[Κιόσκι] Κόντρα στη γεροντική γκρίνια

Ηταν τέτοιες ημέρες πριν από έναν χρόνο όταν ο βρετανός ιστορικός Νάιαλ Φέργκιουσον υποστήριζε σε ένα συνέδριο ότι αρκεί να μετρήσει κανείς τις γλώσσες που μιλιούνται στην Ευρωπαϊκή Ενωση για να καταλάβει ότι το ευρωπαϊκό όραμα είναι καταδικασμένο να αποτύχει. Επειτα, ας ρίξει μια ματιά στον αριθμό των μελών της. Τα έξι μέλη ήταν λίγα, στα δέκα άρχισε να βγαίνει λίγος καπνός, στα δώδεκα ακόμη περισσότερος, στα 25 το καζάνι άρχιζε να βράζει επικίνδυνα, στα 27 δεν θα μπορούσε παρά να εκραγεί. Τέλος, ας παρατηρήσει τη διαχρονική εξέλιξη του ρυθμού ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Το 4% των δεκαετιών του ’50 και του ’60 έγινε 2,8% τη δεκαετία του ’70, 2,1% το ’80, 1,7% το ’90, μηδέν σήμερα.

Εντάξει, ο Φέργκιουσον δεν συμπάθησε ποτέ ιδιαίτερα την ιδέα της ενωμένης Ευρώπης, ο ευρωσκεπτικισμός του τον κάνει να βλέπει την πολυγλωσσία σαν Βαβέλ και τη διεύρυνση σαν υπερτροφία. Εξίσου απαισιόδοξος, όμως, σε εκείνο το συνέδριο είχε εμφανιστεί και ο διευθυντής της Die Zeit Γιόζεφ Γιόφε. Ο γερμανός δημοσιογράφος δεν εντόπιζε το πρόβλημα στους αριθμούς, αλλά στη διάθεση των κρατών να εκχωρήσουν την εθνική τους κυριαρχία. Η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, είχε πει, μοιάζει με ορειβασία στις Αλπεις. Στην αρχή τα πράγματα είναι εύκολα. Οσο ανεβαίνουμε, όμως, τόσο δυσκολεύουν. Και τώρα έχουμε φτάσει σε ένα σημείο όπου δεν ξέρουμε τι να κάνουμε. Να γυρίσουμε πίσω ή να συνεχίσουμε την ανάβαση μέχρι την κορυφή όπου μας περιμένει η συνομοσπονδία; Και αν αποφασίσουμε να συνεχίσουμε πώς θα σιγουρευτούμε ότι θα τα καταφέρουμε όλοι μαζί; Στην ομάδα των ορειβατών άλλοι είναι ευσταλείς, άλλοι καχεκτικοί.  

Σε αυτή τη μαυρίλα, θα έπρεπε να ξεφυλλίσει κανείς ένα αμερικανικό περιοδικό, το Foreign Policy, για να πάρει μια γεύση αισιοδοξίας. Δύο Ευρωπαίοι, αρκετά νεότεροι από τον βρετανό ιστορικό και τον γερμανό δημοσιογράφο, κάνουν μια διαφορετική ανάγνωση. Οι Μαρκ Λέοναρντ και Χανς Κουντνάμι υπενθυμίζουν ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση εξακολουθεί να είναι η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Η αγοραστική δύναμη των πολιτών της είναι τετραπλάσια από την αγοραστική δύναμη των Κινέζων, τριπλάσια από των Βραζιλιάνων, εννεαπλάσια από των Ινδών. Ακόμη και σε συνθήκες κρίσης, το χάσμα ανάμεσα στην ποιότητα ζωής της Ευρώπης και της Ασίας ή της Λατινικής Αμερικής παραμένει μεγάλο.

Υπάρχει άραγε μια γενιά που προτιμά να βλέπει το ποτήρι μισογεμάτο, ένας νεανικός ενθουσιασμός που στέκεται απέναντι στη γεροντική γκρίνια, νέοι άνθρωποι γεμάτοι διάθεση να ανεβούν στην κορυφή των Αλπεων όταν οι γηραιότεροι έχουν αρχίσει να ονειρεύονται τη θαλπωρή και την ασφάλεια ενός καταφυγίου, μια νέα γενιά έτοιμη να αγαπήσει την ευρωπαϊκή ιδέα έστω και για διαφορετικούς λόγους από αυτούς για τους οποίους την αγάπησε η παλαιότερη; Θα μπορούσε να υπάρξει. Αρκεί αυτοί οι παλιοί να εγκαταλείψουν τις εμμονές τους και να ανοίξουν μια αγορά εργασίας που επιμένουν να κρατούν ερμητικά κλειστή.