Ακης: Ο υπόδικος που θα γινόταν «βασιλιάς»
Η άνοδος και η πτώση του Τσοχατζόπουλου, εκ δεξιών του Ανδρέα Παπανδρέου και ισχυρού υπουργού περισσότερο από δύο δεκαετίες, που στα 80 του κάθεται στο εδώλιο αντιμετωπίζοντας βαριές κατηγορίες για διαφθορά
Με τη συγκατηγορούμενη, δεύτερη σύζυγό του και μοιραία γυναίκα στη ζωή του, Βίκυ Σταμάτη
Η διαδρομή του Ακη Τσοχατζόπουλου εξαντλεί το εκκρεμές της πολιτικής από τον θρίαμβο έως την παρακμή . Κάποια στιγμή η άνοδος και η πτώση του θα απασχολήσει τους μελετητές της λειτουργίας των ελληνικών κομμάτων αλλά και τους κοινωνιολόγους. Στην όγδοη δεκαετία της ζωής του, έχει ήδη μια καταδίκη στην πλάτη του για ανακριβές πόθεν έσχες – και από σήμερα είναι αντιμέτωπος με πολύ βαριές κατηγορίες.
Από σήμερα θα καθήσει στο εδώλιο και σύμφωνα με το παραπεμπτικό βούλευμα του δικαστικού συμβουλίου θα δικαστεί για «νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματική δραστηριότητα κατ’ επάγγελμα και κατ’ εξακολούθηση». Για την ακρίβεια, του αποδίδεται ότι διακίνησε με άλλους μεγάλα ποσά μαύρου χρήματος, προερχομένου από προμήθειες εξοπλιστικών προγραμμάτων, με ένα δίκτυο οφσόρ εταιρειών. Πιο απλά, κατηγορείται για διαφθορά.
Μοιραία, η ιστορία του πρώην υπουργού συμπλέκεται με την ιστορία του ΠΑΣΟΚ. Υπήρξε πρόσωπο επιρροής, συσπείρωσε γύρω του το μισό στελεχικό δυναμικό του κόμματός του, είχε την εμπιστοσύνη του ιδρυτή του και από συμπτώσεις δεν έγινε πρωθυπουργός. Το 1996 έχασε δύο φορές από τον Κώστα Σημίτη, και τις δύο την ημέρα της ονομαστικής του εορτής. Στις 18 Ιανουαρίου – ως Αθανάσιος – έχασε την πρωθυπουργία. Στις 30 Ιουνίου – ως Απόστολος – δεν πήρε την προεδρία του ΠΑΣΟΚ.
Η προσπάθειά του να ανακάμψει στα επόμενα χρόνια – ως ισχυρός υπουργός του Κ. Σημίτη και επικεφαλής εσωκομματικού ρεύματος – δεν είχε αποτέλεσμα και το 2004 η αλλαγή ηγεσίας, αλλά και η απώλεια της εξουσίας από το ΠΑΣΟΚ, τον έβαλαν στο περιθώριο. Η πολιτική σταδιοδρομία του πανίσχυρου πρώην Νο 2 του Κινήματος έκλεισε το βράδυ που ανακοινώθηκαν τα αποτέλεσμα των εκλογών του 2007 και απέτυχε να ξαναμπεί στη Βουλή. Και η σφραγίδα τού οριστικού τέλους μπήκε όταν ο Γ. Παπανδρέου τον άφησε εκτός ψηφοδελτίων το 2009.
ΤΟ ΑΚΙΝΗΤΟ ΤΗΣ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΟΥ. Ο ιδιωτικός βίος του Ακη Τσοχατζόπουλου έπαιξε ρόλο στην πτώση του, ιδίως ο γάμος στο Παρίσι με τη δεύτερη σύζυγό του Βίκυ Σταμάτη. Η ατυχής – όπως παραδέχεται και ο ίδιος πλέον, θεωρώντας την ωστόσο νόμιμη – αγορά ακινήτου απέναντι από την Ακρόπολη τον έφερε στα ανακριτικά γραφεία, με κατηγορίες που υπερέβαιναν τα αδικήματα που είχαν παραγραφεί με τη διαδικασία του νόμου περί ευθύνης υπουργών, για τα οποία είχε ζητήσει την παραπομπή του η Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής το 2011. Σε μια άλλη εξεταστική επιτροπή – που είχε παραπεμφθεί επί ΝΔ μαζί με τον Γιάννο Παπαντωνίου – δεν βρέθηκαν επιβαρυντικά στοιχεία. Ηταν η περίοδος που είχε στο πλευρό του σχεδόν ολόκληρο το ΠΑΣΟΚ, με επικεφαλής τον Βαγγέλη Βενιζέλο. Αλλά τότε δεν είχαν προκύψει οι οφσόρ εταιρείες και το μαύρο χρήμα…
Αυτή τη φορά το ΠΑΣΟΚ τον διέγραψε και από τους παλιούς οπαδούς ή φίλους του που ευεργετήθηκαν δεν βρίσκεται κανείς δίπλα του . Ο μόνος άνθρωπος, πέραν των συγγενών του, που τον επισκέπτεται τακτικά στον Κορυδαλλό δεν είχε συναλλαγές μαζί του όταν ήταν στην εξουσία.
