[Διαστάσεις] Ανάρμοστες σχέσεις

Τον τελευταίο μισό αιώνα δύο ήταν τα μεγάλα ονόματα της τουρκικής δημοσιογραφίας: ο Μεχμέτ Αλί Μπιράντ και ο Χασάν Τζεμάλ. Ο πρώτος γεννήθηκε το 1942 και πέθανε στις 17 Ιανουαρίου 2013. Η ημέρα αυτή ταυτίζεται πλέον με τον Θάνατο του Δημοσιογράφου. Ο δεύτερος γεννήθηκε το 1944 και στις 18 Μαρτίου 2013 φιμώθηκε με πρωθυπουργική εντολή. Την ημέρα αυτή οι φιλελεύθεροι Τούρκοι θα τη θυμούνται για τον Θάνατο της Δημοσιογραφίας.

Εγγονός του γεννημένου στη Μυτιλήνη Τζεμάλ Πασά, που ήταν γνωστός ως Αιμοδιψής Σεΐχης επειδή έστειλε στην κρεμάλα πολλούς άραβες εθνικιστές και διανοούμενους, ο Χασάν Τζεμάλ δεν μοιάζει καθόλου με τον παππού του. Είναι ένας ήπιος άνθρωπος που εργάστηκε σε πολλές εφημερίδες, προτού καταλήξει το 1998 στη «Μιλιέτ». Ακούραστος υπερασπιστής της δημοκρατίας, ένθερμος ευρωπαϊστής, προκάλεσε πάταγο τον περασμένο Σεπτέμβριο με το βιβλίο του για τη γενοκτονία των Αρμενίων. Οι σχέσεις του με τον Ερντογάν είχαν ήδη αρχίσει να ψυχραίνονται, καθώς επέκρινε επανειλημμένα τον αυταρχισμό του τούρκου Πρωθυπουργού. Οταν όμως υπερασπίστηκε δημοσίως το δικαίωμα της εφημερίδας του να δημοσιεύσει κατ’ αποκλειστικότητα τις μυστικές συνομιλίες κούρδων απεσταλμένων με τον Οτζαλάν – όπου ο τελευταίος φέρεται να λέει ότι αν λυθεί το Κουρδικό εκείνος θα υποστηρίξει την υποψηφιότητα του Ερντογάν για την προεδρία – η ρήξη ήταν οριστική. Ο Πρωθυπουργός τον επέκρινε δημοσίως. Και η «Μιλιέτ» του έδωσε υποχρεωτική άδεια δύο εβδομάδων.

«Τα οικονομικά συμφέροντα των μεγιστάνων των μέσων ενημέρωσης έξω από τον χώρο της δημοσιογραφίας έχουν κάνει ομάδες πολιτικής εξουσίας να πάρουν το πάνω χέρι. Με άλλα λόγια, η εξάρτηση των μεγιστάνων από την Αγκυρα για τα οικονομικά τους συμφέροντα και η υπέρμετρη εξουσία της Αγκυρας στα οικονομικά ζητήματα, σε συνδυασμό με την υποβάθμιση της δικαστικής εξουσίας της Τουρκίας, έχουν κάνει ευκολότερη τη σύναψη ανάρμοστων σχέσεων ανάμεσα στις πολιτικές ελίτ και στα μέσα ενημέρωσης». Αυτά έγραφε ο Χασάν Τζεμάλ στην πρώτη στήλη μετά την επιστροφή του, που επρόκειτο να δημοσιευθεί στις 18 Μαρτίου. Δεν δημοσιεύθηκε ποτέ. Ισως ένα ανάλογο άρθρο να μη δημοσιευόταν και σε μια ελληνική εφημερίδα – αλλά αυτό είναι μια διαφορετική συζήτηση. Γεγονός είναι ότι εκείνη την ημέρα έπρεπε να έχουμε καταλάβει ότι τα πράγματα στην Τουρκία είναι πιο σοβαρά από ό,τι νομίζαμε.

Ιδιοκτήτης της «Μιλιέτ» είναι ο Γιλντιρίμ Ντεμιρορέν, πρόεδρος της Τουρκικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας και γιος του ιδιοκτήτη του ομίλου φυσικού αερίου Milangaz, που έχει στενές σχέσεις με την κυβέρνηση. Αγόρασε την εφημερίδα από τον δισεκατομμυριούχο Αϊντίν Ντογάν, αφού ο τελευταίος είχε τιμωρηθεί με πρόστιμο 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων για φοροδιαφυγή όταν άρχισε να επικρίνει τον Πρωθυπουργό. Αν θέλει ένας Τούρκος να μάθει τι γίνεται αυτές τις ημέρες στη χώρα του μάλλον δεν θα αγοράσει τουρκική εφημερίδα.