[Διαστάσεις] Μια τελευταία ευκαιρία

Εβδομήντα χιλιάδες νεκροί. Πέντε εκατομμύρια πρόσφυγες και εκτοπισμένοι. Και μια εκτεταμένη επιχείρηση εθνοκάθαρσης κατά μήκος της ακτής, εκεί όπου κυριαρχούν οι Αλαουίτες, με διαφαινόμενο στόχο τη δημιουργία ενός θύλακα όπου θα μπορούσε να καταφύγει ο δυνάστης όταν χάσει τον έλεγχο της Δαμασκού. Ο πόλεμος της Συρίας μοιάζει όλο και περισσότερο με εκείνον της Βοσνίας, πριν από δύο δεκαετίες. Και η διεθνής κοινότητα δείχνει και πάλι αδύναμη να αντιδράσει, εγκλωβισμένη στους φόβους της, στην πικρή της πείρα και – φυσικά – στα αντικρουόμενα συμφέροντά της.

Οι μεγάλες δυτικές δυνάμεις, δηλαδή οι ΗΠΑ, η Γαλλία και η Βρετανία, έχουν χαράξει μια σαφή «κόκκινη γραμμή»: τη χρήση χημικών όπλων από το καθεστώς του Ασαντ. Ξέρουν βέβαια ότι κάτι τέτοιο είναι δύσκολο να αποδειχθεί. Πράγματι, μόλις έγιναν οι σχετικές καταγγελίες, η κυβέρνηση έριξε την ευθύνη στους αντάρτες και οι αντάρτες στην κυβέρνηση. Κατόπιν αυτού ανέλαβε δράση η Αγκυρα, με τον υπουργό Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου να δεσμεύεται ότι θα εξετάζεται κάθε σύρος τραυματίας που φτάνει στο τουρκικό έδαφος προκειμένου να λάμψει η αλήθεια. Αλλά η Τουρκία ούτε θέλει ούτε μπορεί να επέμβει μόνη της στη Συρία. Και οι συγκρίσεις των επιχειρήσεων στην Μπάιντα και στην Μπανιάς με τη σφαγή του 1995 στη Σρεμπρένιτσα φαίνεται πως δεν φτάνουν μέχρι την Ουάσιγκτον.

Η διευθύντρια της γαλλικής «Λε Μοντ» υποστηρίζει σε χθεσινό άρθρο της ότι ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών «τα έδωσε όλα» στον ρώσο Πρόεδρο κατά τη συνάντηση που είχαν αυτή την εβδομάδα στη Μόσχα. Πώς αλλιώς να εξηγηθεί ότι ο Τζον Κέρι εγκατέλειψε ουσιαστικά την αξίωσή του να μην είναι ο Ασαντ μέρος οποιασδήποτε λύσης και δέχθηκε να γίνει μια τελευταία προσπάθεια να καθήσουν οι δύο πλευρές στο ίδιο τραπέζι; Υπάρχει όμως και μια άλλη ανάγνωση. Σύμφωνα με αυτήν, ο Πούτιν αποφάσισε να αναλάβει μια διπλωματική πρωτοβουλία φοβούμενος ότι η Ουάσιγκτον εμπλέκεται όλο και περισσότερο στη σύγκρουση. Αλλωστε η εξίσωση έχει περιπλακεί επικίνδυνα τόσο από τους πρόσφατους ισραηλινούς βομβαρδισμούς συριακών στόχων όσο και από την παρουσία ανδρών της Χεζμπολάχ στο πλευρό των κυβερνητικών δυνάμεων και φανατικών ισλαμιστών στο πλευρό των ανταρτών.

Τι να συμβαίνει άραγε από τα δύο; Κάνει πράγματι μια στροφή η Μόσχα ή προσπαθεί απλώς να κερδίσει χρόνο οργανώνοντας παράλληλα μια παράδοση υπερσύγχρονων πυραύλων εδάφους-αέρος στη Δαμασκό; Η ιστορική εμπειρία δείχνει πως είναι πιθανότερη η δεύτερη εκδοχή. Αν όμως υπάρχει έστω και μια μικρή πιθανότητα, έστω και αυτή την ύστατη ώρα, να λειτουργήσει η διπλωματία, η ευκαιρία αυτή πρέπει να αξιοποιηθεί. Τα πολεμικά σενάρια που άρχισαν πάλι να κυκλοφορούν – ζώνη απαγόρευσης των πτήσεων, «χειρουργικοί» βομβαρδισμοί, χερσαία εισβολή – είναι το ένα χειρότερο από το άλλο.