Από τη στιγμή που προφυλακίστηκε αντιμετωπίζει με ψυχραιμία την κατάσταση. Μαρτυρίες επισκεπτών του αναφέρουν ότι είναι ευγενής και ευπροσήγορος με τους συγκρατουμένους του και τους φύλακες. Επί της ουσίας των κατηγοριών που τον βαρύνουν επιμένει ότι δεν έχει σχέση με όσα του αποδίδονται και είναι θύμα πολιτικής αλλά και εσωκομματικής δίωξης. Προβάλλει το επιχείρημα ότι ως υπουργός Εθνικής Αμυνας δεν έπαιρνε μόνος τις αποφάσεις και στην προανακριτική διαδικασία είχε ζητήσει – χωρίς να γίνει δεκτό – να κληθούν για κατάθεση όλα τα μέλη του ΚΥΣΕΑ. Στην πραγματικότητα πάντως κανείς δεν λαμβάνει υπόψη πλέον τι ισχυρίζεται ένας πολιτικός για τον οποίο γράφηκαν και ακούστηκαν την τελευταία περίοδο απίστευτες ιστορίες ιδιοποίησης δημοσίου χρήματος, οι οποίες ωστόσο μένει να αποδεδειχθούν στο δικαστήριο…
Ενώ στην κοινή γνώμη, στην οποία κάποτε είχε υψηλή δημοτικότητα, εγγράφεται ως το «απόλυτο κακό» και η Δικαιοσύνη έως τώρα είναι αυστηρή απέναντί του. Δύο μέλη της οικογενείας του προφυλακίστηκαν και ο ίδιος για κάποιες παραλείψεις στο πόθεν έσχες του καταδικάστηκε σε οκταετή φυλάκιση. Σχεδόν όλοι οι νομικοί της χώρας συγκλίνουν ότι επρόκειτο για ακραίες ερμηνείες της νομοθεσίας. Ο ίδιος κατήγγειλε συχνά ότι «ρίχτηκε βορά στις διαθέσεις της κοινής γνώμης για να πληρώσει τις αμαρτίες ολόκληρου του πολιτικού συστήματος». Πάντως, παρότι πολλοί το περίμεναν ή το συνιστούσαν, σε ό,τι αφορά το κατηγορητήριο δεν προσπάθησε να ενοχοποιήσει άλλους ή να εμπλέξει, ως κόμμα, το ΠΑΣΟΚ.
Σε κάθε περίπτωση, ένας από τους πιο ισχυρούς ανθρώπους στη χώρα για περισσότερο από δύο δεκαετίες είναι υποχρεωμένος να υπερασπιστεί ολομόναχος τον εαυτό του απέναντι στον φυσικό δικαστή του, σε περιβάλλον μάλιστα στο οποίο η ενοχή του μάλλον έχει προεξοφληθεί.
Ο Ακης Τσοχατζόπουλος γεννήθηκε πριν από 74 χρόνια στη Θεσσαλονίκη από πάτερα Κωνσταντινουπολίτη και μητέρα Ηπειρώτισσα – εγγονή υπουργού στην προσωρινή κυβέρνηση Ι. Ζωγράφου της Βορείου Ηπείρου το 1914. Νεαρός δούλευε στο κατάστημα Αλλαντικά Τσοχατζόπουλου της οικογενείας του και έπαιζε «τριάρι» στην ομάδα μπάσκετ του ΠΑΟΚ, όπου τον φώναζαν Τσόχα.
Το 1953 δεν μπήκε στη Σχόλη Ικάρων καθώς οι γιατροί γνωμάτευσαν «συστολικό φύσημα του μυοκαρδίου» και το 1959 έφυγε για σπουδές στη Γερμανία. Πήρε πτυχίο και δούλεψε ως μηχανικός στις κατασκευές τούνελ στην Αυστρία. Συνέχισε τις σπουδές του στα οικονομικά και το 1964 παντρεύτηκε με την Γκούντρουν Μολντενάουερ, μητέρα των δύο από τα τρία παιδιά του και εμπλεκόμενη σήμερα στις δικαστικές διώξεις του.
