[Ιστορίες] Το γιατί της ύπαρξης

Ο φόβος: Τα παιδιά εντοπίζουν τα φίδια πιο γρήγορα από ό,τι εντοπίζουν τα λουλούδια. Είναι το συμπέρασμα μιας από τις έρευνες που επικαλέστηκε ο αμερικανός βιολόγος Ρομπ Νταν, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας, για να στηρίξει πρόσφατα, σε μακροσκελές του άρθρο στο «Slate» τη θεωρία ότι ο φόβος των άγριων θηρίων διαμόρφωσε τον άνθρωπο, εντάχθηκε στο συλλογικό ασυνείδητό του και εξηγεί πολλά από τα σημερινά του άγχη.

Η απαισιοδοξία: Ο γελοιογράφος Ντενίς Πεσέν σχεδίασε δύο άνδρες καθισμένους σε πολυθρόνες. Ο ένας διαβάζει κάτι σε μια ταμπλέτα: «Σύμφωνα με έρευνα ενός πανεπιστημίου της Νυρεμβέργης», λέει στον άλλον, «οι απαισιόδοξοι ζουν περισσότερα χρόνια». «Μη βιαστείς να χαρείς», του απαντά ο άλλος. Πράγματι, γερμανοί και ελβετοί ερευνητές διαπίστωσαν πρόσφατα ότι η απαισιοδοξία μπορεί να αυξήσει το προσδόκιμο ζωής, αφού ωθεί τον άνθρωπο να είναι πιο προσεκτικός με την υγεία και την ασφάλειά του.

Το νόημα: Τον Σεπτέμβριο του 1942 ο Βίκτορ Φρανκλ, εξέχων εβραίος ψυχίατρος και νευρολόγος στη Βιέννη, συνελήφθη και μεταφέρθηκε σε ένα ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης μαζί με τη σύζυγο και τους γονείς του. Τρία χρόνια αργότερα, όταν το στρατόπεδό του απελευθερώθηκε, τα περισσότερα μέλη της οικογένειάς του είχαν χαθεί – αλλά αυτός, ο κρατούμενος με τον αριθμό 119104, είχε επιβιώσει. Το 1946 κυκλοφόρησε το βιβλίο «Το νόημα της ζωής» (εκδ. Ψυχογιός). Το είχε γράψει μέσα σε εννέα ημέρες, έμελλε να πουλήσει εκατομμύρια αντίτυπα, ήταν βασισμένο στις εμπειρίες του από τα ναζιστικά στρατόπεδα. Η διαφορά ανάμεσα σε εκείνους που είχαν ζήσει και εκείνους που είχαν πεθάνει, αποφάνθηκε ο Φρανκλ, μπορούσε να συνοψιστεί σε μία λέξη: νόημα. Οσοι κατάφερναν να βρουν κάποιο νόημα ακόμη και στις πλέον φριχτές συνθήκες, όσοι πίστευαν ότι η ζωή περίμενε ακόμη κάτι από αυτούς, ήταν πολύ πιο ανθεκτικοί. «Ο άνθρωπος που γνωρίζει το “γιατί” της ύπαρξής του θα μπορέσει να αντέξει σχεδόν κάθε “πώς”», έγραψε σε κάποιο σημείο ο Φρανκλ. «Οσο πιο πολύ ξεχνάει κανείς τον εαυτό του – υπηρετώντας έναν σκοπό ή αγαπώντας έναν άλλον άνθρωπο – τόσο πιο άνθρωπος είναι», έγραψε σε άλλο σημείο. Με τους φόβους και τις απαισιοδοξίες – θα έγραφε ενδεχομένως αν ζούσε σήμερα – επιβιώνεις, πιθανώς και για περισσότερα χρόνια. Δίνοντας, ζεις.