[Ενστάσεις] Εκανε πλάκα ο Ζίζεκ;

Μου αρέσουν οι πλάκες. Βαριέμαι τους άκαμπτους, αυτούς που δεν αστειεύονται με τους φίλους τους, με τα δημόσια πρόσωπα, ακόμη και με τους πόνους και τις φοβίες τους. Αλλά, επίσης, ξέρω πού σταματάει η πλάκα. Η πλάκα, δημοσίως, εύκολα οδηγεί στην παρεξήγηση – ακόμη κι αν αυτοί που θα παρεξηγούνταν θα ήταν στο ανέμπνευστο κλισέ επιτελείο της επικοινωνιακής πολιτικής της κυβέρνησης και της Νέας Δημοκρατίας (επ’ αυτού δεν έχουν άδικο στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης).

Εχω όμως την εντύπωση ότι ο μιντιακός αστέρας της σκέψης Σλάβοϊ Ζίζεκ δεν έκανε και τόσο πλάκα όταν δήλωνε, σε δημόσιο βήμα στην Κροατία, μάλιστα πλάι στον Αλέξη Τσίπρα, ότι, σύμφωνα με το δικό του δημοκρατικό όραμα, όσοι δεν υποστηρίζουν τον ΣΥΡΙΖΑ θα πάρουν εισιτήριο χωρίς επιστροφή για τα γκουλάγκ. Ή μάλλον ανακύκλωνε το βασικό σχήμα της μεθόδου του, που περιλαμβάνει οπωσδήποτε την πρόκληση η οποία στόχο έχει την αποδόμηση. Την αποδόμηση των στέρεων τρόπων σκέψης και, επίσης, την αποδόμηση του καπιταλισμού.

Παραδοξολόγος ή όχι, πλακατζής ή όχι, ο Ζίζεκ ένα μόνιμο μοτίβο χρησιμοποιεί στα γραπτά του: το μοτίβο της βίας και της χρήσης της. Το βιβλίο του «Βία. Εξι λοξοί στοχασμοί» θα μπορούσε να αποτελεί και προτροπή για αυτό που στο πεζοδρόμιο μεταφράζεται στο σύνθημα «Βία στη βία της εξουσίας». Είναι αυταρχικές οι εξουσίες του σύγχρονου δυτικού κόσμου; Αδιαφορεί. Κατ’ αυτόν ο καπιταλισμός είναι συνώνυμος με αυτό που ονομάζει «θεμελιακή συστημική βία». Και η δημοκρατία; Τα δικαιώματα; Οι κοινωνίες που παράγουν, προοδεύουν, χτίζουν; Γι’ αυτόν όλα αυτά είναι παράγωγα βίας και, άρα, το μόνο που τους πρέπει είναι η βίαιη δράση για την ανατροπή τους. Πλάκα πλάκα, ο άνθρωπος αυτός θαυμάζει τη βία.

Και τα σταλινικά εγκλήματα; Δεν έχει ασκήσει κριτική στον Στάλιν; Ασφαλώς, διευκρινίζει ο Τζον Γκρέι στο «Νew York Review of Books» (12/7/2012). Μόνο που «δεν καταδικάζει τη φρίκη των βασανιστηρίων και τη δολοφονική βία του Στάλιν αλλά την προσπάθειά του να δικαιολογήσει την εκ μέρους του προσφυγή στη βία με αναφορές στη θεωρία του μαρξισμού». Και τι ακριβώς εννοεί όταν ισχυρίζεται ότι ο Γκάντι ήταν πιο βίαιος απ’ τον Χίτλερ; Κάνει πλάκα όταν ισχυρίζεται ότι «αν και ο Γκάντι δεν υποστήριζε τις ανθρωποκτονίες, οι πράξεις του βοήθησαν τους Βρετανούς ιμπεριαλιστές»;

Εν πάση περιπτώσει, αφού βρίσκει ακροατήριο ο Ζίζεκ μπορεί να λέει ό,τι θέλει. Αλλά επειδή ο δημόσιος λόγος τροφοδοτεί δημόσιο αντίλογο, θα ήθελα ειλικρινά να ξέρω την απάντηση του επικοινωνιακού επιτελείου του ΣΥΡΙΖΑ αν, ας πούμε, ένας επίσης προκλητικός συντηρητικός διανοούμενος, π.χ. ο Νάιαλ Φέργκιουσον, έλεγε σε εκδήλωση της ΝΔ ότι καλό θα ήταν να ανοίξει ξανά η Μακρόνησος.