ΣΤΟ ΠΑΚ. Η επαφή με το ΠΑΚ – όπου γνώρισε τον Κώστα Σημίτη, με τον οποίο δεν ανέπτυξαν ποτέ προσωπικές σχέσεις – και οι αντιχουντικές δραστηριότητες με τον Γιώργο Τσουγιόπουλο και άλλους αντιστασιακούς τον έφεραν το 1969 στην πόλη Ρουσελσχάιμ, όπου συνάντησε τον Ανδρέα Παπανδρέου και από εκείνη τη στιγμή δεν χώρισαν ποτέ. Ο ιδρυτής του ΠΑΚ και του ΠΑΣΟΚ τον εμπιστευόταν χωρίς καμιά επιφύλαξη μέχρι το τέλος της ζωής του. Ηταν ο μόνος που είχε πάντα άμεση πρόσβαση στο Καστρί, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Ακόμη και στον καιρό της Δήμητρας Λιάνη, που τον κρατούσε σε απόσταση, οι δύο άνδρες συνεννοούνταν… κρυφά!
Για πολλά χρόνια μετείχε στην «τρόικα» του Εκτελεστικού Γραφείου του Κινήματος, με τον Γιώργο Γεννηματά και τον Κώστα Λαλιώτη. «Εγώ είμαι για τα οργανωτικά, ο Λαλιώτης για τη θεωρία και ο Ακης για να μιλάει με τον πρόεδρο», έλεγε ο Γεννηματάς. «Βγάζαμε τα μάτια μας με τον πρόεδρο, αλλά τα βρίσκαμε», είπε κάποτε. Ηταν τόσο πιστός ώστε στο ΠΑΣΟΚ κυκλοφορούσε το ανέκδοτο: «Τι ώρα είναι, Ακη; Ο,τι ώρα πεις, πρόεδρε». Στο Πεντελικό το 1990 ο Ανδρέας Παπανδρέου έπαιξε τη θέση του κορόνα-γράμματα για να τον επιβάλει ως πρώτο γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής. Ηδη άλλωστε για πολλά χρόνια διοικούσε το Κίνημα χωρίς να ακουστεί κάτι εις βάρος του, όπως δεν ακούστηκε και κατά την πρώτη κυβερνητική οκταετία του ΠΑΣΟΚ.
Ο Ωραίος Μπρούμελ, όπως τον έλεγαν πολλοί, μπήκε στη Βουλή το 1981 – με το ψηφοδέλτιο Επικρατείας – έγινε πολλές φορές υπουργός, αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος και ως αναπληρωτής του πρωθυπουργού το 1995 – όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου μπήκε στο Ωνάσειο – τον εκπροσώπησε στη Σύνοδο της Μαδρίτης, όπου αποφασίσθηκε η ελληνόφωνη ονομασία του ευρώ.
Ενα μεγάλο τμήμα του ΠΑΣΟΚ τον έβλεπε ήδη σαν τον Οσκαρ Λαφοντέν της Ελλάδας. Το άνετο ύφος της δημόσιας παρουσίας του, ο ανοικτός χαρακτήρας του, η εύκολη επικοινωνία και η οικειότητα με όλους τον καθιέρωσαν ως ενδεχόμενο διάδοχο του Ανδρέα Παπανδρέου. Παρα τις εμφανείς αδυναμίες του στα οργανωτικά, τον χειμαρρώδη και όχι εύληπτο λόγο του αλλά και αρκετά πρόσωπα χωρίς προσόντα, αλλά με ιδιοτέλειες, γύρω του που αδυνάτιζαν την υποψηφιότητά του.
Αρνούνται να τον πιστέψουν
Σχεδόν κανείς δεν λαμβάνει υπόψη το τεκμήριο της αθωότητας ούτε τις εξομολογήσεις σε επισκέπτες του ότι – εν αντιθέσει με τις πληροφορίες για δεσμεύσεις τραπεζικών λογαριασμών που σχετίζονται μαζί του – δεν έχει χρήματα και στηρίζεται στη βοήθεια ελάχιστων φίλων του. Από αυτή την άποψη η μεθαυριανή δίκη είναι ένα στοίχημα που ο ίδιος βάζει με τον εαυτό του, έχοντας τους πάντες και τα πάντα εναντίον του – ακόμη έναν συγκατηγορούμενο συγγενή του!