[Αγιογραφίες] Διασπορές

ΠΕΣΤΕ ό,τι θέλετε για τη Μαρία Ρεπούση. Ωστόσο, η πανεπιστημιακός λειτούργησε ως πρόδρομος δείκτης της επανεμφάνισης της πολιτικής μισαλλοδοξίας στη χώρα μας. Η αναφορά περί «συνωστισμού στην προκυμαία της Σμύρνης» στο βιβλίο της Στ’ Δημοτικού που συνέγραψε προ ετών η ιστορικός υπήρξε καταλύτης για να φανερωθεί το ακροδεξιό περιθώριο. Το βιβλίο απεσύρθη κι έδωσε τη θέση του σε ένα άλλο, εντελώς ακατάλληλο για τους νεαρούς μαθητές – πόνημα που επιμελήθηκε άλλη ομάδα ιστορικών. Αλλά η Ρεπούση, αντί να είναι πονοκέφαλος διαδοχικών υπουργών Παιδείας των κυβερνήσεων Καραμανλή και Παπανδρέου, μπήκε στη Βουλή με τη ΔΗΜΑΡ. Προφανώς, η περιπέτειά της ως συγγραφέως ιστορικού βιβλίου για το δημοτικό ενεργοποίησε και την ίδια αλλά και έναν χώρο που αντιμετωπίζει με ευαισθησία τα θέματα του εθνικισμού, της ιστορικής μνήμης και των διακρίσεων.

Η μοίρα των ανθρώπων δεν αλλάζει. Οπότε η σενιαρισμένη ιστορικός συνεχίζει να προκαλεί αναταράξεις και όχι μόνο ερεθίζοντας τους συνήθεις υπόπτους εκ δεξιών. Αλλά ολίγον και το κόμμα της. Αφορμή ο αντιρατσιστικός νόμος κι ένα e-mail που η Ρεπούση έστειλε ή δεν έστειλε σε κομματικό όργανο ή το πιθανότερο σε ομοϊδεάτες της πανεπιστημιακούς και φίλους. Στο κείμενο η Ρεπούση επισημαίνει ότι ο γενικά προοδευτικός χαρακτήρας του νομοσχεδίου Ρουπακιώτη – το οποίο στηρίζει – έχει κάνει αρκετούς να μην προσέξουν τη συμπερίληψη της γενοκτονίας Ποντίων και Ελλήνων της Μικράς Ασίας σε ό,τι αυτό ορίζει ως γενοκτονία. Αυτό ανταποκρίνεται σε σχετικά ψηφίσματα της ελληνικής Βουλής αλλά και στις αντιλήψεις της ΝΔ. Η Ρεπούση όμως, επικαλούμενη την έλλειψη διεθνούς αναγνώρισης των γενοκτονιών αυτών, επισημαίνει ότι δεν μπορούν να ενταχθούν στον νόμο. Και ότι η απαγόρευση της αμφισβήτησης / προσβολής τους θα δώσει ουσιαστικά φόρα στις εθνικιστικές δυνάμεις.

Η πρωτοβουλία της Ρεπούση δεν άρεσε στο κόμμα της εν μέρει και γιατί η ΔΗΜΑΡ δεν είναι αδιάφορη στην ψήφο των εχόντων ποντιακές ρίζες. Αλλά και γιατί, ακόμη και για ένα προοδευτικό αριστερό κόμμα, είναι μια άποψη που σοκάρει με την επιστημονική της ψυχραιμία. Το Ολοκαύτωμα των Εβραίων είναι λοιπόν άξιο προστασίας από το νομοσχέδιο Ρουπακιώτη αλλά δεν ισχύει το ίδιο για τη σφαγή των Μικρασιατών και των Ποντίων; Είναι σαν να γίνονται διακρίσεις στην ιστορική μνήμη ή μάλλον σε θέματα προσβολής της. Η επιχειρηματολογία δεν είναι εντελώς αυτονόητη, ούτε, βέβαια, πολιτικά ευπρόσδεκτη. Φυσικά, είναι κι αυτή μια στάση, νιώθεται, ιδίως αν εκφέρεται από αυτούς που έχουν ψηθεί ή υποφέρει στους πολέμους εθνικιστικών και προοδευτικών της προηγούμενης δεκαετίας.

ΚΑΤΑ τα λοιπά, όλη αυτή η ιστορία (με πεζό όχι με κεφαλαίο γιώτα) έρχεται να επιβεβαιώσει ότι οι πανεπιστημιακοί δεν είναι εύκολο, ενίοτε δε δεν είναι και κατάλληλο, ανθρώπινο υλικό για την πολιτική. Εχουν μάθει να βλέπουν τα πράγματα από πάνω προς τα κάτω – ενώ η πολιτική απαιτεί συνήθως το αντίθετο. Είναι ανεξάρτητοι και αναγνωρίζουν ως συνομιλητές αυτούς που έχουν επιστημοσύνη πολύ περισσότερο απ’ ό,τι σέβονται τις αόρατες αλλά σκληρές ιεραρχίες των κομμάτων. Ρεπούση και Αγίου Κωνσταντίνου – λίγο από εδώ, λίγο από εκεί – το μάζεψαν το θέμα. Αλλά ο συνωστισμός καθηγητών της ΔΗΜΑΡ είναι ολίγον ωρολογιακή βόμβα – και μάλιστα διασποράς.