[Τρίτη άποψη] Διασώθηκε το επίδομα γάμου;

Η νέα Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, που υπέγραψε προχθές η ΓΣΕΕ με τρεις από τις τέσσερις βασικές εργοδοτικές οργανώσεις, μπορεί να αποτελέσει ανάχωμα απέναντι σε ενδεχόμενη διακοπή της χορήγησης του επιδόματος γάμου 10%, περαιτέρω δηλαδή μείωση μισθών για τους έγγαμους εργαζομένους, σε πολλές επιχειρήσεις. Από χθες, 15 Μαΐου, μια τέτοια διακοπή θα ήταν σύννομη βάσει των σχετικών διατάξεων του «μεσοπρόθεσμου πλαισίου» που θεσπίσθηκε πέρυσι τον Νοέμβριο (Νόμος 4093/2012). Αλλά με τις υπογραφές τους οι εκπρόσωποι των οργανώσεων των μικρομεσαίων επαγγελματικών, βιοτεχνικών και εμπορικών επιχειρήσεων (ΓΣΕΒΕΕ), του εμπορίου (ΕΣΕΕ) και των ξενοδοχείων και άλλων επιχειρήσεων στον τουρισμό (ΣΕΤΕ) δεσμεύθηκαν ότι οι εργοδότες-μέλη τους – πολλές δεκάδες χιλιάδες – δεν θα προβούν σε τέτοιες ενέργειες στη διάρκεια του 2013.

Σε αντίθεση ωστόσο με τις ΕΓΣΣΕ που συνομολογούνταν στο παρελθόν, προ Μνημονίων, την καθολική ισχύ του επιδόματος γάμου η Σύμβαση που υπογράφηκε προχθές θεσμικά δεν την κατοχυρώνει, ούτε ρυθμίζει οποιοδήποτε άλλο ζήτημα σχετικό με τις δραστικά περικομμένες αμοιβές ή με τους όρους εργασίας. Το επισημαίνουν, από διαμετρικά αντίθετες ιδεολογικές αφετηρίες, τόσο ο ΣΕΒ όσο και το Πανεργατικό Αγωνιστικό Μέτωπο και η συνδικαλιστική παράταξη Αυτόνομη Παρέμβαση, που αρνήθηκαν να μετάσχουν και να υπογράψουν. Η αποχή τους πάντως δεν θα επηρεάσει τώρα την έκταση καταβολής του επιδόματος γάμου.

Ο ΣΕΒ είχε ήδη δεσμευθεί μονομερώς ότι οι επιχειρήσεις-μέλη του θα εξακολουθήσουν να το καταβάλλουν φέτος, επιμένοντας ότι είναι πιο οργανωμένες και σύγχρονες και, κατά κανόνα, αμείβουν τους μισθωτούς τους πάνω από τα συμβατικά υποχρεωτικά επίπεδα. Δεν έκρυψε όμως την απώτερη επιδίωξή του, τη στήριξη της οικογένειας να την αναλάβει η Πολιτεία, με ένα σκεπτικό ότι η οικογενειακή κατάσταση των εργαζομένων δεν πρέπει να επηρεάζει τη θέση τους στην αγορά εργασίας, οπότε να προτιμώνται π.χ. στις προσλήψεις οι άγαμοι ως φθηνότεροι. Αφησε έτσι ανοικτό ποια στάση θα τηρήσει το 2014. Στην άλλη όχθη, το ΠΑΜΕ, πάγια αντίθετο στην εκάστοτε ΕΓΣΣΕ, και τότε που αυξανόταν ο κατώτατος μισθός, από χρόνια έχει διαχωρίσει τη θέση του από τη ΓΣΕΕ, ενώ η Αυτόνομη Παρέμβαση μετέχει επικρίνοντας την πλειοψηφία, για να ωθήσει σε πιο ριζοσπαστικές επιλογές. Μικρή σχέση με το ίδιο το επίδομα γάμου ή, ευρύτερα, με την ουσία της συλλογικής διαπραγμάτευσης στις σημερινές συνθήκες είχαν οι αντιπαραθέσεις που είδαμε αυτές τις ημέρες να οξύνονται. Ανέδειξαν διαμάχες ισχύος στο εσωτερικό της εργοδοτικής πλευράς αφενός, της εργατικής συνδικαλιστικής αφετέρου, όχι μεταξύ των δύο, αντανακλώντας ανταγωνισμούς σε επίπεδο κομμάτων.

Πώς αξιολογείται όμως η νέα ΕΓΣΣΕ; Εκτός της μοναδικής της ρύθμισης που διαφυλάσσει το επίδομα γάμου βρίσκονται επιχειρήσεις-μη μέλη των εργοδοτικών ενώσεων που την υπέγραψαν, οπότε, αν το θελήσουν, μπορούν αμέσως να σταματήσουν να το δίνουν. Επίσης – θεωρητικά – επιχειρήσεις που με τον σκοπό αυτό θα αποχωρούσαν από τις οργανώσεις όπου ανήκαν. Προπάντων όμως, θα προσθέταμε, το επίδομα γάμου, όπως και άλλες παροχές και δικαιώματα, μπορεί να κόψει απροσδιόριστος αριθμός εργοδοτών, ανεξάρτητα από τις όποιες δεσμεύσεις αναλαμβάνουν οι εκλεγμένοι εκπρόσωποί τους, ανεξάρτητα επίσης από την υφιστάμενη νομοθεσία. Και αυτό, η εκτεταμένη ανομία στις εργασιακές σχέσεις, η αναντιστοιχία ανάμεσα σε όσα επιτάσσουν οι θεσμοί, νόμοι και συλλογικές συμβάσεις, και στην πραγματικότητα στην αγορά εργασίας και στους τόπους δουλειάς, είναι ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά προβλήματα στη χώρα μας: πρόβλημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ισονομίας, δημοκρατίας, που υπονομεύει κάθε ανάπτυξη. Δεν γεννήθηκε με την κρίση. Μεγάλη μαύρη αγορά εργασίας υπήρχε πολλά χρόνια πριν, πλήττοντας προπάντων μετανάστες, νέους, γυναίκες. Αλλά, βέβαια, σε συνθήκες ύφεσης και τεράστιας ανεργίας τρέφεται και εξαπλώνεται.

Στο όνομα της επιβαλλόμενης συνολικής αντιμετώπισης όμως θα ήταν λάθος να περιφρονηθεί η προχθεσινή ΕΓΣΣΕ. Μάλλον σαν μικρό βήμα στην αναγκαία κατεύθυνση θα πρέπει να τη δούμε. Ανάμεσα στη μαύρη αγορά εργασίας και σε κάποιους θυλάκους ευνομίας υπάρχουν άλλωστε και γκρίζες ζώνες όπου θα επιδράσει θετικά. Το μεγάλο πρόβλημα φέρονται να αναγνωρίζουν οι οργανώσεις που την υπέγραψαν, αναγγέλλοντας στο προοίμιο κοινές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της ανεργίας, την πάταξη της αδήλωτης και ανασφάλιστης εργασίας κ.λπ. Κρατάμε ωστόσο την επιφύλαξη ότι θέλουν να τις αναλάβουν «προς την κυβέρνηση». Πρωτίστως είναι δική τους δουλειά, συνδικάτων, επιχειρήσεων και των ενώσεών τους, αυτοτελώς.