[Εναλλακτικά] Η ποντικοπαγίδα των ακινήτων

ΕΦΙΑΛΤΗΣ στον δρόμο με τις λεύκες (στο σπίτι που αγόρασα με δάνειο). Κάπως έτσι θα μπορούσε να είναι ο τίτλος μιας από τις πολλές ιστορίες φρίκης της εποχής του Μνημονίου. Ο εφιάλτης είναι, εν προκειμένω, φορολογικός.

Επί δεκαετίες, η ελληνική κοινωνία περιστρεφόταν γύρω από την ανάγκη «να έχεις ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι σου». Πρώτα, ήταν οι κληρονομιές και οι θείες που τις γηροκομούσαν για να τους γράψουν το σπίτι. Αργότερα, όταν μπήκαμε στο ευρώ, γίναμε Ευρωπαίοι. Δηλαδή ήρθαν τα χαμηλά σε επιτόκιο και πολυετή σε εξόφληση στεγαστικά δάνεια. Από τον μικροαστισμό των γονικών παροχών περάσαμε στη χρηματοδότηση του ονείρου της μεσαίας τάξης. Μόνο που κανείς δεν είχε υπολογίσει ότι το σκληρό νόμισμα που λεγόταν ευρώ θα οδηγούσε μέσα σε μια δεκαετία την Ελλάδα στο ΔΝΤ.

Από το σημείο εκείνο και μετά όλα άλλαξαν. Ή μάλλον όλα άλλαξαν έναν χρόνο μετά το Μνημόνιο. Η ύφεση πάτωσε τα έσοδα. Και η πίεση από την τρόικα για είσπραξη φόρων έφερε ως αποτέλεσμα το περίφημο ΕΕΤΗΔΕ. Δηλαδή τη φορολόγηση ακινήτων μέσω λογαριασμών της ΔΕΗ. Υπουργός του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης Παπανδρέου εξηγούσε κατ’ ιδίαν τότε τη συλλογιστική – που δεν ήταν αθώα: «Μεγάλο μέρος του μαύρου χρήματος συσσωρεύεται στα ακίνητα. Δεν είναι μόνο το μαύρο χρήμα ως κεφάλαιο για την οικοδομή. Ή τα μαύρα μεροκάματα. Είναι και το μαύρο στη διαφορά μεταξύ αντικειμενικής αξίας και πραγματικής τιμής. Ή το μαύρο που επενδύεται σε ακίνητα». Δεν το είπαν ποτέ. Αλλά πίστευαν ότι η ηθική νομιμοποίηση της φορολόγησης των ακινήτων ήταν ότι αποτελούσαν εστία φοροδιαφυγής.

Κάπως έτσι οι Ελληνες – για πρώτη φορά στην ιστορία τους – είδαν τα σπίτια τους να μετατρέπονται σε παγίδες φορολόγησης. Ο πέλεκυς έπεσε επί δικαίους και αδίκους – δηλαδή φοροφυγάδες και έντιμους φορολογουμένους. Ακόμη χειρότερα: η κατάρρευση των τιμών των ακινήτων σήμαινε ότι για πρώτη φορά στα χρονικά οι αντικειμενικές αξίες – που έτσι κι αλλιώς αναθεωρήθηκαν προς τα πάνω – υπερέβησαν, ενίοτε κατά πολύ, τις πραγματικές τιμές στην αγορά. Αρα ακόμη και η άρον άρον πώληση – αν υποθέσουμε ότι βρισκόταν αγοραστής ακόμη και σε εξευτελιστική τιμή – δεν αποτελούσε λύση για τη φορολόγηση.

Ολα αυτά προέκυψαν λίγα μόνο χρόνια μετά την ισοπέδωση των φόρων στα ακίνητα προς το τέλος της υπουργίας Αλογοσκούφη που παρακίνησε πολλούς να μεταβιβάσουν ή να αγοράσουν σπίτια. Το ρεπορτάζ των τελευταίων ημερών – αλλά και η κοινή λογική – μας κάνει να συμπεράνουμε ότι η φορολόγηση των ακινήτων θα εξακολουθήσει να είναι «Η» λύση για να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα των εσόδων τα επόμενα χρόνια. Το ΕΕΤΗΔΕ θεωρείται ο πιο αποτελεσματικός φόρος και είναι χαρακτηριστική η αντίσταση και της τρόικας και του υπουργείου Οικονομικών στην κατάργησή του. Αν αναλογιστεί κανείς τη συμμετοχή της οικοδομής σε όλες τις φάσεις ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας από το 1950 και πέρα, αντιλαμβάνεται τις συνέπειες.