[Ενστάσεις] Επιβραβεύοντας την ουσία

Το σωτήριον έτος 2002, στο θέατρο Πολιτεία, η μικρή θεατρική κολεκτίβα του Σωτήρη Χατζάκη είχε ανεβάσει μια παράσταση εμπνευσμένη από λαϊκές παραδόσεις, υπό τον τίτλο «Η νύχτα του Τράγου». Κατά τη διάρκεια της παράστασης, ένα μέλος του θιάσου έλεγε στο κοινό: «Τώρα θα διακόψουμε για ένα δρώμενο» (ή κάτι τέτοιο). Εβγαιναν λοιπόν στους δρόμους του Ψυρή όλοι οι θεατές, πίσω από τον θίασο, κρατώντας κεριά και ο θίασος έψαλλε κάτι διονυσιακούς ύμνους. Το βράδυ που είχα πάει εγώ, είχε πλάκα ότι μας γάβγισαν κάτι σκύλοι…

Και λοιπόν; Ο μόνος είναι που κάνει κάτι αντισυμβατικό στο θέατρό του; Κι από πότε το πείραμα, η αντισυμβατικότητα, η πρόκληση ακόμα, είναι κακό πράγμα στο θέατρο;

Ποτέ δεν ήταν. Προκλητικές παραστάσεις, άλλωστε, έχει κάνει και ο άρτι αποχωρήσας καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, Γιάννης Χουβαρδάς – και στη δική του θεατρική στέγη, στο Αμόρε, και στην πρώτη κρατική σκηνή μας.

Οι διαφορές ανάμεσα στον Γιάννη Χουβαρδά και στον Σωτήρη Χατζάκη, για τον οποίο χθες κυκλοφόρησε μια έντονη φήμη ότι προαλείφεται για νέος καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, είναι πολλές. Οι ουσιαστικές όμως είναι δύο.

*Ο Χουβαρδάς, κέντρο μιας πολυπληθούς δημιουργικής ομάδας που έχει πλουτίσει το θέατρό μας, είναι εξωστρεφής, αν είναι να ανήκει κάπου θέλει να ανήκει στο παγκόσμιο θέατρο και οι προσεγγίσεις του ενσωματώνουν τον καλλιτεχνικό μοντερνισμό, προέκταση μιας ανήσυχης στάσης και στη ζωή. Ο Χατζάκης, οπαδός του διονυσιασμού (η αγαπημένη έκφρασή του), δοκιμάστηκε με ευρύτερο σχήμα στο ΚΘΒΕ, όπου μάλιστα έκανε μια εισπρακτική επιτυχία, «Το μεγάλο μας τσίρκο» – μια παράσταση με πολλή επιθεωρησιακή αισθητική, πολύ πόνο, πολύ εθνολαϊκισμό και ακόμη πιο πολύ παράπονο, που κατήγγελλε τους κακούς ξένους οι οποίοι μας οδήγησαν εδώ που είμαστε!

*Ο Χουβαρδάς υπήρξε, πρωτίστως, σπουδαίος μάνατζερ. Και στο Αμόρε, το οποίο επί χρόνια διηύθυνε, και κυρίως στο Εθνικό, η οικονομική του διαχείριση (συνδυασμένη μάλιστα με την επιτυχία του) ήταν υποδειγματική. Ο ίδιος, αποχωρώντας, δήλωσε περήφανος για τον «πλεονασματικό απολογισμό» του, προσθέτοντας ότι «δεν χρωστάει πουθενά και ότι έχει κι ένα οικονομικό μαξιλαράκι στις τράπεζες». Ο Χατζάκης, πολύ πρόσφατα, έπειτα από μια περίοδο έντασης με το Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΘΒΕ, απέτυχε να υπερψηφιστεί ο απολογισμός του, που απορρίφθηκε με τέσσερις ψήφους κατά, μία υπέρ και δύο λευκές. Οσοι τον καταψήφισαν του προσάπτουν ευθύνες για τη συνεργασία με ιδιωτικό θεατρικό φορέα με όρους «καταφώρως άνισους» υπέρ του ιδιώτη, οι οποίοι οδήγησαν σε υπερβάσεις του προϋπολογισμού. Βλέπετε εσείς στο σημείο αυτό καμιά αντισυμβατικότητα; Εστω κανέναν διονυσιασμό; Ποια ουσία διεκδικεί επιβράβευση;

Κατόπιν όλων αυτών, είναι να απορεί κανείς πώς μπορεί να κυκλοφορεί για την καλλιτεχνική διεύθυνση του Εθνικού Θεάτρου πρόσωπο που δεν είναι, έστω, Καλαματιανός.