβι είχε πεθάνει 40 χρόνια πριν, στο Αουσβιτς».

Το φρικτό γεγονός της ανθρώπινης εκμηδένισης, όπως περιγράφεται από τον Λέβι, αρνήθηκε προκλητικά χθες, στη Βουλή, ο βουλευτής Κασιδιάρης (στη δεύτερη συμβολική άρνηση εκ μέρους του του πολιτισμού μας – η άλλη ήταν το χαστούκι εναντίον μιας γυναίκας, η περιφρόνηση του γυναικείου φύλου, της χειραφέτησης, της ισότητας). Η άποψή του, προσβλητική για τον ανθρώπινο πολιτισμό που πασχίσαμε να χτίσουμε (είμαστε πολλοί) στη μεταπολίτευση, δυστυχώς έχει έρεισμα σε έναν γενικευμένο αντισημιτισμό, που καλλιεργήθηκε όχι μόνο ατύπως αλλά, συχνά, και θεσμικά: στα σχολεία, στην Εκκλησία, στα ΜΜΕ. Η ελληνική κοινωνία οχυρώνεται πίσω από μια ανεπίτρεπτη «αθωότητα», τα κόμματα θεωρούν ότι αν ψηφιστεί αντιτρομοκρατικός νόμος θα λυθεί το πρόβλημα. Την ίδια στιγμή, ο αντισημιτισμός ως ιδεολογία (μαζί με εξίσου συγγενείς ιδεολογίες περιχαράκωσης, μίσους και δήθεν εθνικής ανωτερότητας «χαραγμένης στο DNA») διεκδικεί επεκτατικά όλο και μεγαλύτερο μερίδιο στην ελληνική κοινωνία. Και με τον τρόπο μας, αυτό το μερίδιο το χαρίζουμε.

Ο βουλευτής Κασιδιάρης είναι η εξτρεμιστική έκφραση μιας βαθμιαίας ιδεολογικής εξαχρείωσης. Δυστυχώς.